Val Gardena - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 46°33′36″N 11°42′17″E / 46.56, 11.70472

Pasmo Steiva w Val Gardena

Val Gardena (niem. – Gröden; lad. – Gherdëina) to dolina w Dolomitach w północnych Włoszech. Znany i ceniony ośrodek narciarski, bardzo często gości Puchar Świata w narciarstwie alpejskim mężczyzn, przeważnie w zjeździe i supergigancie na trasie Saslong.

Kolej wąskotorowa - kolej o prześwicie mniejszym niż określany w danym kraju jako normalny, czyli w większości krajów europejskich 1435 mm. Kolej wąskotorowa cechuje się mniejszą zdolnością przewozową od kolei normalnotorowej, jednak można na niej stosować większe pochylenia i łuki o mniejszym promieniu, dzięki czemu jest nawet kilkakrotnie tańsza w budowie. Koleje wąskotorowe, początkowo niemal wyłącznie konne, rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Od połowy XIX wieku zaznacza się zróżnicowanie funkcji kolei wąskotorowych w zależności od prześwitu, następuje także częściowa unifikacja standardów k.w. Od połowy XIX wieku na k.w. stosuje się powszechnie trakcję parową, od końca XIX wieku wprowadza się na niektóre k. w. trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową. Najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie istnieje w Polsce - są to Górnośląskie Koleje Wąskotorowe.

Anna Jurkiewicz (ur. 9 lutego 1984 w Oświęcimiu) – polska łyżwiarka figurowa, reprezentująca oświęcimski klub Unia Oświęcim, startująca w jeździe indywidualnej. Podopieczna Iwony Mydlarz-Chruścińskiej.

Val Gardena to jedna z pięciu dolin, w których większość stanowi ludność posługująca się językiem ladyńskim.

Miasta

W dolinie znajdują się trzy miejscowości: Ortisei, Selva di Val Gardena i Santa Cristina Valgardena. W latach 1916-1960 miasta te były połączone wąskotorową linią kolejową, która obecnie służy przybyszom jako atrakcja turystyczna.

Przemysł Drzewny

Przemysł drzewny rozwijał się w Gherdëina od 17 wieku. Od 19 wieku, produkowane są tam rzeźby i ołtarze rzeźbione dla kościołów katolickich na całym świecie. Na przełomie 19 i 20 wieku zaczęto rzeźbienie drewnianych zabawek, z biegiem czasu stało się tak powszechne że praktycznie każda Gherdëinska rodzina wykonywała takie zabawki. Zabawki te zostały wykorzystane w powieści brytyjskiej pisarki Amelii Edwards zatytułowanej lalka Peg która była bardzo popularna w całej Europie i Ameryce.

Język ladyński - pierwotnie zespół reliktowych dialektów retoromańskich używany przez Ladynów - rdzenną ludność retoromańską zamieszkującą włoskie Dolomity. Obecnie integrowane są one w jeden język narodowy. Liczba osób posługujących się tym językiem wynosi około 30 tysięcy.

Sëlva (wł. Selva di Val Gardena, niem. Wolkenstein in Gröden) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Bolzano.

Kościół parafialny w Ortisei jest udekorowany bogatymi zbiorami posągów, rzeźb wykonanych przez lokalnych artystów w ciągu ostatnich dwóch stuleci. Muzeum Gherdeina w Ortisei posiada bogatą kolekcję zabytkowych drewnianych zabawek, różnego rodzaju rzeźb, figurek i posągów.

Sport

W Val Gardena istnieje drużyna hokejowa o nazwie HCGardena, która regularnie występuje w hokejowej Serie A.

Z Val Gardena pochodzi utytułowana włoska łyżwiarka figurowa Carolina Kostner; jej kuzynką jest dwukrotna złota medalistka w mistrzostwach świata w narciarstwie alpejskim Isolde Kostner.

Val Gardena jest jednym z kilku okolicznych ośrodków narciarskich, przez które przebiega tzw. trasa Sella Ronda (pętla narciarska).

Od 1990 roku w Val Gardena jest rozgrywany międzynarodowy łyżwiarski puchar o nazwie Gardena Spring Trophy, w którym nasza łyżwiarka Anna Jurkiewicz wywalczyła złoty medal w 1998 roku.

Bibliografia

Amelia B. Edwards. Untrodden peaks and unfrequented valleys. A midsummer ramble in the Dolomites. Longman's, Green and Co. London 1873.

Atrakcyjność turystyczna — właściwość obszaru lub miejscowości wynikająca z zespołu cech przyrodniczych lub pozaprzyrodniczych, która stanowi o zainteresowaniu ze strony turystów. O stopniu atrakcyjności turystycznej danego obszaru lub miejscowości decydują:

Santa Cristina Gherdëina (niem. St. Christina in Gröden, wł. Santa Cristina Valgardena) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Bolzano.

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Gröden

Official Website of the Val Gardena Tourist Office

Przypisy

Muzeum Gherdeina: Zabytkowe zabawki drewniane (ang.). [dostęp 2010-10-26].
Muzeum Gherdeina: Zabytkowe figurki i posągi (ang.). [dostęp 2010-10-26].