Wojna rosyjsko-turecka 1806–1812 pomiędzy cesarstwem rosyjskim a imperium osmańskim doprowadziła do przyłączenia Besarabii do Rosji.

Wojna była spowodowana polityką rewanżu i próbą odniesienia zwycięstwa w związku z zaangażowaniem sił Rosji w wojnie z Francją 1805–1807 i Iranem 1804–1813. Powodem wybuchu wojny było naruszenie przez Turcję umowy z 1805 o zasadach przepływu statków rosyjskich przez cieśniny i zmiana przez tureckiego sułtana prorosyjsko nastrojonych rządzących Mołdawii i Wołoszczyzny. Rząd rosyjski obawiając się zajęcia księstw naddunajskich przez wojska francuskie wysadzonych w Dalmacji w listopadzie i grudniu 1806 wprowadził do księstw swoje wojska pod dowództwem I . I. Michelsona. 30 grudnia Turcja wypowiedziała Rosji wojnę. W lutym rosyjska eskadra okrętów pod dowództwem Dmitrija Sieniawina, znajdującego się koło wyspy Korfu rozpoczęła działania bojowe i w maju w bitwie pod Dardanelami i w czerwcu w bitwie pod Athos rozbiła flotę turecką. W walkach nad Dunajem wojska tureckie zostały pobite w kilku bitwach lokalnych i wycofały sie za Dunaj. Po zawarciu pokoju w Tylży 1807 między Francją i Rosją Napoleon, zgodnie z warunkami pokoju, wystąpił jako pośrednik w celu zawarcia pokoju pomiędzy Rosja i Turcją. W sierpniu zostało zawarte porozumienie o zawieszeniu broni, które trwało do marca 1809. Wiosną 1809 r. 80 tysięczna armia rosyjska pod dowództwem feldmarszałka A. A. Prozorowskiego (a od sierpnia gen. Piotrem Bagrationa) rozpoczęła działania bojowe przeciwko tureckim twierdzom. Zajęły kilka twierdz w tym Izmaił oraz okrążyły twierdzę w Silistrze. W październiku 1809 Bagration zmuszony był odstąpić od Silistry w związku z nadciągająca pod twierdzę 50 tysięczną armią turecką. W lutym 1811 naczelnym dowódcą Dunajskiej armii rosyjskiej został gen. lejtnant N. M. Kamieński. W maju armia rosyjska przeprawiła się przez Dunaj i opanowała twierdze Pazardżik (dzisiaj Dobricz, Silistrę i Razgrad, a w czerwcu okrążyła Szumen. Szturm Ruszczuka (dzisiaj Ruse) w lipcu zakończył się niepowodzeniem. Turecki naczelny dowódca Jusuw – pasza próbował rozbić wojska rosyjskie pod Ruszczukiem, ale poniósł klęskę w sierpniu pod Batinem (wieś w dzisiejszym obwodzie Ruse). Ruszczuk i Żurża kapitulowały. Na początku 1811 Dunajska armia została osłabiona wycofaniem z jej składu części sił i ich przerzutem na zachód. Wyznaczony w marcu 1811 naczelnym dowódcą Michaił Kutuzow ześrodkował swoje siły (ok. 45 tys. żołnierzy) na głównym kierunku uderzenia. W czerwcu 60 tys. armia Achmet – paszy rozpoczęła natarcie na Ruszczuk. Kutuzow mający 15 tys. żołnierzy odparł atak i wycofał swoje wojska za Dunaj. W końcu sierpnia Achmet – pasza przeprawił się przez Dunaj i ześrodkował 35 tys. armię na lewym brzegu. W październiku rosyjski korpus w sile 10 tys. żołnierzy przepawił się na prawy brzeg Dunaju, na zachód od Ruszczuka. Główne siły tureckie znajdujące się na lewym brzegu znalazły się w okrążeniu w rejonie Swobodży gdzie skapitulowały 5 grudnia.

W październiku rozpoczęto rozmowy pokojowe, zakończone dzięki dyplomatycznym umiejętnościom Kutuzowa podpisaniem 28 maja pokoju w Bukareszcie 1812, który przyłączył do Rosji Besarabię.

Bibliografia