V wiek - Polski Serwis Naukowy

<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

Wandalowie – grupa plemion wschodniogermańskich, zamieszkująca przed Wielką wędrówką ludów Europę Środkową. W noc sylwestrową 406 roku wraz ze Swebami i Alanami przekroczyli zamarznięty Ren w pobliżu Moguncji, po czym przez trzy lata pustoszyli Galię. W trakcie dalszej wędrówki po Cesarstwie dotarli do Północnej Afryki, gdzie po zdobyciu Kartaginy założyli swoje własne państwo (429). Przetrwało ono sto lat i zostało ostatecznie podbite przez Cesarstwo Bizantyjskie w latach 533-534.

Ostrogoci, Goci wschodni lub Greutungowie (dosł. "ludzie stepu") – jedno z plemion germańskich. W 378 r. n.e. Ostrogoci wspomogli Wizygotów w bitwie pod Adrianopolem, w wyniku której zginął cesarz rzymski Walens. Nowy cesarz zgodził się na zamieszkanie przez Ostrogotów Dacji i Mezji pod warunkiem, że nie będą nękać Konstantynopola.

Urodzili się

ok. 480 – Boecjusz, ostatni wielki filozof tradycji klasycznej

Zmarli

408 (22 sierpnia) – Stylichon, patrycjusz rzymski (zamordowany)

420 (30 września) – święty Hieronim, doktor Kościoła

454 – Aecjusz, wódz rzymski, zamordowany

484 – Peroz, król Persji, zabity przez Hunów

493 – Odoaker, wódz germański, zamordowany

Mapa świata w V wieku

Wydarzenia w Europie

około 400 – ziemie u ujścia rzek: Ren, Moza i Skalda zalały plemiona germańskie (gł. Frankowie, Sasi i Fryzowie)

401 – Alaryk wkroczył do Italii północnej, Stylichon zawarł z nim pokój

402 – dwór cesarstwa zachodniego przeniósł się z Mediolanu do Rawenny

405 – Germanowie pod wodzą Radagaisa przekroczyli Dunaj i zmierzali ku środkowej Italii

406 – (31 grudnia) Wandalowie, Swebowie i Alanowie przekroczyli Ren

407 – legiony rzymskie opuściły Brytanię (kraj rozpadł się na wiele państewek plemiennych)

408 – Alaryk zerwał pokój, zajął Panonię i Noricum

409 – Wandalowie, Swebowie i Alanowie wdarli się do Hispanii

410

Rzym padł łupem Alaryka i jego Wizygotów

cesarz Honoriusz zrezygnował z obrony Brytanii

411/12 – Wizygoci przeszli do Galii

415 – Wizygoci utworzyli w Galii własne królestwo ze stolicą w Tuluzie

416 – Wizygoci podbili królestwo Wandalów w Hiszpanii

419 – Wizygoci za zgodą Honoriusza założyli w Galli pierwsze barbarzyńskie państwo w granicach Imperium Rzymskiego

431 – potępienie nestorianizmu jako herezji

435 – ugoda cesarstwa rzymskiego z Wandalami

około 435 – Św. Patryk rozpoczął chrystianizację Irlandii

438 – wydanie Codex Theodosianus – kodyfikacji rzymskiego prawa

około 449 – Anglowie, Sasowie i Jutowie rozpoczęli inwazję Brytanii

451

bitwa pod Awarajr

najazd Hunów na Galię, bitwa na Polach Katalaunijskich

potępienie monofizytyzmu jako herezji

452

najazd Hunów na Italię

założenie Wenecji

455

zajęcie Rzymu przez Wandalów

koniec rządów dynastii teodozjańskiej

456 – zwycięstwo Teodoryka na Swebami pod Astorgą w Hiszpanii

475 – Romulus Augustulus został cesarzem rzymskim

476 – Odoaker obalił Romulusa Augustulusa, koniec Cesarstwa Zachodniorzymskiego

480 – Odoaker odesłał insygnia cesarskie do Konstantynopola

481 – Chlodwig został królem Franków

486 – Chlodwig pokonał Sjagriusza

489-493 – podbój Italii przez Teodoryka, króla Ostrogotów

496 – (25 grudnia) chrzest Chlodwiga

Wydarzenia w Azji

405 – dominacja królestwa Yamato w Japonii

420 – Nankin został stolicą południowych Chin

427 – król Dzangsu przeniósł stolicę koreańskiego królestwa Kogurjo z Kungnesong do Pjongjang nad rz. Tedong

428 – ponowne połączenie Persji i Armenii

430 – najazd Heftalitów na Persję

469 – na dworze cesarza Japonii, Yūryaku odbywały się walki zapaśników sumo

około 470 – skończył się napór Białych Hunów (Heftalitów) na Indie. Państwo Guptów zostało jednak zniszczone i Indie rozpadły się na wiele drobnych królestw

475 – wielki pożar niszczy miasto Bizancjum (spłonął 12 m posąg Zeusa dłuta Fidiasza)

477 – buddyzm stał się religią państwową w Chinach

479 – władzę w południowych Chinach objęła dynastia Qi

około 480 – w Japonii powstały pierwsze świątynie sintoistyczne

489 – wielki darmowy szpital założono w Jundishapur (obecnie Shushtar, Iran)

około 500 – w Indiach wynaleziono system dziesiętny

Wydarzenia w Afryce

429 – wtargnięcie Wandalów przez Cieśninę Gibraltarską do Afryki

439 – Wandalowie zdobyli Kartaginę

około 500 – rolnicy i pasterze Bantu dotarli do Afryki Południowej

Wydarzenia w Ameryce

około 500 – supremacja ludu Huari w Peru

Więcej wydarzeń znaleźć można w artykułach dotyczących poszczególnych lat:

401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420
421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440
441 442 443 444 445 446 447 448 449 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 460
461 462 463 464 465 466 467 468 469 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 480
481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 500

Bizancjum, obecnie Stambuł (gr. Βυζάντιον Byzántion, łac. Bysantium) – starożytne miasto leżące nad cieśniną Bosfor, łączącą Morze Marmara z Morzem Czarnym, nad zatoką Złotego Rogu. Według legendy założone około 658 p.n.e. przez kolonistę z Megary – Byzasa. Początkowo niewielkie, otoczone murami, miasto, które rozwój zawdzięczało dogodnemu położeniu na szlaku handlowym łączącym Europę z Azją. Herbem Bizancjum był księżyc Hekate, dzięki poświacie którego zauważono przygotowujące się do oblężenia miasta wojska Filipa Macedońskiego w 340 p.n.e. i je odparto. W 196 roku n.e. miasto zdobył Septymiusz Sewer. W 330 roku Bizancjum na swoją cesarską siedzibę wybrał Konstantyn. Od tego czasu aż do tureckiego podboju nosiło nazwę Konstantynopol.

Wizygoci, Goci zachodni lub Terwingowie (dosł. "leśni ludzie") – lud germański, odłam Gotów. W IV wieku przyjęli arianizm (dzięki Biblii przetłumaczonej przez Wulfilę na język gocki).