Viktor Lorenc - Polski Serwis Naukowy

Viktor Lorenc (czasem też: Lorenz; ur. 23 sierpnia 1843 w Kromieryżu na Morawach – zm. 19 sierpnia 1915 r. w Lewoczy na Spiszu) – czeski inżynier mechanik, związany m.in. z hutą żelaza w Krompachach na Spiszu, a jednocześnie pierwszy czeski taternik, autor szeregu pierwszych wejść w Tatrach, znany zwłaszcza jako pierwszy zdobywca wielu znaczących przełęczy tatrzańskich.

Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.

Spisz (łac. Scepusium, słow. Spiš, niem. Zips, węg. Szepes) – region historyczny, którego granice zmieniały się na przestrzeni dziejów. Pierwotnie (w XII-XIII w.) obejmował on tylko okolice Spiskiego Zamku, maksymalny zasięg osiągnął w XIX w. Region ten leży w Centralnych i Wewnętrznych Karpatach Zachodnich, w dorzeczu górnego Popradu, górnego Hornádu oraz w części dorzecza Dunajca (na wschód od Białki). Na północnym zachodzie Spisz sąsiaduje z Podhalem, na północy z ziemią sądecką, na wschodzie z Szaryszem, na południu z Abovem i Gemerem, na południowym zachodzie z Liptowem (zobacz: Regiony Słowacji).

Jego pierwszą żoną była Želmíra Mária, córka znanego słowackiego działacza narodowego Jozefa M. Hurbana, zmarła przedwcześnie w wieku 26 lat, po 7 latach małżeństwa. V. Lorenc zmarł na udar mózgu w dzień po otrzymaniu wiadomości o śmierci (na tyfus) syna Vladimíra, konstruktora lotniczego w Paryżu.

Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej.

Taternictwo – wspinaczka uprawiana w Tatrach. Niegdyś termin ten oznaczał każdą działalność w Tatrach polegającą na wchodzeniu na ich szczyty. Obecnie obejmuje on wyłącznie wspinaczkę górską, prowadzoną poza wyznaczonymi szlakami turystycznymi. Termin powstał w podobny sposób jak alpinizm (który dziś często jest równoznaczny ze wspinaczką górską), himalaizm czy andynizm.

Bibliografia

Bohuš Ivan: „Objav” sediel, w: "Tatry" R. XXXV, č. 4/1996, júl-august, s. 20-21;

Radwańska-Paryska Zofia, Paryski Witold Henryk: Wielka encyklopedia tatrzańska, wyd. Wydawnictwo Górskie, Poronin 1995, s. 677, ISBN 83-7104-008-3;