Na mapach: 43°53′N 10°14′E / 43.883, 10.233

Fontanna przed hotelem Royal

Viareggio – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Toskania, w prowincji Lukka. Według danych na rok 2009 gminę zamieszkuje 64 081 osób, 2010,7 os./km².

Viareggio jest ośrodkiem przemysłowym (przemysł stoczniowy, rybołówstwo), rzemieślniczym oraz rolniczym (uprawa kwiatów), ponadto jest turystycznym kurortem nadmorskim. Odbywa się tutaj co roku Karnawał Viareggio, który gromadzi około 200 tys. uczestników. W mieście znajdują się zabytki architektury eklektycznej, art nouveau oraz art déco.

Teren miasta rozciąga się całkowicie na nizinie aluwialnej wybrzeża toskańskiego. Charakterystyka sejsmologiczna: poziom 3 (zagrożenie trzęsieniem ziemi niskie).

Informacje ogólne

Burmistrzem miasta, od 28 kwietnia 2008, jest Luca Lunardini (pierwsza kadencja)

Nazwa i herb miasta

Nazwa miasta pochodzi od łacińskiej nazwy via regis – nazwa drogi utworzonej w średniowieczu, która łączyła fortyfikacje nabrzeżne z miejscowością Lucca. Według niektórych badaczy nazwa wywodzi się od vicus regius – nazwy z czasów imperium rzymskiego, które oznaczało małe osiedle (vicus) które ze względu na przynależność do Imperium było określane nazwą: regius.

Obecny herb miasta został ustanowiony w 1848 i przetrwał do dziś z niewielkimi modyfikacjami. Poprzedni pochodził z 1752 i przedstawiał św. Antoniego Padewskiego, pierwszego patrona miasta. W obecnym herbie miasta znajduje się kotwica ze sznurami umieszczona na tarczy o trzech kolorach: białym, czerwonym i zielonym. Viareggio było jednym z pierwszych miast, które posiadało trzykolorową flagę w swoim herbie.

Geografia

Miasto jest usytuowane nad Morzem Tyrreńskim, posiada 10 km piaszczystej plaży, z których w sezonie letnim 6 km to kąpieliska płatne, a pozostałe 4 km są plażami bezpłatnymi (prawie cała plaża wzdłuż Rezerwatu Przyrody Migliarino-San Rossore-Massaciuccoli). Miasto sąsiaduje z miejscowościami: Camaiore, Massarosa i Vecchiano. Miejscowość od strony wschodniej jest położona nad jeziorem Massaciuccoli. Przez miasto przepływają kanały: Burlamacca, Farabola, Fossa dell’Abate (kanał ten stanowi granicę z Camaiore), Fosso Le Quindici i inne liczne kanały terenów bagnistych, które otaczają jezioro Massaciuccoli.

Klimat Viareggio charakteryzuje się wysoką wilgotnością (pomiędzy 60 a 80% wilgotności względnej w miesiącach letnich) i opadami deszczu 900–1000mm rocznie spowodowanych pasmem górskim Alp Apuańskich, które znajduje się w pobliżu wybrzeża. Główne wiatry wieją z kierunku południowo-wschodniego, ponadto mają tu miejsce wiatry o nazwach: Libeccio i Ponente, które wieją w kierunku wybrzeża przez kolejne dwa lub trzy dni powodując gwałtowne fale.

Historia

Starożytność

Na terenie okalającym Viareggio, tak w części górzystej jak i nizinnej znajdują się świadectwa aktywnej obecności ludności prehistorycznej. Z ostatnich badań archeologicznych wiadomo, iż teren wokół jeziora Massaciuccoli (łącznie z terenem San Rocchino i Migliariny na pograniczu obecnego miasta) od VIII w. p.n.e. był zamieszkiwany przez grupy Etrusków które prowadziły handel z mieszkańcami Ligurii osiadłych na terenach górzystych (teren dzisiejszych miast Camaiore i Massarosa). W III w. p.n.e. tereny górzyste zajęli Ligurzy Apuańscy. W 180 r. p.n.e Rzymianie pokonali Ligurów Apuańskich i rozpoczęli kolonizację okolic (obecne tereny miast Massaciuccoli, Camaiore, Pietrasanta). W średniowieczu powstały pierwsze wioski na wzgórzach, z których wiele istnieje do dzisiejszego dnia. Teren, na którym w przyszłości powstało Viareggio był bagnisty i niezamieszkały. Około 1000 r. n.e. miały miejsce pierwsze walki pomiędzy Lukką a Pizą o kontrolę nad wybrzeżem wersiliańskim.

W ostatnim czasie zostały opublikowane pozycje książkowe, które podają nowe teorie na temat początków Viareggio. Dotyczą one hipotetycznych osad przedromańskich, z których z czasem powstało Viareggio. Teorie te bazują na odnalezionych na peryferiach Viareggio i terenach graniczących z miastem małych fragmentów ceramik oraz na historycznych dokumentach, które miałyby świadczyć o tej antycznej osadzie. Teorie te jednak mocno odbiegają od tradycyjnej historii wybrzeża wersiliańskiego (dużo bardziej udokumentowanej) i nie znajdują do dziś wystarczających dowodów, by je uznać za prawdziwe.

Średniowiecze

Pierwsze wydarzenie historyczne dotyczące Viareggio sięga 1169, kiedy to powstała drewniana wieża straży przybrzeżnej. Dwa lata później został zbudowany budynek wojskowy, który otrzymał nazwę „Turris de Via Reggia” (Wieża z Ulicy Królewskiej) od nazwy ulicy, którą trzeba było przebyć, aby do niej dobrzeć (obecnie via Montramito). Teren Viareggio, w następnych latach, znalazł się pośrodku sporów pomiędzy Pizą a Lukką o dominację i kontrolę terenów nadbrzeżnych. Konflikt ten miał swoje źródło z jednej strony w dążeniu Lukki do posiadania dostępu do morza, a z drugiej strony w obawach Pizy przed konkurencją ekonomiczną rywala. W tych czasie feudałowie wersyliańscy byli zmuszeni abdykować na rzecz władców Castruccio Castracani. Teren ten, do 1400, stał się miejscem wojen, sporów, inwazji wojskowych oraz splądrowań oraz został dotknięty przez epidemię dżumy, która objęła całą Italię, a którą to opisał Giovanni Boccaccio w „Dekameronie”.

Historia nowożytna

Torre Matilde

W XV wieku Florencja rozciągnęła kontrolę na teren całej Toskanii. Miastu Lukka i miejscowościom do niego należącym dzięki wielkim wysiłkom finansowym udało się zachować niepodległość. Na skutek polubownego wyroku Leona X, 10 września 1513, Lukka straciła kontrolę nad portem w Montrone. Wydarzenie to zwróciło zainteresowanie Lukki na Viareggio, by uczynić w tym miejscu centrum swojej gospodarki. Poza wybudowaniem nowej kwadratowej wieży, tzw. Torre Matilde, mającej chronić port, powstały pierwsze budynki przyszłego miasta.

W wieku XVI Viareggio zamieszkiwało prawie 300 mieszkańców. Malaria i epidemie śmiertelnych chorób spowodowały, iż życie życie rybaków i mieszkańców stało się bardzo uciążliwe. Lukka rozpoczęła proces osuszania bagien i zachęcała swoich mieszkańców do zamieszkania w nowej osadzie. Powstały dwa kościoły i dwie małe fabryki, wokół których zaczęły pojawiać się sklepy. Port stawał się coraz bardziej aktywny, a osuszane tereny stały się uprawne. W 1701 Viareggio otrzymało prawa miejskie, a w 1739 dzięki inżynierowi wodnemu Bernardino Zendrini teren bagnisty został całkowicie osuszony i szlachta z Lukki coraz częściej budowała tutaj swoje pałace.

Czasy współczesne

W 1797 Napoleon Bonaparte ustanowił Republikę Cisalpińską. W 1799 po wielu potyczkach wojska cisalpińskie rozpoczęły oblężenie Lukki (6 stycznia zostało zajęte Viareggio). Po zakończeniu okupacji republik oligarchicznych odbyły się wybory, lecz słaby wynik jakobinów spowodował, iż doprowadzili oni do usunięcia rządu lukeńskiego i utworzenia rządu tymczasowego. Początkowo mieszkańcy Viareggio nie protestowali a nawet wydawało się, iż akceptują nowe idee Francuzów. Później jednak wobec arogancji obcokrajowców, wrogości wobec katolicyzmu i miejscowych tradycji oraz rabunkowej gospodarce miasta, 6 maja wspierani przez mieszkańców pobliskich miast doprowadzili do powstania przeciwko milicji jakobińskiej. 7 maja przybyły z Livorno oddziały wojskowe aby stłumić zamieszki i zmusić rebeliantów do poddania się.

Viareggio zostało włączone do Cesarstwa Francuskiego i Lukka, jak i inne miasta, zostało przekształcone w księstwo, którego panowanie oddano w ręce Felice Bacioni, choć władza była faktycznie sprawowana przez starszą siostrę Napoleona – Elizę. Rządy Elizy charakteryzowały się niepopularnymi działaniami, jak np. przeciwko dziedzictwu kościelnemu. Także polityka finansowa była prowadzona w sposób nielegalny. Mimo to miały też miejsce działania o charakterze pozytywnym, jak np. przyjęcie Kodeksu Napoleona, przyjęcie systemu metrycznego, oraz wprowadzenie, w kwestii opieki zdrowotnej, obowiązkowego szczepienia przeciwko ospie. Rządy Elizy miały pozytywny wpływ na kwestię opieki zdrowotnej, dobroczynności i edukacji.

Po upadku Napoleona Viareggio stało się miejscem krwawych zajść. W marcu 1814 po upadku i ucieczce Baciocchiego, mieszkańcy Viareggio otwarcie zaprotestowali przeciwko Francuzom. Protesty te przemieniły się w akty zwykłego wandalizmu. Viareggio pozostawało pod zaborem austriackim aż do 1817, kiedy na kongresie wiedeńskim powierzono rządy w Księstwie Lukka – Marii Luizie Burbon Hiszpańskiej. W następnych latach nastąpiła odbudowa tego, co zostało utracone pod rządami Cesarstwa Napoleońskiego. Również nowe królestwo przyczyniło się do strukturalnej rozbudowy Viareggio, gdzie została wybudowana m.in. nowa przystań. Viareggio otrzymało prawa miejskie w 1820.

Po śmierci Marii Luizy (13 marca 1824) rządy objął Karol Ludwik Burbon, który znacznie przyczynił się do rozwoju miasta. Ufundował nowy kościół, kasyno oraz dwa pierwsze w historii miasta kąpieliska nadmorskie. 5 września 1847 Lukka została przejęta przez Toskanię a Viareggio stało się kurortem nadmorskim nie tylko dla mieszkańców Lukki, ale i dla całej Toskanii. W 1848 Viareggio ustanowiło swój herb. W tych latach Viareggio stało się też miejscem ucieczki uchodźców rewolucjonistów, którzy byli tolerowani przez lokalne władze. W tym okresie gospodarka Viareggio charakteryzowała się gwałtownym rozwojem, bowiem do istniejącej już branży związanej z kąpieliskami nadmorskimi dołączył także przemysł stoczniowy (budowano statki żaglowe). W międzyczasie miały miejsce pierwsze walki społeczne. Robotnicy zaczęli powoływać stowarzyszenia wzajemnej pomocy, a następnie angażowali się w pierwsze ruchy polityczne inspirowane przez anarchistów, socjalistów czy chrześcijan.

Na początku XX wieku Viareggio przeżywało znaczący rozwój nabrzeża i przemysłu nadmorskiego, który doprowadził do przebudowy znaczącego fragmentu wybrzeża. Powstała Passeggiata (Promenada) ze swoimi kawiarniami i sklepami. Miasto uzyskało tytuł Perły Morza Tyrreńskiego. Większość budynków była jednak wybudowana z drewna, które w 1917 w ciągu jednej nocy zostały strawione przez pożar. Mimo to drewno pozostawało powszechnie używanym budulcem aż do okresu faszyzmu, kiedy to zaczęto korzystać z innych materiałów budowlanych.

2 maja 1920 podczas meczu piłkarskiego Viareggio-Lukka karabinier zabił jednego z kibiców Viareggio (Augusto Morganti). Spowodowało to wybuch niezadowolenia społecznego mieszkańców Viareggio i doprowadziło do powstania i oblężenia siedziby karabinierów. Powstańcy ustanowili tzw. „Republikę Viareggio” bronioną przez „Gwardie Czerwone”, których celem było doprowadzenie do rewolucji. Do miasta został wysłany okręt wojenny i rebelianci zostali zmuszeni do ustąpienia, a dowódcy zostali osądzeni i skazani.

Podczas II wojny światowej Viareggio stało się celem ciężkich bombardowań. Niektóre dzielnice miasta w całości lub w dużej części zostały zniszczone. Po wojnie rozpoczęła się odbudowa. Pierwszym burmistrzem po wyzwoleniu został adwokat Corrado Ciompi, który stał na czele miasta od 18 lipca 1944 do 1 kwietnia 1946. W tym czasie rozpoczęła się budowa głównej alei miasta i został reaktywowany Karnawał (1946).

Katastrofa kolejowa

 Osobny artykuł: Katastrofa kolejowa w Viareggio.

29 czerwca 2009 o godzinie 23:48 pociąg towarowy złożony z 14 wagonów-cystern zawierających gaz LPG wykoleił się na skutek uszkodzeń konstrukcyjnych pierwszego wagonu. Na skutek eksplozji, do której doszło, zginęły 32 osoby a 25 osób odniosło rany.

czytaj dalej: [2], [3]