V838 Monocerotis - Polski Serwis Naukowy

Współrzędne: 070404,85; -03°50'50,10"

V838 Monocerotis (skrót V838 Mon) – gwiazda zmienna znajdująca się w gwiazdozbiorze Jednorożca. Została odkryta w styczniu 2002 roku przez astronoma amatora.

Właściwości fizyczne

Obraz przedstawia ekspansję świetlnego echa V838 Monocerotis (NASA/ESA)

V838 jest jedną z bardziej interesujących gwiazd Drogi Mlecznej, choć szczegóły jej natury nie zostały jeszcze do końca zrozumiane. Gwiazda ta jest położona na obrzeżach Naszej Galaktyki. Uważa się, że całkiem niedawno opuściła ona ciąg główny, stając się czerwonym nadolbrzymem. Zazwyczaj proces taki trwa setki lub nawet tysiące lat, jednak w wypadku V838 Mon proces ten trwał zaledwie kilka miesięcy. W styczniu 2002 roku, gdy gwiazda ta po raz pierwszy gwałtownie pojaśniała, stała się 600 000 razy jaśniejsza od Słońca. Miesiąc później zaobserwowano kolejne pojaśnienie, gdy jasność gwiazdy wzrosła w ciągu jednego dnia 10 000 razy, z około 11-12 do 6,5. Po raz ostatni gwiazda zwiększyła jasność w marcu 2002 roku w ciągu kilku dni z 9 na 7,5.

Układ współrzędnych astronomicznych – sferyczny układ współrzędnych stosowanym w astronomii. Umożliwia on jednoznaczne określenie położenia jakiegoś obiektu na sferze niebieskiej przez podanie jego współrzędnych. Zdefiniowanie układu sprowadza się do ustalenia podstawowego koła wielkiego oraz ustalenia punktu na tym kole, od którego liczy się pierwszą współrzędną. Oś układu (tj. prosta prostopadła do koła podstawowego) przecina sferę niebieską w punktach nazwanych biegunami, natomiast południk przechodzący przez punkt początkowy jest nazwany południkiem początkowym.

Droga Mleczna – galaktyka spiralna z poprzeczką, w której znajduje się m.in. nasz Układ Słoneczny. Droga Mleczna inaczej nazywana jest Galaktyką (dla odróżnienia od innych galaktyk pisaną przez duże "G"). Zawiera od 200 (wg starszych szacunków) do 400 miliardów (wg nowszych szacunków) gwiazd, średnicę około 100 000 lat świetlnych i grubość ok. 12 000 lat świetlnych[1].

Energia, która została wyemitowana w trakcie wybuchów gwiazdy rozświetliła i uwidoczniła otoczki wcześniej odrzuconej materii. W kwietniu 2002 blask gwiazdy przygasł, jednak jego pozostałości w dalszym ciągu docierają do Ziemi, mimo upływu kilku lat od wybuchu. To niespodziewane opóźnienie jest wynikiem odbijania światła gwiazdy przez rozszerzające się skorupy szczątków wyrzuconych podczas wcześniejszych wybuchów.

Europejska Agencja Kosmiczna (ang. European Space Agency, ESA) – międzynarodowa organizacja krajów zachodnioeuropejskich, której celem jest eksploracja i wykorzystanie przestrzeni kosmicznej.

Czerwony nadolbrzym – jeden z etapów rozwoju gwiazdy, charakteryzujący się dużymi rozmiarami, małą gęstością i niską temperaturą powierzchni. Następuje w chwili wyczerpania się w nich zapasów wodoru.

Na temat nietypowego zachowania gwiazdy powstało wiele teorii. Najbardziej prawdopodobną z nich i obecnie najczęściej przyjmowaną jest, że była to tzw. nowa czerwona powstała w wyniku połączenia się ze sobą dwóch gwiazd.

Zobacz też

Lista gwiazd w gwiazdozbiorze Jednorożca

Lista największych gwiazd

Przypisy

Ken Croswell: Dancing stars turn on the red light. [dostęp 2011-03-12].

Bibliografia

Encyklopedia Wszechświat. Praca zbiorowa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 261. ISBN 978-83-01-14848-5.

Kosmos. Giles Sparow. Warszawa: Bellona, 2008, s. 120, 121. ISBN 978-83-11-11048-9.

Linki zewnętrzne

Astronomiczne zdjęcie dnia

V838 Monocerotis w bazie SIMBAD (ang.) (ang.)

Słońce (łac. Sol) – gwiazda centralna Układu Słonecznego, wokół której krąży Ziemia, inne planety oraz mniejsze ciała niebieskie. Słońce to najjaśniejszy obiekt na niebie i główne źródło energii docierającej do Ziemi.

National Aeronautics and Space Administration (NASA) (pl. Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej) – agencja rządu Stanów Zjednoczonych odpowiedzialna za narodowy program lotów kosmicznych, ustanowiona 29 lipca 1958 r. na mocy National Aeronautics and Space Act.