Victoria - krater marsjański - Polski Serwis Naukowy

Victoria – krater uderzeniowy na powierzchni Marsa o średnicy 730 m, badany w latach 2006–2008 przez łazik Opportunity. Krater został nazwany na cześć „Victorii”, okrętu z wyprawy Ferdynanda Magellana, który jako pierwszy opłynął Ziemię. Nazwa krateru jest nazwą nieoficjalną.

Emma Dean – niewielki marsjański krater uderzeniowy położony na równinie Meridiani Planum odwiedzony przez lądownik Opportunity, jeden z dwu siostrzanych łazików misji Mars Exploration Rover. Leży ok. 100 metrów na zachód od kratera Victoria. Emma Dean leży dokładnie na szczycie warstwy pyłu wyrzuconego z Victorii, odsłaniając materiał pochodzący z głębii krateru. Nazwa pochodzi od jednej z łodzi uczestniczących w ekspedycji Johna Wesleya Powella do Wielkiego Kanionu.

Ferdynand Magellan (port. Fernão de Magalhães, hiszp. Fernando de Magallanes; ur. wiosną 1480, zm. 27 kwietnia 1521) – żeglarz portugalski w służbie hiszpańskiej, odkrywca i morski podróżnik.

Charakterystyka

Krater Victoria jest położony na równinie Meridiani Planum, jego współrzędne kartograficzne to 2,05°S, 5,50°W. Jest on częściowo wypełniony luźnym materiałem skalnym, przyniesionym przez burze piaskowe, tworzącym niewielkie wydmy w jego centralnej części. Jego krawędź tworzą liczne występy skalne i wcięcia, noszące nazwy zatok i przylądków odwiedzonych przez wyprawę Magellana. Otoczenie krateru pokryte jest wyrzuconym podczas impaktu materiałem, znajdują się tam również inne, mniejsze kratery utworzone później (m.in. Emma Dean).

Lista nazwanych kraterów marsjańskich. Zawiera te z setek z tysięcy kraterów uderzeniowych na Marsie, które posiadają nazwy własne. Marsjańskie kratery mają nazwy pochodzące od znanych naukowców i autorów science fiction, lub jeśli są mniejsze niż 60 km średnicy, otrzymały nazwy miast na Ziemi.

Przylądek - fragment wybrzeża zbiornika wodnego najdalej wysunięty w stronę wody na danym odcinku linii brzegowej, łącznie z towarzyszącym mu fragmentem lądu, przy czym za współrzędne geograficzne przylądka przyjmuje się jego najbardziej wysunięte miejsce styku z przylegającym akwenem.

Badania

Krater Victoria został uznany za szczególnie interesujący obiekt badań, ze względu na duże odsłonięcia warstw skalnych na jego krawędziach, dające wgląd w historię geologiczną Marsa. Łazik Opportunity dotarł na jego krawędź 26 września 2006 roku. Pojazd okrążył ok. 1/4 obwodu krateru, wybierając bezpieczne miejsce do zjazdu w głąb i tworząc szczegółową mapę topograficzną. Po okresie silnych burz pyłowych w połowie 2007 roku, kiedy zmniejszona ilość energii uniemożliwiała pracę robota, w listopadzie łazik wjechał na wewnętrzne zbocze krateru. Prace łazika obejmowały wykonanie szczegółowych obrazów ułożenia warstw skalnych i analizę ich składu chemicznego, w szczególności na sześciometrowej wysokości ścianie występu Cape Verde, a także zbadanie oderwanych skał. Podczas opuszczania krateru pojazd znalazł się w niebezpiecznej sytuacji na nachylonym zboczu, kilkukrotnie wpadając w poślizg, a nawet w pewnym stopniu ześlizgując się; ostatecznie w sierpniu 2008 wydostał się z krateru i zakończył jego badania.

Mars – czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny – Marsa. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy obserwacji wydaje się być rdzawo-czerwona i kojarzyła się starożytnym z pożogą wojenną. Postrzegany odcień wynika stąd, że powierzchnia planety jest pokryta tlenkami żelaza. Mars posiada dwa niewielkie księżyce o nieregularnych kształtach – Fobosa i Deimosa. Prawdopodobnie są to dwie planetoidy przechwycone przez pole grawitacyjne planety. Przypuszcza się, że mogło na niej kiedyś powstać życie, jednak obecnie nie ma na to solidnych dowodów.

Meridiani Planum – równina na Marsie położona 2 stopnie na południe od równika w najbardziej wysuniętej na zachód części Terra Meridiani. Równina ta ma rozmiary na 127 na 63 km zajmując obszar blisko 8000 kilometrów kwadratowych. Występują na niej kryształy hematytu, minerału, który na Ziemi powstaje w pobliżu źródeł termalnych lub na dnie stojących zbiorników wodnych. Wielu naukowców uważa, że w rejonie Meridiani Planum istniały kiedyś źródła termalne lub zbiorniki wodne. Kryształy hematytu stanowią część warstwowej formacji skał osadowych o grubości od 200 do 800 metrów. Inne występujące na równinie formacje geologiczne to bazalt wulkaniczny i kratery uderzeniowe.

Panorama krateru Victoria z Cape Verde – mozaika, stworzona ze zdjęć wykonanych od 16 października do 6 listopada 2006 roku przez łazik Opportunity, w kolorach zbliżonych do naturalnych

Zobacz też

Lista kraterów na Marsie

Przypisy

NASA: NASA Mars Rover Arrives at Dramatic Vista on Red Planet (ang.). www.jpl.nasa.gov. [dostęp 2011-05-29].
NASA: Mars Exploration Rover Mission. Opportunity Updates: 2007 (ang.). marsrovers.jpl.nasa.gov. [dostęp 2011-06-01].
NASA: Mars Exploration Rover Mission: Opportunity Updates: Two Steps Forward, One Step Back (ang.). marsrovers.jpl.nasa.gov, 5–9 lipca 2008. [dostęp 2011-06-01].
The Planetary Society: Mars Exploration Rovers Update: Opportunity Exits Victoria Crater, Spirit Picks Up Pace on Panorama (ang.). www.planetary.org. [dostęp 2011-05-29].
NASA: Mars Exploration Rover Mission. Opportunity Updates: 2008 (ang.). marsrovers.jpl.nasa.gov. [dostęp 2011-06-01].

Linki zewnętrzne

Google Mars: Obraz podczerwony powierzchni Marsa z kraterem Victoria w centrum (ang.). [dostęp 2011-06-01].