Vincenzo Maria Coronelli - Polski Serwis Naukowy

Vincenzo Maria Coronelli

Sfera armilarna wykonana przez Coronelliego w Narodowej Bibliotece w Wiedniu

Jeden z dwóch globusów Vincenzo Coronelliego z lat 1683-1693 w muzeum w Nieborowie

Vincenzo Maria Coronelli (ur. 16 sierpnia 1650 w Wenecji – zm. 9 grudnia 1718 tamże) – włoski geograf, kartograf i encyklopedysta; franciszkanin.

Kartografia – dziedzina nauki o mapach (w tym o atlasach, globusach, modelach plastycznych – mapach plastycznych itp.), teorii map, metodach ich sporządzania i użytkowania; jak również dziedzina działalności organizacyjnej i usługowej, związanej z opracowywaniem, reprodukcją i rozpowszechnianiem map.

Globus (od łacińskiego słowa globus – kula) – pomniejszony model ciała niebieskiego (najczęściej Ziemi) lub sfery niebieskiej w postaci kuli umieszczonej na osi ustawionej pod kątem odpowiadającym kątowi nachylenia osi danego ciała, na powierzchni której znajduje się mapa pierwowzoru. Zaletą globusa jest brak zniekształceń, które pojawiają się przy odwzorowaniu obrazu terenu (mapy) na płaszczyźnie.

Od 1683 r. kosmograf Republiki Weneckiej. W 1684 r. założył pierwsze na świecie towarzystwo geograficzne – Accademia cosmografica degli argonauti, którego członkiem był m.in. Jan III Sobieski. W 1702 r. został generałem zakonu franciszkanów konwentualnych.

Coronelli zasłynął jako konstruktor globusów (przechowywane są m.in. w wiedeńskiej Bibliotece Narodowej i w Bibliotece Narodowej w Paryżu). Jest autorem licznych dzieł z zakresu geografii i historii, atlasów oraz szeregu map, a także nieukończonej encyklopedii powszechnej – Biblioteca universale sacro-profana.

Jan III Sobieski herbu Janina (ur. 17 sierpnia 1629 w Olesku, zm. 17 czerwca 1696 w Wilanowie) – król Polski i wielki książę litewski od 1674, hetman wielki koronny od 1668, hetman polny koronny od 1666, marszałek wielki koronny od 1665, chorąży wielki koronny od 1656.

Akademia Argonautów (włos. Accademia degli Argonauti) - włoskie towarzystwo geograficzne założone przez geografa, Vincenzo Maria Coronelli. Było to pierwsze tego typu stowarzyszenie na świecie. Król Polski, Jan III Sobieski był jednym z członków i opiekunem Akademii.

Główne dzieła

Atlante veneto, nel quale si contiene la descrittione geografica, storica, sacra, profana, e politica, degl’imperii, regni, provincie, e stati dell’universo ... T. 1-2. Venezia 1691-1697.

Arme, blasoni o insegne gentilitie delle famiglie patritie esistenti nella Serenissima Republica di Venetia. Venezia 1701.

Biblioteca universale sacro-profana.

Blasone veneto. Venezia ok. 1708.

Cronologia universale, che facilita lo studio di qualumque storia, e particolarmente serve di prodromo alli XXXXV. volumi della Biblioteca. Venezia 1707.

Isola di Rodi geografica-storica, antica, e moderna, coll’altre adiacenti già possedute da Caualieri Hospitalieri di S. Giouanni di Gerusalemme. Venezia 1688.

Ritratti de’ celebri personaggi, raccolti nell’ Accademia cosmographica degli Argonauti. Venezia 1697.

Roma antico-moderna. Venezia 1716.

Singularita di Venezia. Venezia (ok. 1709).

Tavola sinottica de’ cardinali dalla loro istituzione, sin’ à tutto ’l XVII. secolo. Venezia 1701.

Bibliografia

Titoli delle opere di varie materie, in idioma diversi composte, e stampate dall’anno MDCCIV. dal P. M. Coronelli. Venezia 1708.

Ermanno Armao: Vincenzo Coronelli. Firenze 1944.

Clara Messi: P. M. Vincenzo Coronelli. Padova [1950].