V Światowy Festiwal Młodzieży i Studentów

V Światowy Festiwal Młodzieży i Studentów odbył się w Warszawie w dniach od 31 lipca do 15 sierpnia 1955 roku. Odbywał się w atmosferze zbliżającej się odwilży gomułkowskiej. Poprzednio, I Festiwal odbył się w roku 1947 w Pradze, II Festiwal w roku 1949 w Budapeszcie, w III Festiwal w roku 1951 w Berlinie, IV Festiwal w roku 1953 w Bukareszcie, następny VI Festiwal w roku 1957 w Moskwie, VII Festiwal w roku 1959 w Wiedniu, VIII w roku 1962 w Helsinkach i IX w roku 1968 w Sofii, X w roku 1973 w Berlinie, XI w roku 1978 w Hawanie, XII w roku 1985 w Moskwie, XIII w roku 1989 w Pjongjangu, XIV w roku 1997 w Hawanie, XV w roku 2001 w Algerze, XVI w roku 2005 w Caracas.

Socrealizm (realizm socjalistyczny) – kierunek w sztuce, określany jako metoda twórcza, istniejący od 1934 w sztuce radzieckiej, a następnie w pozostałych krajach socjalistycznych. Miał tam oficjalny status podstawowej i jedynej metody twórczości artystycznej i był ideowym oraz propagandowym narzędziem partii komunistycznych.

Blok wschodni (blok socjalistyczny, kraje demokracji ludowej – KDL, kraje komunistyczne, potocznie demoludy) – zespół państw, które wprowadziły bądź starały się wprowadzić zmiany życia społecznego i gospodarczego zgodne z ideologią komunizmu, na który składały się: dyktatura proletariatu, gospodarka planowa oraz idee sprawiedliwości społecznej. Blok ten był wyróżniany od zakończenia II wojny światowej do początku lat 90. XX wieku.

Festiwal miał stać się dowodem wyższości komunizmu nad kapitalizmem. Do Warszawy przyjechały tysiące młodych gości z całego świata, w tym z krajów kapitalistycznych i krajów Trzeciego Świata. Dla nich była to okazja zapoznania się z życiem za „żelazną kurtyną”, dla warszawiaków okazja spotkania się z ludźmi z krajów niedostępnych dla obywateli PRL. Dla starannie wyselekcjonowanych delegacji z ZSRR i krajów demokracji ludowych festiwal stanowił dowód, ze można bawić się w sposób daleki od urzędowego rytuału. Dla warszawiaków i wycieczkowiczów z całej Polski atrakcję stanowiły różnokolorowe stroje egzotycznych gości i ich swobodny styl życia. Festiwal przyczynił się w znacznym stopniu do wydarzeń października 1956 roku.

Stadion Dziesięciolecia (pełna nazwa Stadion Dziesięciolecia Manifestu Lipcowego, oficjalny skrót Stadion X-lecia) – były wielofunkcyjny stadion sportowy (piłkarski i lekkoatletyczny) w Warszawie, zlikwidowany w roku 2008. Zlokalizowany był na prawym brzegu Wisły na Kamionku (główne wejście znajdowało się od strony Ronda Waszyngtona). Stanowił własność Skarbu Państwa (w zarządzie Centralnego Ośrodka Sportu). Od 1989 do 2008 roku, wykorzystywany był jako największe targowisko w Europie (Jarmark Europa oraz Centrum Hurtowo Detaliczne "STADION"). W jego miejscu powstaje nowy Stadion Narodowy.

Pałac Kultury i Nauki (PKiN, poprzednio Pałac Kultury i Nauki im. Józefa Stalina) – najwyższy budynek w Polsce, w centrum Warszawy na placu Defilad. Własność miasta stołecznego Warszawy. Obiektem zarządza miejska spółka "Zarząd Pałacu Kultury i Nauki" Sp. z o.o.

Formalnie organizatorami festiwalu były Związek Młodzieży Polskiej i Światowa Federacja Młodzieży Demokratycznej.

Władze obawiały się, że „ośrodki wywiadowcze państw kapitalistycznych, wrogie podziemie i różne elementy reakcyjne w kraju będą usiłowały przeciwdziałać tej wielkiej i patriotycznej manifestacji i wykorzystać możliwość przyjazdu i kontaktu dla celów szpiegowskich” ale ze względu na liczebność gości zagranicznych wydarzenia wymykały się spod kontroli władz. Według oficjalnych danych, do Warszawy przybyło ponad 30 tysięcy uczestników z 114 krajów.

Trzeci Świat (Kraje rozwijające się) to powstałe w okresie zimnej wojny określenie państw nienależących do bloku zachodniego, w którym dominował kapitalizm, ani wschodniego, gdzie dominował ustrój socjalistyczny. Do krajów Trzeciego Świata zaliczonych było ponad 130 państw, przede wszystkim afrykańskich, azjatyckich i należące do Ameryki Łacińskiej. Państwa te charakteryzowały się słabym uprzemysłowieniem i dominacją form społeczeństwa tradycyjnego.

Odwilż gomułkowska, nazywana także polskim październikiem, październikiem 1956 lub odwilżą październikową, to zmiana polityki wewnętrznej w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w II poł. 1956 roku, połączona ze zmianą na czele władzy i liberalizacją systemu politycznego. Jej efektem było m.in. uwolnienie z więzień i internowań części więźniów politycznych i duchowieństwa; w tym kard. Stefana Wyszyńskiego.

Atrakcją Festiwalu był świeżo oddany do użytku Pałac Kultury i Nauki imienia Józefa Stalina oraz Stadion Dziesięciolecia. Całe miasto było udekorowane, na ścianach szczytowych zrujnowanych domów powstały kolorowe kompozycje malarskie, rozwieszono transparenty z różnojęzycznymi hasłami. Odbywały się wystawy sztuki współczesnej, dalekiej od do niedawna obowiązującego socrealizmu.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

V Światowy Festiwal Młodzieży i Studentów. Dla warszawiaków i wycieczkowiczów z całej Polski atrakcję stanowiły różnokolorowe stroje egzotycznych gości

Źródła

Andrzej Krzywicki: Poststalinowski karnawał radości. V Światowy Festiwal Młodzieży i Studentów o Pokój i Przyjaźń, Warszawa 1955 rok, Wydawnictwo: Trio 2009, ISBN 9788374361811

IPN

Linki zewnętrzne

NAC