Viktoras Gailius - Polski Serwis Naukowy

Viktoras Gailius

Viktoras Gailius (ur. 27 sierpnia 1893 w Berštininkai koło Pojegów, zm. 7 lipca 1956 w Pfullingen w RFN) – litewski polityk i działacz narodowy na terenie Małej Litwy, radny Kłajpedy, członek jej Sejmu oraz gubernator (1938–1939), dyplomata.

Biografia

Urodził się w rodzinie litewskich rolników w Prusach Wschodnich. W 1914 ukończył gimnazjum w Tylży, później studiował prawo w Królewcu, Heidelbergu i Berlinie. W czasie I wojny światowej służył w armii niemieckiej. W 1918 był sygnatariuszem Aktu z Tylży, który postanowił o zjednoczeniu Litwy właściwej z litewskojęzycznymi terenami Prus Wschodnich.

Litewski Związek Społeczny (lit. Lietuvių visuomenės sąjunga, LVS) - litewskie ugrupowanie polityczne działające na terenie Okręgu Kłajpedy o profilu socjaldemokratycznym.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Rozpoczął działalność dyplomaty: od maja 1920 do lipca 1922 reprezentował państwo litewskie w Berlinie, później do lutego 1923 był posłem w Estonii.

Udzielał się w ruchu kłajpedzkim. W latach 1918–1924 pozostawał członkiem Rady Ludowej Małej Litwy. Od 1923 należał do towarzystwa "Aukuras". Miał swój udział w odłączeniu kłajpedzkiego kościoła luterańskiego od konsystorza w Królewcu. Był jednym z liderów Związku Społecznego.

Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Od 1927 do 1930 kierował portem handlowym w Kłajpedzie, był również członkiem jego rady nadzorczej (1934–1937). Doradzał gubernatorowi okręgu w kwestiach prawnych (1930–1934).

Radny miasta w Kłajpedzie (1933–1938), deputowany do kłajpedzkiego Sejmu VI kadencji (1938–1939) oraz minister ds. prawnych przy ostatnim gubernatorze okręgu (listopad 1938 – marzec 1939). Od 1936 do 1938 redagował niemieckojęzyczne czasopismo dla pruskich Litwinów "Baltischer Beobachter".

Prusy Wschodnie (niem. Ostpreußen) – część Królestwa Pruskiego, a potem zjednoczonych w XIX w. Niemiec (do 1945 r.). Prowincja Prusy Wschodnie powstała w 1772 r. z części ziem Polski (Warmii) oraz Prus Książęcych (z wyłączeniem Kwidzyna). Stolicą prowincji był Królewiec. W maju 1939 roku prowincja miała powierzchnię 36 991,71 km² i liczyła 2 488 122 mieszkańców.

Akt Tylżycki lub Akt z Tylży (lit. Tilžės aktas) - deklaracja przyjęta 30 listopada 1918 roku przez Radę Narodową Pruskich Litwinów (Prūsų lietuvių tautos tarybos) oznajmiająca o przyłączeniu północnej części Prus Wschodnich do Litwy.

Po aneksji Litwy przez ZSRR przeprowadził się do Niemiec. Po wojnie działał wśród litewskiej emigracji w RFN.

Bibliografia

"Vokiškai lietuviškas žodynas", (M. Šlaža, 1932).

Algirdas Matulevičius, "Visuotinė lietuvių enciklopedija", Tom VI, Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, Vilnius 2004

Linki zewnętrzne

Biografia Viktorasa Gailiusa (lit.)