Ustrój polityczny Węgier - Polski Serwis Naukowy

Węgry są demokracją parlamentarną, w której panuje pluralizm polityczny. Parlament jest unikameralny, posiada władzę legislacyjną, prezydent republiki ma bardzo skromne uprawnienia, ale wraz z rządem stanowi egzekutywę. Władzę sądowniczą stanowią niezawisłe sądy, a nad zgodnością ustaw z konstytucją czuwa Trybunał Konstytucyjny.

Węgierskie Forum Demokratyczne (węg. Magyar Demokrata Fórum, MDF) – węgierska konserwatywna partia polityczna, chrześcijańsko-demokratyczna. Najbardziej znaną osobistością dominującego na początku lat 90. na węgierskiej scenie politycznej ugrupowania był József Antall, premier w latach 1990–1993.
Europa Środkowa – region położony pomiędzy różnie definiowanymi Europą Zachodnią i Europą Wschodnią. Europa Północna, Południowa i Południowo-Wschodnia również wpływają na zakres tego pojęcia, w zależności od ujęcia ich granic. Termin zaczął być znów używany po upadku żelaznej kurtyny, dzielącej "Europę Środkową" na dwie części. Pojęcie rozumiane jest różnie w zależności od okresu historycznego.

Dotychczas obowiązywała konstytucja z 18 sierpnia 1949 roku (weszła w życie 20 sierpnia 1949 roku), wzbogacona o poprawki z 19 kwietnia 1972 roku i 18 października 1989 roku, wprowadzające demokratyczne rozwiązania systemowe. Nowa konstytucja została przyjęta przez Zgromadzenie Narodowe 18 kwietnia 2011 roku.

Zgromadzenie Narodowe

Osobny artykuł: Zgromadzenie Narodowe (Węgry).

Zgromadzenie Krajowe (węg. Országgyűlés) jest jednoizbowym węgierskim parlamentem. Jest "najwyższym organem władzy państwowej i przedstawicielstwa ludu". Wybierane jest w wyborach powszechnych na kadencję trwającą 4 lata. Składa się z 386 członków.

Węgierski Parlament (węg. Országgyűlés) mieści się w Budapeszcie, w neogotyckim budynku z końca XIX wieku, a w jego skład wchodzi 386 posłów wybieranych bezpośrednio na 4-letnią kadencję. Partie ubiegające się o mandaty obowiązuje próg 5%.
Péter Medgyessy (ur. 19 października 1942 w Budapeszcie) – węgierski ekonomista i polityk, minister finansów (1987; 1996–1998), premier Węgier w latach 2002–2004.

Parlament węgierski

Parlament może zostać rozwiązany przez prezydenta, jeśli podczas tej samej kadencji uchwali on co najmniej 4 razy wotum nieufności wobec rządu lub też w wyniku ustania pełnomocnictw rządu, w ciągu 40 dni nie dokona wyboru na premiera osoby proponowanej przez prezydenta. Dodatkowo prezydent ma prawo rozwiązać parlament i ogłosić nowe wybory o ile rząd nie zatwierdzi budżetu do kwietnia każdego roku.

Premier (z franc. premier - pierwszy, od łac. primus, pierwszy) – w wielu krajach szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany Prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczypospolitej w użyciu były również terminy: Prezydent Ministrów oraz Prezes Ministrów). W innych krajach nazywany: Pierwszy Minister (Wielka Brytania - Prime Minister), Kanclerz (Niemcy, Austria - Kanzler), Prezydent Ministrów (Ministerpräsident) – landy niemieckie, Minister Stanu (Statsminister) - kraje skandynawskie.
Konstytucja (od łac. constituo,-ere – urządzać, ustanawiać, regulować) – akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, która zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie.

Parlament może także dokonać samorozwiązania, za pomocą wydania specjalnej uchwały. Zgromadzenie Narodowe nie może być rozwiązane lub samo się rozwiązać podczas stanu wyjątkowego lub krytycznego.

Zgromadzenie Narodowe obraduje w systemie sesyjnym - dwie sesje zwyczajne co roku. Sesja nadzwyczajna może zostać zwołana na wniosek prezydenta, rządu lub minimum 1/5 ogólnej liczby deputowanych. Uchwały zapadają większością głosów więcej niż połowy obecnych deputowanych (większość zwykła). Do zmiany konstytucji oraz podjęcia decyzji w niej określonych (np. użycia sił zbrojnych), wymagana jest większość 2/3 głosów deputowanych (większość kwalifikowana).

Minister – urzędnik, który jest członkiem rządu (Rady Ministrów) i kieruje ministerstwem. Słowo minister pochodzi od łac. minister – sługa, pomocnik.
Władza wykonawcza (egzekutywa) - to działalność polegająca na wykonywaniu zadań państwowych mających na celu realizację dobra ogółu (społeczeństwa).

Pracami izby kieruje marszałek, zastępowany przez trzech wicemarszałków.

Wśród deputowanych obowiązuje zakaz łączenia stanowisk (tzw. incompatibilitas). Deputowanym nie może być np. prezydent czy członek Trybunału Konstytucyjnego.

Inicjatywę ustawodawczą posiadają:

prezydent,

rząd,

wszystkie komisje Zgromadzenia Narodowego,

każdy deputowany.

Zgromadzenie Krajowe wybiera także trzech ombudsmanów:

Rząd – organ kolegialny władzy wykonawczej w większości krajów, w których funkcjonuje parlamentarno-gabinetowy system polityczny. Przewodniczący rady ministrów jest zazwyczaj nazywany premierem (pierwszym ministrem), choć w niektórych krajach (np. Niemcy) jest tradycyjnie nazywany kanclerzem.
Węgierska Partia Socjalistyczna (węg. Magyar Szocialista Párt) – partia socjalistyczna istniejąca na Węgrzech. W latach 1994–1998 i 2002–2008 ugrupowanie współrządzące krajem, a w okresie 2008–2010 partia rządząca.

do spraw mniejszości narodowych,

do spraw ochrony praw obywatelskich,

do spraw ochrony danych osobowych.

System wyborczy

System wyborczy do parlamentu na Węgrzech jest mieszany:

176 deputowanych (zarejestrować ich może 750 wyborców) wybieranych jest w jednomandatowych okręgach wyborczych w dwóch turach głosowania, jeżeli w pierwszej żaden z kandydatów nie uzyska bezwzględnej większości głosów (min. 50%). Jeśli frekwencja w pierwszej turze była mniejsza niż 50%, to w drugiej turze biorą udział wszyscy startujący, jeśli większa to ci, co mieli poparcie co najmniej 15%Natomiast jeśli jest ich mniej niż 3 to przechodzi 3 z największymi wynikami. Obowiązkowa frekwencja przy drugiej turze to 25%

152 deputowanych wybieranych jest w 20 wielomandatowych okręgach wyborczych w systemie proporcjonalnym wg metody Hagenbacha-Bischofa. Próg wyborczy to 5%, a dla koalicji 10% (kandydatów może zarejestrować partia, która miała swoich przedstawicieli w co najmniej ¼ okręgów jednomandatowych)

58 deputowanych wybieranych jest z listy krajowej. Metodą przeliczania głosów jest w tym wypadku d`Hondt. Zarejestrować kandydatów mogą partie z listami w co najmniej 7 regionach

Każdy głosujący oddaje zatem dwa głosy, jeden na indywidualnego kandydata, a drugi na listę partyjną. Zarówno prawo wyborcze czynne (możliwość głosowania), jak i bierne (prawo kandydowania) przysługuje osobom, które ukończyły przynajmniej 18 lat.

Gordon Bajnai (ur. 5 marca 1968 w Szegedzie) – węgierski polityk, minister rozwoju regionalnego i samorządu lokalnego w latach 2007–2008, minister gospodarki i rozwoju narodowego od 2008 do 2009. Premier Węgier w latach 2009–2010.
Parlament - w państwach o demokratycznych systemach władzy, jest to najwyższy organ przedstawicielski, a jednocześnie zasadniczy organ władzy ustawodawczej.

Partie polityczne

Główne partie polityczne na Węgrzech: Węgierska Partia Socjalistyczna (Magyar Szocialista Párt, MSzP, centrolewicowa), Fidesz - Węgierska Partia Obywatelska (Fidesz - Magyar Polgári Párt, centroprawicowa), Sojusz Zielonych Demokratów (Zöld Demokraták Szövetsége, ekologiczna), Węgierskie Forum Demokratyczne (Magyar Demokrata Fórum, MDF, prawicowa), Związek Wolnych Demokratów (Szabad Demokraták Szövetsége, SzDSz, liberalna). Węgierska Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa (Magyar Kereszténydemokrata Néppárt, KDNP, prawicowa) Węgierska Partia Prawa i Życia (Magyar Igazság és Élet Pártja, MIÉP, prawicowa) Partia Lepszej Prawicy Węgier (Jobbik pártja, prawicowa)

Referendum (głosowanie ludowe) - forma głosowania o charakterze powszechnym, najbliższe ideałowi demokracji bezpośredniej, w której udział mogą brać wszyscy obywatele uprawnieni do głosowania (tj. mający czynne prawo wyborcze). W czasie referendum obywatele całego państwa lub jego części wyrażają swoją opinię w kwestii poddawanej głosowaniu.
Ruch na rzecz Lepszych Węgier (Jobbik Magyarországért Mozgalom, Jobbik) – węgierska ultraprawicowa partia polityczna zarejestrowana 24 października 2003.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)