Vandana Shiva - Polski Serwis Naukowy

Vandana Shiva w 2007 w Kolonii, Niemcy

Vandana Shiva (ur. 5 listopada 1952 w Dehradun, Uttarakhand, w Indiach) – indyjska fizyczka, ekofeministka, działaczka na rzecz środowiska i publicystka. W latach 70. działaczka ruchu Chipko, aktualnie jedna z najważniejszych postaci w ruchu alterglobalistycznym. Obecnie mieszkająca w New Delhi, Shiva napisała ponad 300 artykułów do czasopism naukowych i technicznych.

Ekofeminizm – ruch, którego zwolennicy są przekonani, że opresyjne zachowania wobec kobiet mają to samo źródło co destrukcyjne traktowanie środowiska naturalnego.

Uttarakhand (hindi उत्तराखण्ड, trb.: Uttarakhand, trl.: Uttarākhaṁḍ; ang. Uttarakhand; do grudnia 2006: hindi उत्तरांचल, trb.: Uttarańćal, trl.: Uttarāṁcal; ang. Uttaranchal) - jeden ze stanów Indii, położony w ich północno-zachodniej części. Stolicą stanu, a zarazem największym miastem jest Dehradun. Stan został utworzony 9 listopada 2000 roku.

W 1993 roku Shiva otrzymała nagrodę Right Livelihood Award (znaną jako Alternatywna Nagroda Nobla), za "umieszczenie kobiet i ekologii w centrum współczesnej problematyki rozwoju".

Zielona rewolucja – określenie programów rozwoju rolnictwa prowadzonych w latach 60. XX w. przez agencję ONZ – Organizacja do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO). Ich celem było zlikwidowanie zjawiska głodu na Ziemi poprzez zwiększenie produktywności rolnictwa (zwłaszcza w krajach tropikalnych i subtropikalnych) dzięki zastosowaniu wydajniejszych odmian roślin uprawnych i rozwojowi agrotechniki.

Right Livelihood Award – nagroda ufundowana w 1980 przez szwedzkiego pisarza i filantropa Jakoba von Uexkülla, przyznawana co roku osobom "pracującym nad praktycznymi i godnymi naśladowania rozwiązaniami najbardziej pilnych wyzwań, przed którymi staje dzisiaj świat". Międzynarodowe jury przyznaje co roku zwykle cztery nagrody osobom lub instytucjom działającym na rzecz ochrony środowiska, praw człowieka, rozwoju zrównoważonego, edukacji, pokoju, itp. Laureaci otrzymują nagrodę w wysokości około 250 tys. dolarów (nie dotyczy to laureatów nagrody honorowej). Nagroda nazywana jest często "alternatywną Nagrodą Nobla".

Publikacje

1981, Social Economic and Ecological Impact of Social Forestry in Kolar, Vandana Shiva, H.C. Sharatchandra, J. Banyopadhyay, Indian Institute Of Management, Bangalore

1988, Staying Alive: Women, Ecology and Survival in India, Zed Press, New Delhi, ISBN 0-86232-823-3

1991, Ecology and the Politics of Survival: Conflicts Over Natural Resources in India, Sage Publications, Thousand Oaks, California, ISBN 0-8039-9672-1

1992, The Violence of the Green Revolution: Ecological degradation and political conflict in Punjab, Zed Press, New Delhi

1992, Biodiversity: Social and Ecological Perspectives (wydawca); Zed Press, United Kingdom

1993, Women, Ecology and Health: Rebuilding Connections (wydawca), Dag Hammarskjöld Foundation and Kali for Women, New Delhi

1993, Monocultures of the Mind: Biodiversity, Biotechnology and Agriculture, Zed Press, New Delhi

1993, Ecofeminism, Maria Mies and Vandana Shiva, Fernwood Publications, Halifax, Nova Scotia, Canada, ISBN 1-895686-28-8

1994, Close to Home: Women Reconnect Ecology, Health and Development Worldwide, Earthscan, London, ISBN 0-86571-264-6

1995, Biopolitics (with Ingunn Moser), Zed Books, United Kingdom

1997, Biopiracy: the Plunder of Nature and Knowledge, South End Press, Cambridge Massachusetts, I ISBN 1-896357-11-3

1999, Stolen Harvest: The Hijacking of the Global Food Supply, South End Press, Cambridge Massachusetts, ISBN 0-89608-608-9

2000, Tomorrow's Biodiversity, Thames and Hudson, London, ISBN 0-500-28239-0

2001, Patents, Myths and Reality, Penguin India

2001, Water Wars, South End Press, Boston

2002, Vedic Ecology: Practical Wisdom for Surviving the 21st Century, Mandala Publishing Group, Novato, California, ISBN 1-886069-65-4

2002, Water Wars; Privatization, Pollution, and Profit, South End Press, Cambridge Massachusetts

2005, Globalization's New Wars: Seed, Water and Life Forms Women Unlimited, New Delhi, ISBN 81-88965-17-0

2005, Breakfast of Biodiversity: the Political Ecology of Rain Forest Destruction, ISBN 0-935028-96-X

2005, Earth Democracy; Justice, Sustainability, and Peace, South End Press, ISBN 0-89608-745-X

2008, Soil Not Oil. Climate Change, Peak Oil and Food Insecurity, Zed Books, London, ISBN 978-1-84813-315-0

Krytyki

Shiva the destroyer? (ang.)

Krytyka opinii Vandany Shivy sformułowana przez ekologa Davida Wooda (ang.)

Literatura przedmiotu

Boginie, prządki, wiedźmy i tancerki. Wizerunki kobiety w kulturze Indii. Marzenna Jakubczak (red.). Wyd. 1. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, 2005, s. 141-168. ISBN 83-242-0485-7.

Przypisy

www.rightlivelihood.se