|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: W Australii Zachodniej odkryto diamenty sprzed czterech miliardów lat. Dzięki Temu odkryciu poszerzy się wiedza współczesnej nauki na temat wczesnego kształtowania się skorupy ziemskiej.
Diamenty z tak odległej... W latach 90. średni wiek, w którym kobiety rodziły pierwsze dziecko wynosił 20-24 lata. Ostatnie dane GUS (Rocznika Demograficznego 2009 GUS) pokazują, że najwięcej urodzeń w 2008 r. było wśród kobiet w wieku 25-29 lat - 151 894 żywe urodzenia. Znacznie więce... Pierwszy spektakl ,,Światło i Dźwięk" w Muzeum Zamkowym w Malborku odbył się 1 lipca 1980 roku. Początkowo widowiska odbywały się tylko podczas dwóch letnich miesięcy, ale ze względu na wielkie zainteresowanie przedłużono sezon, który trwa obecnie od połowy kwietnia do połowy ... Bitwa graniczna z Niemcami została przegrana w ciągu kilku pierwszych dni. 3 września Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy. Konflikt z Polską przekształcił się tym samym w wojnę światową. Wybuch wojny w krótkim cz... Wspólnotowe Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (JRC) oraz Europejska Sieć Laboratoriów GMO (ENGL) organizują pierwszą światową konferencję dotyczącą analizy organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO). Odbędzie się ona w dniach 24-27 lipca w miejscowoś...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Vis - wyspa To hasło encyklopedii posiada podstrony: 1 [2],[3] Czy wiesz że...? Agawowe (Agavoideae Herbert) – takson wyróżniany w różnych systemach w randze rodziny lub podrodziny (tu opisany jako podrodzina zgodnie z ujęciem systemu APG III z 2009). Obejmuje sukulenty liściowe i drzewa występujące na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, poza strefą okołobiegunową i znaczną częścią Australii oraz Azji zachodniej. Klaudiusz, Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus (ur. 1 sierpnia 10 p.n.e. w Lugdunum w Galii, zm. 13 października 54 n.e.) – cesarz rzymski, syn Druzusa Starszego i Antonii Młodszej. Na mapach: 
 Vis (gr. Issa, wł. Lissa) – dziewiąta co do wielkości chorwacka wyspa na Adriatyku, położona na południowy zachód od wyspy Hvar, na zachód od Korčuli i na północny zachód od wyspy Lastovo. Spośród wszystkich zamieszkanych wysp dalmatyńskich oddalona najbardziej, o ok. 45 km, od wybrzeża chorwackiego. Leży 50 km w linii prostej od Splitu i ok. 150 km od wybrzeża włoskiego. Od zakończenia II wojny światowej do rozpadu Jugosławii niedostępna dla obcokrajowców, wciąż jest rzadziej odwiedzana przez zagranicznych turystów niż pozostałe wyspy na Adriatyku. Wawrzyn szlachetny, laur (Laurus nobilis L.) – gatunek krzewu należący do rodziny wawrzynowatych (Lauraceae). Występuje w stanie dzikim na obszarze śródziemnomorskim aż do południowych Alp, jednak jest uprawiany także w krajach południowej Europy, Afryce i obu Amerykach.
Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę. Pochodzenie nazwy wyspy nie jest pewne. Grecka Ισσα prawdopodobnie pochodzi od isos (równy), natomiast słowiańska Vis powstała albo jako przekształcenie greckiej, albo od chorwackiego više (ponad) lub visok (wysoko). Włoska Lissa to połączenie przedimka określonego la przed samogłoską (la przechodzi w l') i greckiej nazwy Issa. Nazwa drugiego co do wielkości miasta wyspy, Komiža, również pochodzi od greckiej nazwy wyspy – powstała z zesłowiańszczonego połączenia łacińskiego cum lub włoskiego come i Issa (Comisa). Zaleszczotki (Pseudoscorpionida) – rząd drapieżnych pajęczaków, obejmujący zwierzęta bardzo małe (od 1 do 8 mm długości), zamieszkujące przede wszystkim strefy tropikalne, ale spotykane też w innych strefach klimatycznych.
Periplus (gr. περίπλους, w tłumaczeniu dosłownym żeglować wokół) – w nawigacji starożytnej Grecji, Fenicji i starożytnego Rzymu rękopis wyliczający kolejne porty i charakterystyczne elementy wybrzeża danego akwenu (morza, zatoki itp.) z określeniem przybliżonych odległości pomiędzy nimi. Do dni dzisiejszego zachowały się niektóre takie dokumenty m.in.: Geografia
Powierzchnia wyspy wynosi 89,72 km²; długość 17 km; szerokość do 8 km, a linia brzegowa 84,91 km. Najwyższe wzniesienie to Hum (587 m n.p.m.), którego wierzchołek jest zamknięty dla turystów ze względu na instalacje telekomunikacyjne. Vis jest oddzielony od wyspy Hvar kanałem Viškim, a od pobliskiej, oddalonej o 4,2 km wyspy Biševo – kanałem Biševskim. Pobliskie, w większości bezludne wyspy Biševo, Sv. Andrija, Budikovac (Budihovac), Jabuka, Brusnik, Veli i Mali Barjak, Ravnik, Veli i Mali Parzanj, są często łączone z Visem w archipelag Viski o powierzchni 193 km² (wliczając Vis). Jabuka i Brusnik to jedyne wyspy pochodzenia wyłącznie wulkanicznego spośród wszystkich 1185 wysp Chorwacji. Włochy rozpoczęły swój udział w II wojnie światowej 10 czerwca 1940 roku jako sojusznik III Rzeszy. Głównym obszarem zaangażowania militarnego Włoch były rejon Morza Śródziemnego, Bałkany oraz Afryka Północna i Wschodnia. Poza tym oddziały włoskie brały udział w ataku na Francję, bitwie o Anglię, bitwie o Atlantyk i walkach na froncie wschodnim. Porażki doprowadziły w ostatnich dniach lipca 1943 roku do odsunięcia od władzy Benito Mussoliniego i zawarcia 3 września zawieszenia broni z aliantami, ogłoszonego oficjalnie 8 września 1943 roku. Spowodowało to okupację kraju przez wojska niemieckie i powstanie na północy Włoch Włoskiej Republiki Socjalnej z Benito Mussolinim na czele. 13 października 1943 roku nowy rząd Królestwa Włoch, kierowany przez marszałka Pietro Badoglio, wypowiedział wojnę III Rzeszy i Japonii stając się w ten sposób członkiem koalicji antyfaszystowskiej. Ostatnie walki na froncie włoskim toczyły się do 2 maja 1945 roku.
A cappella (wł. [1] w dosłownym tłumaczeniu: jak w kaplicy, w dalszym - w stylu kościelnym) – termin określający styl muzyczny polegający na wykonywaniu przez chór utworów wielogłosowych bez towarzyszenia instrumentów [2]. Ów styl wykształcił się na gruncie muzyki kościelnej XVI wieku, a jego teoretyczne dookreślenie dokonało się na kanwie teorii muzyki w I połowie XVII wieku. Na górę strony | Początek wątku KlimatWyspa ma łagodny klimat śródziemnomorski. W lipcu średnia temperatura wynosi +24 °C, a w styczniu +8,8 °C i jest o 2 °C niższa w lecie i o 2 °C wyższa w zimie niż w oddalonym o 50 km Splicie. Średnia roczna temperatura powietrza to +16,5 °C. Wiejące tutaj zimą wiatry bora często powodują problemy w połączeniach promowych. Średnie opady wynoszą 557 mm rocznie, przy czym na lato przypada tylko 40 mm. Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Komunizm (. Komunizm oparty był na idei walki klas, mającej doprowadzić do osiągnięcia sprawiedliwości społecznej poprzez stworzenie społeczeństwa pozbawionego wewnętrznych podziałów ekonomicznych (bezklasowego) i etnicznych (bezpaństwowego), w którym wszystkie środki produkcji znajdą się w posiadaniu wspólnot. Ważnymi elementami ideologii komunizmu było promowanie internacjonalizmu i ateizmu, ponieważ komuniści uważali, że wszyscy ludzie są równi bez względu na narodowość, rasę czy religię, a podziały te uważają za szkodliwe i prowadzące do konfliktów. Na górę strony | Początek wątku Budowa geologicznaVis jako wyspa na Adriatyku powstał około 30 tys. lat temu. Skały, z których jest zbudowany, pochodzą głównie z ery mezozoicznej oraz paleogenu. Dominują wapienie i dolomity z okresu jury i kredy, dzięki czemu jest tutaj kilka jaskiń, charakterystycznych dla tego typu skał: Krajlična, Titova (miejsce schronienia Josipa Broz Tito w czasie II wojny światowej) oraz Zelena i słynna Modra (Niebieska Jaskinia) na pobliskich wyspach Ravnik i Biševo. Przeważa krawędziowa rzeźba terenu, w centralnej części wyspy są niewielkie obszary równinne. Josip BrozTito, (ur. 7 maja 1892 w Kumrovcu, Austro-Węgry - 25 maja wg oficjalnego aktu urodzenia - zm. 4 maja 1980 w Lublanie) - przywódca Socjalistycznej Federalnej Republiki Jugosławii od 1945 aż do swojej śmierci. Podczas II wojny światowej Tito zorganizował antyfaszystowski ruch oporu znany jako Partyzanci Jugosławii. Później był założycielskim członkiem Kominformu, ale opierając się sowieckim wpływom stał się jednym z założycieli i promotorów ruchu państw niezaangażowanych. Zmarł 4 maja 1980 w Lublanie, pochowany został w Belgradzie.
Ajschylos, Aischylos z Eleusis, Eschyl (gr. Αἰσχύλος Aischýlos), (ur. 525 p.n.e. w Eleusis, zm. 456 p.n.e.) – jeden z najwybitniejszych (obok Sofoklesa i Eurypidesa) tragików ateńskich, powszechnie uważany za rzeczywistego twórcę tragedii greckiej - wprowadził na scenę drugiego aktora, przyczynił się do rozwoju dialogu i akcji scenicznej, ograniczył rolę chóru, wprowadził do tragedii akcję dziejącą się poza sceną. Część zachodnia wyspy jest znacznie wyższa: trzy szczyty przekraczają 500 m n.p.m. Są to: Hum, Orlovica (566 m n.p.m.) i Mali Hum (514 m n.p.m.). Dominuje wybrzeże klifowe, ale jest tutaj też kilkanaście plaż i dwie duże zatoki: sv. Juraja na północny i Komiža na zachodnim wybrzeżu. Wyspa była kiedyś połączona z kontynentem, o czym świadczą znajdywane na niej szkielety zwierząt nie występujących na wyspach dalmatyńskich. Na wyspie jest niewiele źródeł wody pitnej i znajdują się one głównie w okolicach miasta Komiža (źródła Kamenica, Pizdica i inne). Nie ma tutaj rzek ani jezior, w rejonie góry Manjigor (401 m n.p.m.) jest tylko kilka okresowych strumieni. Jałowiec (Juniperus L.) – rodzaj roślin iglastych należący do rodziny cyprysowatych. Liczy 50-76 gatunków, z których w Polsce w warunkach naturalnych występują 2.
Butlonos, delfin butlonosy (Tursiops truncatus) – gatunek walenia z rodziny delfinowatych (Delphinidae) należy do najczęściej występujących i najszerzej rozprzestrzenionych gatunków delfinów. Na górę strony | Początek wątku PopulacjaVis jest podzielony na dwa okręgi administracyjne, Vis i Komiža. Na wyspie jest kilkanaście miejscowości, zamieszkanych przez około 3700 mieszkańców. W dwóch największych miastach, Vis i Komiža, mieszka odpowiednio 1776 i 1523 osób (2001 r.). Pozostałe miejscowości na wyspie, w porządku alfabetycznym, to (w nawiasach podano liczbę mieszkańców): 
Na górę strony | Początek wątku Zielenice (Chlorophyta) – . Zielenice stanowią jedną z trzech linii rozwojowych roślin (obok glaukofitów i krasnorostów). Współcześnie dzielone są na dwie lub cztery równorzędne grupy (gromady). W rygorystycznych ujęciach taksonomicznych do zielenic zaliczane są także rośliny lądowe, przy czym dla takiego ujęcia stosuje się odrębną nazwę rośliny zielone. Termin zielenice oznacza w aktualnym ujęciu wszystkie linie rozwojowe roślin zielonych po wyłączeniu z nich roślin lądowych.
Brusnik (maced. Брусник) – wieś w południowej Macedonii, w pobliżu trzeciego co do wielkości miasta tego kraju – Bitoli. Osada wchodzi w skład gminy Bitola. Fauna i flora
FaunaNa wyspie żyje niewiele gatunków dzikich zwierząt i są to przede wszystkim bażanty (Phasianus colchicus), jeże (Erinaceidae), zające, cykady, różne pajęczaki (w tym pająki i zaleszczotki), jaszczurki (Lacerta oxycephala i popularniejsza Podarcis melisellensis – ta druga ma podłużne pasy na grzbiecie) i dochodzący do 2 m długości wąż czteropasiasty (zw. również czteropręgim i stepowym, Elaphe quatuorlineata, chorw. četveroprugi kravosas), który nie jest jadowity i jest pod ochroną. Na wyspie Vis odkryto również po raz pierwszy w Chorwacji ślimaka Pholeoteras euthrix. W przeciwieństwie do lądu, wody dookoła wyspy obfitują w różnorodne gatunki i są to przede wszystkim: Oliwka (Olea L.) – rodzaj drzew należący do rodziny oliwkowatych. Zalicza się do niego około 35 gatunków drzew rosnących w strefie ciepłej umiarkowanej i strefie tropikalnej południowej Europy, Afryki i południowej Azji.
Ilirowie – starożytny lud indoeuropejski zamieszkujący u schyłku epoki brązu i we wczesnej epoce żelaza (głównie w okresie halsztackim) zachodnie Bałkany, dokładniej tereny między wschodnim wybrzeżem Morza Adriatyckiego a środkowym Dunajem oraz obszary wschodnich Alp. Od V wieku p.n.e. organizowali liczne państewka plemienne (m.in. Dardanowie, Autariaci, Dalmaci, Liburnowie ) na czele których stali książęta. 
Na górę strony | Początek wątku Piotr Orseolo, włos. Pietro I Orseolo, San Pietro Orseolo (Urseolo) (ur. 928 w Wenecji, zm. 10 stycznia 987 pod Perpignan) – doża Wenecji (976-978), rekluz, święty Kościoła katolickiego.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8. FloraZe względu na swoją charakterystykę geomorfologiczną, wyspa Vis jest dość bogata w różne gatunki roślin. Naturalna roślinność na wyspie to przede wszystkim dominujący dawniej dąb ostrolistny (Quercus ilex), najbardziej powszechna obecnie sosna alepska (Pinus halepensis), występująca tutaj w formacji garig i rzadziej jako makia, sosna pinia, jałowiec (Juniperus phoenicea), wawrzyn szlachetny, kapary, wrzos, wiele gatunków storczykowatych (storczyk purpurowy, buławnik mieczolistny, koślaczek stożkowaty, Ophrys bertoloniiformis, O. lacaitae, O. bombyliflora, O. spiralis, O. incubacea, O. sicula, Serapias parviflora, O. bertolonii i Orchis italica), zanokcica, szarłat, pistacja kleista (Pistacia lentiscus L.) , ruta zwyczajna, dziko rosnący rozmaryn, lawenda, oleander, szarańczyn strąkowy, szałwia dalmatyńska, agawy (agawa amerykańska i jukka słoniostopa), aloes i inne. W wodach otaczających wyspę można odnaleźć przede wszystkim krasnorosty, brunatnice i zielenice. Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.
Okręt liniowy – nazwa historycznej najsilniejszej klasy okrętów artyleryjskich, wywodząca się od ich taktyki walki w szyku liniowym, w składzie floty liniowej. Na górę strony | Początek wątku HistoriaCzasy prehistoryczne i starożytneVis jest zamieszkany od czasów neolitu, od około III tysiąclecia p.n.e. W II tysiącleciu, w epoce żelaza, na wyspę przybyli Liburnianie z ludu Ilirów. Między 1100 p.n.e a 750 p.n.e. wybudowali fortyfikacje obronne na wzniesieniach na wyspie, a między VI a V w. p.n.e. stworzyli tutaj pierwsze iliryjskie państwo na Adriatyku. W 397 r. p.n.e. Dionizjos I Starszy z Syrakuz nakazał zbudować na wyspie kolonię nazwaną Issa, pierwszą grecką kolonię w tej części Adriatyku i jednocześnie najstarsze miasto Dalmacji. Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Cykadowate, piewikowate (Cicadidae) – rodzina pluskwiaków z podrzędu piewików, powszechnie nazywanych cykadami lub piewikami (zobacz: piewiki). Rozpoznawane głównie po dźwiękach, wydawanych przez samce za pomocą narządów (tymbali) u nasady odwłoka, i rozmiarach - długość rozpostartych skrzydeł niektórych gatunków dochodzi do 18 cm, a długość ciała do 15 cm, choć na ogół mają od 2 - 5 cm. Oczy szeroko rozstawione na głowie, czułki krótkie, skrzydła na ogół przezroczyste, wyraźnie żyłkowane. Żyją na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, głównie w cieplejszych krajach. Prawdopodobnie liczą 3 000 gatunków i dzieli się je na podrodziny: Tettigadinae, Cicadinae, Cicadettinae. Po śmierci Dionizjosa, między IV a I w. p.n.e. Issa była niezależnym miastem-państwem, utrzymującym między innymi własną mennicę. W czasie tego okresu na wyspie bito monety z brązu, na których można znaleźć inskrypcje Ionia (Ioniusa) i rysunek głowy, których znaczenie trudno jednak ustalić. Grecy z Issy założyli w tym czasie również kolonie Korčula, Trogir, Stobrec i Solin. W trzecim stuleciu p.n.e. wszystkie greckie kolonie w tym rejonie, poza Issą, podlegały królestwu Ilirów. Serbowie (Срби) – naród południowosłowianski mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi (religia jest uważana przez Serbów za ważny czynnik ich tożsamości)[potrzebne źródło].
Dziekan – , jako kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni. W uczelni publicznej dziekan wydziału i prodziekani pochodzą z wyboru, którego tryb określa statut uczelni. Ich kadencja trwa cztery lata i nie mogą być wybrani na więcej niż dwie następujące po sobie kadencje. Około 230 r. p.n.e. Agron, król Ilirów, wypowiedział Grekom wojnę – Issa została zaatakowana przez niezdyscyplinowaną flotę iliryjską, złożoną głównie z okrętów pirackich. Grecy z Issy zwrócili się z prośbą o odsiecz do Rzymian. W czasie oblężenia wyspy król Agron zmarł i pozostawił na tronie królową Teutę. Nieświadomi zmiany władcy Rzymianie wysłali do Ilirów posłów – dwóch senatorów, którzy, zmuszeni do rozmów z kobietą, odebrali to jako zniewagę. Ponadto, jeden z senatorów, Coruncanius, został zabity, co Senat rzymski odebrał jako kolejną zniewagę. Ciężki karabin maszynowy (ckm) – szybkostrzelna broń strzelecka zespołowa, karabin maszynowy strzelający amunicją karabinową. Dużą szybkostrzelność praktyczną uzyskano dzięki zastosowaniu luf chłodzonych wodą lub szybkowymiennych luf chłodzonych powietrzem. Działanie broni najczęściej oparte na zasadzie krótkiego odrzutu lufy (np. Maxim) lub odprowadzania gazów prochowych z lufy (np. Hotchkiss). Broń strzela z ciężkiej podstawy (trójnożnej, saneczkowej, kołowej) ogniem ciągłym (długimi lub krótkimi seriami). Podstawa często umożliwia prowadzenie ognia przeciwlotniczego.
Jaszczurki (Lacertilia, dawniej Sauria) – grupa gadów łuskonośnych obejmująca czworonożne lub beznogie zwierzęta lądowe o wydłużonym ciele, oczach posiadających powieki, mocnych szczękach i diapsydalnej czaszce. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktydą oraz na wielu wyspach oceanicznych. Są najliczniejszą grupą gadów obejmującą ponad 4000 gatunków. Rzymianie wypowiedzieli Ilirom wojnę i wysłali na Adriatyk około 200 statków z 20 tys. legionistów i 200 jeźdźców pod dowództwem Gnaeusa Fulviusa i Luciusa Postumiusa Albinusa. Królowa Teuta powierzyła obronę pierwszej z wysp iliryjskich, Hvaru, swojemu zaufanemu, Demetriusowi (Demetrius z Pharos), który poddał się natychmiast po przybyciu Rzymian. Ilirowie zostali zmuszeni do podpisania upokarzającego pokoju i płacenia kontrybucji, a Rzymianie zdobyli prawo do kontroli polityki i decyzji podejmowanych przez królową Teutę. Samogłoski to głoski, przy powstawaniu których uczestniczą jedynie wiązadła głosowe, a strumień powietrza swobodnie przepływa przez kanał głosowy. Charakteryzują się regularnym rozkładem energii akustycznej, mają wyraźną strukturę formantową, która decyduje o ich barwie.
Księga Psalmów [Ps], Psałterz, Psałterz Dawidowy (w średniowiecznej łacinie psalterium od gr. psalterion, z gr. psallo, śpiewać) - wchodzący w skład Biblii (Stary Testament) zbiór 150 utworów poetyckich w języku hebrajskim. Między 200 a 170 r. p.n.e. Issa wciąż była nękana przez ataki ze strony Ilirów, rządzonych w tym czasie przez Gentiusa (syna Pleuratusa II). W 172 p.n.e. mieszkańcy Issy wysłali posłów do Senatu Republiki, którzy oskarżyli Gentiusa o szpiegowanie na rzecz Macedonii i o podburzanie ludów Dalmacji do wojny. Rzymianie wypowiedzieli Ilirom kolejną wojnę, którą łatwo wygrali. Jednym z jej rezultatów było przyznanie Issie prawa do ochrony ze strony Imperium. Pomimo tego, w 158 p.n.e. kolonie Issy na wybrzeżu dalmatyńskim zostały ponownie zaatakowane przez Ilirów. Rzymianie okazali cierpliwość i przed wypowiedzeniem wojny Ilirom wysłali kolejne poselstwo pod dowództwem powszechnie szanowanego konsula Fanniusa Strabo, który miał podjąć próbę wypracowania porozumienia między zwaśnionymi stronami. Ilirowie obrazili posła, twierdząc, że nie powinien się interesować problemami wschodniego Adriatyku. Sprowokowało to kolejną wojnę, a następnie przekształcenie Ilirii w prowincję rzymską. Iliria (łac. Illyria , Illyricum) to starożytna kraina nad Adriatykiem, obejmująca mniej więcej tereny obecnej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Serbii, Albanii i Macedonii.
Sosna alepska (Pinus halepensis Mill.) – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Sosna alepska występuje w stanie dzikim w rejonie wybrzeża Morza Śródziemnego. W Polsce nie występuje, ze względu na brak odporności na niskie temperatury. 
W 59 r. p.n.e. Iliria została powierzona na okres 5 lat Cezarowi, który miał w Issie swojego przedstawiciela, Numeriusa Rufusa. 3 marca 56 p.n.e. Cezar przyjął poselstwo z Issy i zatwierdził jej przywileje. Issa utrzymywała przyjazne kontakty z Imperium Rzymskim od około 331 r. p.n.e. W 47 r. p.n.e. dobre stosunki z Rzymianami zostały gwałtownie przerwane, gdy w konflikcie między Gajuszem Juliuszem Cezarem a Pompejuszem, Issa poparła tego ostatniego. Po tej niefortunnej decyzji wyspa została przekształcona w rzymskie municipium. Migdałowiec pospolity, migdałowiec zwyczajny, śliwa migdał (Amygdalus communis L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny różowatych. Pochodzi z Azji Środkowej i Mniejszej.
Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej istniejące w latach 1867–1918. Jej sytuacja polityczna stała się jeszcze bardziej problematyczna, gdy po przegranej rewolcie przeciwko cesarzowi Klaudiuszowi schronił się tutaj Lucius Arruntius Camillus Scribonianus, eks-gubernator Ilirii (Dalmacji). Zdarzenia te jednak nie zatrzymały dalszego rozwoju wyspy jako najważniejszego portu handlowego na Adriatyku. Przez następne kilka wieków Issa nie musiała obawiać się najeźdźców, chociaż pobliskie wybrzeże dalmatyńskie pozostawało w stanie permanentnej wojny. Upadek Issy nastąpił dopiero wraz z upadkiem Imperium Rzymskiego, w V wieku. Wyspy dalmatyńskie stały się na następne 5 wieków własnością Bizancjum, które jednak nie przywiązywało większej wagi do tego terytorium. Szarańczyn strąkowy, drzewo karobowe, karob, ceratonia (Ceratonia siliqua L.) – gatunek zimozielonego drzewa należący do rodziny bobowatych. Występuje dziko i w uprawie w regionie śródziemnomorskim. Strąki nazywane są chlebem świętojańskim. Gatunkiem typowym jest Ceratonia siliqua L..
Koślaczek stożkowaty (Anacamptis pyramidalis (L.) Rich.) – gatunek byliny z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). W Polsce przez długi czas uwazany był za gatunek wymarły, aż do odnalezienia w 2009 w dolinie dolnej Odry. W okresie największego rozkwitu w Issie mieszkało prawdopodobnie około 12 000–14 000 mieszkańców. Na górę strony | Początek wątku ŚredniowieczeMiędzy VII a VIII wiekiem na wyspę przybyli Chorwaci, którzy wchłonęli lub wybili potomków Ilirów, Greków i Rzymian. Mniej więcej w tym okresie nazwa wyspy została zmieniona na obecną, ponieważ jest już ona wymieniona w De Administrando Imperio (O zarządzaniu państwem) Konstantyna VII Porfirogenety z X wieku. W 840 r. jedenasty doża Wenecji, Pietro Tradonico, poprowadził wyprawę morską przeciwko mieszkańcom Visu i wysp wokół Visu, aby pozbyć się zagrożenia ze strony słowiańskich piratów nękających weneckie statki handlowe. Klimat śródziemnomorski – rodzaj klimatu podzwrotnikowego, występujący nad Morzem Śródziemnym (stąd jego nazwa), w Kalifornii, RPA, na południu Australii oraz u wybrzeży Chile w Ameryce Południowej. Jego charakterystyczną cechą są ciepłe i suche lata powyżej 20 stopni C oraz łagodne zimy powyżej 0 stopni, a także fakt, że występuje głównie bezpośrednio nad morzem lub oceanem, zazwyczaj na zachodnim wybrzeżu, a bardzo rzadko w głębi lądu. Klimat ten sprzyja rolnictwu i turystyce masowej.
Trogir jest miastem portowym na wybrzeżu Morza Adriatyckiego, znajdującym się w środkowej Dalmacji, w okręgu Splicko-Dalmatyńskim w Chorwacji. Liczba mieszkańców miasta wynosi ok. 11 tys. (2001). Połączony podnoszonym mostem z wyspą Čiovo W 879 r. władcą Chorwacji został Branimir, popierany przez Kościół rzymski. Branimir wprowadził myto i podatki za handel na Adriatyku, co wywołało wojnę z Wenecją. Pietro I Candiano, XVI doża Wenecji, ponownie spróbował rozwiązać problemy na Adriatyku i przegrał bitwę w okolicy Makarskiej 18 września 887, w której stracił również życie. Wenecjanie zostali zmuszeni do płacenia myta za żeglugę przez Adriatyk. W tym okresie wyspy dalmatyńskie (w tym Vis) wciąż stanowiły własność Bizancjum, a do Chorwacji należało wyłącznie wybrzeże Adriatyku, nawet podczas panowania króla Tomisława, wybitnego stratega i dowódcy wojskowego. Krykiet – sport drużynowy, w którym mecze rozgrywane są między dwiema drużynami po jedenastu zawodników. Pochodzi z Anglii, gdzie podobna gra była znana już na przełomie XIII i XIV wieku.
Prażmowate (Sparidae) - rodzina głównie morskich ryb okoniokształtnych. Sporadycznie występują w wodach słodkich i słonawych. Poławiane gospodarczo i w wędkarstwie. Do najbardziej znanych przedstawicieli należą: bops, dorada, kantar, kielec, morlesz, pagrus różowy, prażma i sargus. W 976 r. doża Pietro I Orseolo zaprzestał płacenia myta i wysłał 6 okrętów, aby ostatecznie rozwiązać problem piratów. Statki zaatakowały Vis i zniszczyły częściowo porty na wyspie, uprowadzając część mieszkańców jako niewolników. W 997 r. Wenecjanie znów zaatakowali Vis i zrównali z ziemią miejscowości na wyspie, uprowadzając tym razem prawie wszystkich mieszkańców. Pozostali zbudowali bezpieczniejsze, położone w głębi wyspy miejscowości Velo Selo i Dol. 9 maja 1000 r. Pietro II Orseolo wysłał kolejną wyprawę przeciwko piratom, która jednak nie napotkała oporu i została przyjęta z honorami na wszystkich wyspach, poza Korčulą i Lastovo, które spotkało to samo, co Vis 3 lata wcześniej. Ekspedycja ta zapoczątkowała zmiany przynależności wysp dalmatyńskich, które na następne 800 lat stopniowo stały się własnością Wenecji. W 1147 Wenecjanie opanowali Hvar i aby umocnić swoje panowanie w regionie, założyli w mieście Stari Grad diecezję, podlegającą arcybiskupowi w Zadarze, podbitemu w 1111 r. Diecezja obejmowała między innymi wyspę Vis. Sardynka, sardyna, pilchard – zbiorcze nazwy grupy jadalnych ryb z rodziny śledziowatych (Clupeidae), początkowo odnoszone do sardynki europejskiej (Sardina pilchardus), z czasem objęły inne, blisko z nią spokrewnione i bardzo podobne gatunki. Obecnie nazwy sardynki, sardyny lub pilchardy stosowane są dla ryb z rodzajów:
Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych. W 850 benedyktyni zbudowali na pobliskiej wyspie Biševo klasztor. 10 marca 1177 r. Vis odwiedził papież Aleksander III. Zdarzenie to prawdopodobnie zapoczątkowało budowę kościoła św. Mikołaja (Sv. Nikola) i klasztoru benedyktynów w Komižy (założonej około 1000 r.). Benedyktyni ostatecznie przenieśli się tutaj z Biševa w 1200, ze względu na problemy z piratami z miasta Omiš i brak słodkiej wody. Obecnie kościół św. Mikołaja jest jednym z najważniejszych zabytków na wyspie. Carlo Pellion di Persano (ur. 11 marca 1806 w Vercelli, zm. 28 lipca 1883 w Turynie) - włoski polityk i admirał. Głównodowodzący floty włoskiej i bezpośrednio odpowiedzialny za jej porażkę w bitwie morskiej po Lissą w lipcu 1866.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). 
W 1278 r. Vis i jego mieszkańcy stali się poddanymi szlachty z Hvaru. W 1358 r. Wenecja na 50 lat utraciła całe terytorium na rzecz królestwa Węgiersko-Chorwackiego i mieszkańcy Visu odzyskali niezależność. Wenecja odzyskała Dalmację ponownie w 1409 za sumę 100 000 dukatów od Władysława Andegaweńskiego z Neapolu, tytularnego król Węgier. Wyspa wulkaniczna - wyspa, która powstała przez wynurzenie się wzniesienia wulkanicznego ponad powierzchnię morza. Wyspy takie występują zwłaszcza w łukach wyspowych za strefą subdukcji lub w miejscach, gdzie pod skorupą ziemską znajdują się plamy gorąca. Są to wystające ponad powierzchnię wody fragmenty podwodnych wulkanów, np. Hawaje.
Latarnia morska – znak nawigacyjny w postaci charakterystycznej wieży umieszczonej na brzegu lub wodzie (latarniowiec) wysyłający znaki świetlne. W dawnych czasach ogień rozpalany był także na skałach lub unoszony za pomocą żurawia. Czasem wysyła także sygnały radiowe (radiolatarnia). W czasie mgły może wysyłać sygnały dźwiękowe. Na górę strony | Początek wątku Czasy nowożytneW 1483 neapolitańsko-aragońska flota króla Ferdynanda II spustoszyła wyspę i zniszczyła Velo Selo, po czym ludność ponownie przeniosła się w okolice starej Issy, do portu św. Jerzego (St. George’s Port). Założone zostały wtedy dwie nowe osady, Luka i Kut, które w 1579 r., po wybudowaniu kościoła Gospe od Spilica (Matki Bożej z Groty), zostały połączone w miasto Vis. Franciszek Józef I, niem. Franz Joseph I, węg. I. Ferenc József (ur. 18 sierpnia 1830 w pałacu Schönbrunn koło Wiednia, zm. 21 listopada 1916 tamże) – przedstawiciel domu habsbursko-lotaryńskiego, od 1848 cesarz Austrii i apostolski król Węgier (koronowany w 1867).
Lastovo (gr. Ladestanos, wł. Lagosta, łac. Augusta Insula, iliryjskie Ladest) - to chorwacka wyspa na Adriatyku, o powierzchni ok. 46 km². Najwyższe wzniesienie na wyspie to Hum (417 m n.p.m.). Wyspa administracyjnie należy do Dubrovačko-neretvanskoj županiji i wchodzi w skład gminy o tej samej nazwie. Na wyspie znajduje się również miasto Lastovo. W 1515 mieszkańcy Komižy poprosili biskupa Hvaru o pozwolenie na budowę kościoła Matki Boskiej, nazwanego później kościołem Matki Boskiej Pirackiej. 
W 1571 wyspa została splądrowana przez Turków, pokonanych tego roku w bitwie pod Lepanto. Z 1579 pochodzą pierwsze rejestry dotyczące właścicieli statków rybackich na Visie, dokonujących połowów w rejonie Palagružy. W roku 1593 liczba właścicieli statków na wyspie wzrosła trzykrotnie, a zapiski z roku 1597 mówią również o pierwszych szkutnikach na wyspie. Na przełomie XVII i XVIII wieku na wyspie mieszkał chorwacki pisarz epoki baroku i biskup Andrija Vitaljić, m.in. autor psałterza. Pająki (Araneae) – najliczniejszy rząd pajęczaków, należy do niego ponad 40 tys. gatunków. Są to zwierzęta typowo lądowe, o wielkości od 0,5 mm do 12 cm ciała i do ok. 32 cm rozstawu odnóży.
Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Przy takim podejściu o przynależności danego kraju do Bałkanów decydują cechy kulturowe (np. język należący do ligi bałkańskiej, pewne elementy kultury ludowej), społeczne (np. wieloetniczność, współwystępowanie katolicyzmu, prawosławia i islamu) oraz historyczne (np. dawna przynależność do Cesarstwa Bizantyjskiego, zasiedlenie przez Słowian w VI wieku naszej ery, a przede wszystkim doświadczenie panowania tureckiego). W 1797, po traktacie w Campo Formio, Vis dostał się pod władanie Austrii, po czym w 1802 został przejęty przez Francję. Wkrótce potem Napoleon Bonaparte wprowadził w życie „plan kontynentalny”, polegający na zamknięciu dla Brytyjczyków portów handlowych w Europie. W 1806 Brytyjczycy wysłali 26 okrętów wojennych na Adriatyk, żeby odbić Vis z rąk Francuzów, co zostało zrealizowane 2 października 1806. Brytyjczycy stopniowo uczynili z wyspy centrum przemytu na Adriatyku i schronienie dla piratów, przez co liczba mieszkańców gwałtownie wzrosła do 14 tys.. W odpowiedzi, pod nieobecność floty brytyjskiej, 10 października 1810 Francuzi i Wenecjanie pod dowództwem admirała Bernarda Dubourdieu zaatakowali port św. Jerzego na Vis i spalili 12 (wersja brytyjska) lub 60 (wersja francuska) statków handlowych. Zagrożeni przez powracająca flotę brytyjską, Francuzi wycofali się do Ankony. Wszyscy mieszkańcy, pod dowództwem miczmanów Jamesa Lew i Roberta Kingstona, schronili się z zapasami w górach i przeczekali trwający ok. 7 godzin atak. Mikołaj z Miry (z Bari), Święty Mikołaj Cudotwórca, scs. Swiatitiel Nikołaj, archijepiskop Mirlikijskij, czudotworec (ur. ok. 270 w Patarze, zm. ok. 345 lub 352) – biskup Miry w dzisiejszej Turcji. Jeden z najbardziej czczonych prawosławnych świętych (nazywany zawsze św. Mikołajem Cudotwórcą), a także uznawany za świętego przez Kościół katolicki.
Bitwa nad Neretwą (serbo-chorwacki: Bitka na Neretvi, Битка на Неретви), była połączonym atakiem sił Osi, trwała od stycznia do kwietnia 1943 roku, jej celem było unicestwienie partyzanckiej armii w Jugosławii. Operacja przeprowadzona została pod kryptonimem Operation Weiss, znana jest również jako czwarta ofensywa antypartyzancka. 13 marca 1811 r. admirał Dubourdieu, dowodząc 11 okrętami (6 fregat, bryg-korweta, szkuner, 2 kanonierki i szebeka – razem około 280 dział, 2500 marynarzy i żołnierzy) próbował powtórzyć sukces, ale tym razem mała flota angielska (4 fregaty, w tym jedna lekka, 124 działa i około 880 marynarzy i żołnierzy) pod dowództwem kapitana Williama Hoste była na miejscu. W rezultacie Francuzi stracili admirała, połowę okrętów i co najmniej 470 (700) zabitych, pojmanych i rannych i wycofali się na Hvar. Brytyjskie straty to 45 zabitych i 145 rannych. Bitwa ta stanowiła rzadki przykład walki na morzu, w której fregaty pełniły rolę okrętów liniowych. Słowianie – kryterium lingwistyczne, ogół ludności posługującej się językami słowiańskimi, oraz kulturowe, podobne zwyczaje, obrzędy, wierzenia. Najliczniejsza indoeuropejska grupa ludnościowa w Europie, zamieszkująca wschodnią, środkową oraz południową część tego kontynentu, a także północną część Azji.
Kurhan - rodzaj mogiły, w kształcie kopca o kształcie stożkowatym lub zbliżonym do półkolistego, z elementami drewnianymi, drewniano-kamiennymi lub kamiennymi (zobacz dolmen), w którym znajduje się komora grobowa z pochówkiem szkieletowym lub ciałopalnym. Pomieszczenia grobowe, nieraz bardzo rozbudowane, mają zwykle konstrukcję kamienną bądź drewnianą, czasem są kute w litej skale. Wkrótce potem, 11 kwietnia 1811, gubernatorem wyspy został mianowany sir George Duncan Robertson, który rozpoczął budowę fortecy. W tym czasie na wyspie służyło między 800 a 1400 żołnierzy – Brytyjczyków, Włochów, Korsykan, Szwajcarów i Chorwatów. Po kongresie wiedeńskim w 1815 r. Vis został ponownie przejęty przez Austrię. Austriacy kontynuowali prace fortyfikacyjne Brytyjczyków i zbudowali między innymi fort nazwany później Madonna-Batterie (chorw. Gospina batarija, wł. Batteria della Madonna), najważniejszą fortyfikację na wyspie. W lipcu 1866 r. fortyfikacje na wyspie okazały się przydatne – wyspa została zaatakowana przez flotę włoską pod dowództwem admirała Carlo Pellion di Persano. Włosi nie przerwali jednak kabla telegrafu łączącego Vis z Pulą, i Vis zdołał wezwać na pomoc flotę austriacką. 18 lipca Włosi próbowali bombardować trzy punkty na wybrzeżu: Komižę, Milnę i Vis. Bombardowanie fortów w Komižy i Milnej okazało się bezsensowne, ponieważ były one położone zbyt wysoko dla słabych wtedy jeszcze dział na okrętach wojennych. Bombardowanie Visu 18 i 19 lipca przyniosło straty po obu stronach. 20 lipca w okolice Visu dotarła flota austriacka pod dowództwem kadm. Tegetthoffa, która nawiązała walkę z silniejszą flotą włoską. Na skutek poważnych błędów w dowodzeniu Włosi przegrali bitwę, nazwaną bitwą pod Lissą, a admirał Persano został później zdegradowany. Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
Sardelowate (Engraulidae) – rodzina ryb śledziokształtnych, blisko spokrewniona ze śledziowatymi, od których różni się budową pyska. Wiele gatunków ławicowych, zwłaszcza sardela peruwiańska i sardela europejska, ma duże znaczenie gospodarcze, połowy sardelowatych sięgają 25% wśród wszystkich śledziokształtnych. W 1873 ze względu na zmianę polityki CK Monarchii, fortyfikacje na Vis zostały rozebrane i rozbrojone. Część budynków została odsprzedana mieszkańcom wyspy. Dwukrotnie wyspę odwiedzali Habsburgowie: Franciszek Józef I w 1874 oraz arcyksiążę Franciszek Ferdynand w 1906. Działania w trakcie I wojny światowej w zasadzie ominęły Vis, jeśli nie liczyć zniszczenia łączy telegrafu i latarni morskich przez flotę francuską w pierwszym okresie wojny, czy zatopienia włoskiego okrętu przez austriackie torpedowce w 1916 na północ od wyspy. Vis i inne wyspy Dalmacji na mocy deklaracji z Korfu przypadły królestwu SHS, ale wkrótce po wojnie został zajęty przez wojska włoskie. Na mocy Traktatu z Rapallo z 1920, pod naciskiem USA Włosi zwrócili Vis. Kałamarnice (Teuthoidea) jest to podrząd głowonogów z rzędu dziesięciornic (według innego podziału rząd z gromady głowonogów - Teuthida), zamieszkujących pelagial, o następujących cechach:
Linie lotnicze – przedsiębiorstwo oferujące usługi lotnicze, obejmujące przewóz pasażerów lub ładunków. Samoloty, używane przez linie, mogą być ich własnością lub wypożyczone. Dla zwiększenia zysków wiele linii lotniczych z różnych krajów zrzesza się w sojusze. Spis ludności z 1931 r. wykazał, że na Visie mieszkało wtedy w 2 obszarach administracyjnych, 23 miasteczkach i wioskach 8746 osób. W samej Komižy było 5 szkół podstawowych, 2 szkoły ponadpodstawowe i 3 biblioteki. W tym okresie wyspa była zamieszkana w większości przez ludność identyfikującą się z narodem chorwackim. Złe stosunki między Chorwatami i Serbami w latach poprzedzających II wojnę światową i ekonomiczna dyskryminacja Chorwatów w królestwie SHS, miały również wpływ na wydarzenia na wyspie. W latach 30. XX w. kilku mieszkańców wyspy zostało uwięzionych za „zbrodnie polityczne” przeciwko królestwu. 1) pododdział stanowiący zazwyczaj część składową dywizjonu lub pułku artylerii (np. bateria artylerii, bateria artylerii przeciwlotniczej, bateria moździerzy) lub rakiet (bateria rakietowa). Jest ona uzbrojona w działa samobieżne, holowane lub wyrzutnie rakiet. Składa się zwykle z pododdziału dowodzenia i plutonów ogniowych. Rozmieszcza się ją na jednym stanowisku ogniowym (stanowisku startowym) lub plutonami, niekiedy nawet poszczególnymi działonami. Może wykonywać jedno lub więcej zadań ogniowych - zależnie od liczby dział (wyrzutni) i rodzaju amunicji (konwencjonalna, jądrowa). Może strzelać z zakrytych (ogniem pośrednim) lub odkrytych (ogniem na wprost) stanowisk ogniowych;
Mistral (prowans. wiatr mistrz, od Maestre – mistrz, pan) – suchy, zimny, porywisty wiatr wiejący w południowej Francji poprzez Masyw Centralny. Jest on związany z lokalnym układem cyrkulacji powietrza – pojawia się, gdy nad wschodnim Atlantykiem tworzy się ośrodek wysokiego ciśnienia, a nad Europą Zachodnią przemieszcza się układ niskiego ciśnienia. Kierunek i siła mistralu nad Morzem Śródziemnym są modulowane przez Alpy, Pireneje i Masyw Centralny. Mistral najczęściej pojawia się w okresie zimowym i wiosennym, i stanowi duże zagrożenie dla upraw w tym regionie. Z drugiej strony wiatry mistralowe są znakomite dla windsurfingu. Na górę strony | Początek wątku II wojna światowa
W pod koniec lat 30. XX w. i na początku lat 40. partia komunistyczna miała już bardzo silne poparcie wśród miejscowej ludności. W 1942 aresztowano i skazano tutaj dwóch lokalnych przywódców partii, doktora Ante Fiamengo i Vinko Sonjarę. Ślimaki, brzuchonogi (Gastropoda, z gr. gaster - brzuch + pous - noga) – jedna z najliczniejszych i najbardziej zróżnicowanych gromad mięczaków, zaliczana niekiedy do podtypu muszlowce.
Deklaracja z Korfu − ugoda tworząca Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, podpisana 20 lipca 1917 roku na wyspie Korfu przez Komitet Jugusłowiański tworzony przez polityków reprezentujących Słoweńców, Chorwatów i Serbów z Austro-Węgier i reprezentantów Serbii, Wielkiej Brytanii i Francji. W kwietniu 1941 Vis został zajęty przez wojska włoskie, które raczej dobrze traktowały mieszkańców wyspy. Pomimo tego w 1941 miejscowi komuniści zdecydowali się na powstanie przeciwko wojskom okupacyjnym. Ich broń stanowiło około 100 karabinów i 2 ckm-y. Po zdobyciu posterunku policji na wyspie uzbrojenie partyzantów uległo nieznacznej poprawie, ale i tak nie mieli szans przeciwko armii włoskiej. Swoimi akcjami sprowokowali Włochów do represji wobec miejscowej ludności. Jeszcze w 1941 na wyspie w czasie próby ucieczki zginął pierwszy partyzant. Pod koniec 1941 komuniści zorganizowali manifestację, domagającą się wycofania wojsk włoskich, podczas której aresztowano 16 osób, osadzonych później w więzieniu w Wenecji. W 1942 partyzanci z wyspy zostali przerzuceni na wybrzeże i dołączyli do oddziałów Josipa Broz Tito, które przyjmowały w swoje szeregi zarówno Serbów, jak i Chorwatów. W marcu 1943 w bitwie nad Neretwą (niem. Fall Weiss) między partyzantami Broz-Tity z jednej strony, a wojskami niemieckimi, włoskimi, ustaszami i czetnikami z drugiej, straciło życie kilkudziesięciu mieszkańców wyspy. Jukka gwatemalska, j. słoniastostopa, j. słoniastostopowa (Yucca guatemalensis Baker ) – gatunek rośliny z rodziny agawowatych. Rośnie zazwyczaj na półpustyniach wśród kaktusów. Pochodzi z Ameryki Środkowej i środkowego Meksyku, jest uprawiana wielu krajach świata.
Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (skr. "Królestwo SHS"; serb.-chorw. Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca) – państwo europejskie powstałe 1 grudnia 1918 po zakończeniu I wojny światowej i po rozpadzie Austro-Węgier. W obiegu nieoficjalnym nazywane "Jugosławią" - krajem południowych Słowian. W 1929 formalnie przemianowane na Jugosławię. 16 sierpnia 1943 partyzanci napadli na oddział okupacyjny na wyspie i zabrali Włochom broń i sprzęt. 20 sierpnia, po kilku bezskutecznych żądaniach zwrotu zabranego sprzętu i ostrzeżeniach, Włosi zabrali 25 mieszkańców wyspy na przesłuchania, traktując ich również jako zakładników. 15 z nich Włosi wypuścili, 10 zostało skazanych i rozstrzelanych w okolicy Komižy, niedaleko skrzyżowania starej drogi do Visu i drogi do kościoła św. Mikołaja. Rzeźba krawędziowa – typ krajobrazu rozwiniętego na skałach osadowych, w którym dominującą rolę odgrywają krawędzie morfologiczne, nawiązujące do stref występowania skał odpornych. Są one oddzielone obniżeniami lub spłaszczeniami powstałymi wskutek szybszego niszczenia skał mało odpornych.
Według podziału dokonanego przez Międzynarodową Unię Nauk Geologicznych w 2004 r. paleogen jest to starszy okres ery kenozoicznej trwający od 65,5 ± 0,3 mln do 23 ± 0,3 mln lat temu. 3 września Włochy podpisały zawieszenie broni z aliantami. Część broni włoskiej w Jugosławii przypadła oddziałom komunistów, którzy w tym okresie zaczęli też otrzymywać wsparcie od aliantów. Niektórzy z byłych żołnierzy Regio Esercito również przyłączyli się do partyzantów. Niemcy wkrótce wysłali na Bałkany dodatkowe oddziały i partyzanci po ciężkiej obronie stracili Brač, Hvar i Korčulę, udało im się natomiast utrzymać Vis, Biševo i Sv. Andrija. Partyzanci wcielili do swoich oddziałów wszystkich mężczyzn na Visie w wieku od 15 do 50 lat, a pozostali zostali wkrótce przetransportowani przez aliantów do obozów uchodźców w Aleksandrii. Murenowate, mureny (Muraenidae syn. Heteromyridae) – rodzina dużych, drapieżnych ryb węgorzokształtnych. Do muren zalicza się ok. 200 gatunków w 15 rodzajach.
Nurkowanie – przebywanie pod wodą przy wykorzystaniu odpowiedniego sprzętu lub na tzw. zatrzymanym oddechu (freediving), w celach rekreacyjnych, sportowych, naukowych, technicznych, ratunkowych lub militarnych. Nurkowanie ze sprzętem (ang. scuba diving) oraz nurkowanie na zatrzymanym oddechu (ang. freediving) jest zaliczane do sportów ekstremalnych. Alianci, przekonani, że oddziały Broz Tity są w stanie utrzymać wyspy, przysłali wsparcie – najpierw kilkudziesięciu komandosów, potem oddziały marynarki wojennej pod dowództwem kapitana Thomasa George Fullera. Siły partyzantów i oddziały brytyjskie na wyspie były stopniowo wzmacniane. W styczniu 1944 dowódcą komandosów na Vis został podpułkownik Jack Mad Jack Churchill (zwany również jako Fighting Jack Churchill). Oficerem łącznikowym na wyspie był kapitan Randolph Churchill, syn Winstona Churchilla. Bitwa pod Lissą – bitwa morska pomiędzy flotą włoską a austriacką podczas wojny włosko-prusko-austriackiej 1866 roku, stoczona 20 lipca 1866 koło wyspy Lissa (Vis) na Morzu Adriatyckim, zakończona zwycięstwem austriackim. Była to pierwsza bitwa morska eskadr okrętów pancernych.
Asfalt – materiał (lepka ciecz lub skała) pochodzenia naturalnego (asfalt naturalny) lub otrzymywany jako jedna z frakcji przerobu ropy naftowej (asfalt ponaftowy), o konsystencji stałej lub półstałej o barwie od ciemnobrązowej do czarnej. Jest on układem koloidalnym o dużej trwałości, składającym się z dwóch faz: rozproszonej (asfalteny) i rozpraszającej (oleje). Jest stosowany do budowy nawierzchni dróg, do produkcji papy oraz jako materiał izolacyjny (lepik asfaltowy). Jest to mieszanina wielkocząsteczkowych węglowodorów łańcuchowych, cyklicznych oraz związków heterocyklicznych. O jakości asfaltu decyduje jego temperatura mięknienia, ciągliwość, stopień penetracji, łamliwość. Należy do tak zwanych bitumin. W lutym 1944 oddziały brytyjskie na Vis liczyły już 1000 żołnierzy, założono tutaj również szpital, a wkrótce potem lotnisko. Między 1 a 4 czerwca 1944 Jack Churchill poprowadził atak komandosów na wzgórze 622 na Brač, został ranny, schwytany przez Niemców i przewieziony do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. W październiku 1944 partyzanci, wspierani przez Brytyjczyków, zdobyli Split i baza na Visie stopniowo została zlikwidowana. Po wojnie Vis stał się bazą wojskową i był niedostępny dla obcokrajowców aż do rozpadu Jugosławii. Miejscowi często odradzają turystom penetrowanie byłych baz wojskowych na wyspie (z okresu po II wojnie światowej), ponieważ mogą one wciąż być zaminowane. 20 lipca 2005, w wyniku eksplozji miny na terenie nie oznaczonym jako pole minowe, stracił stopę holenderski naukowiec, archeolog dr Tesse Djeder Stek. Aleksander III (łac. Alexander III), właściwie Roland ze Sieny (ur. ok. 1100 w Sienie, zm. 30 sierpnia 1181 w Civita Castellana) – papież od 7 września 1159.
Bośnia i Hercegowina (BiH, bośniacki i chorwacki: Bosna i Hercegovina, serbski: Босна и Херцеговина, Bosna i Hercegovina) – państwo w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach, powstałe po rozpadzie Jugosławii. Graniczy od zachodu i północy z Chorwacją, a z Serbią i Czarnogórą od wschodu. Składa się z dwóch organizmów: Bośniacko-Chorwackiej Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej. Na górę strony | Początek wątku
Czy wiesz że...? beta Pomarańcza – nazwa, jaką określa się niektóre gatunki roślin należące do rodzaju cytrus, zwykle o pomarańczowej skórce i włóknistym miąższu. Jest to nazwa tylko zwyczajowa, nie stanowi ona odrębnej jednostki taksonomicznej. Gatunki pomarańczy pochodzą z Chin i wschodniej Azji.
Transport samochodowy (zwany też drogowym) - jedna z gałęzi transportu, w której ładunki i pasażerowie przemieszczają się po drogach lądowych przy pomocy kołowych środków transportu (np. pojazdów samochodowych). Usługi transportowe odbywające się z wykorzystaniem tej gałęzi transportu świadczone są przez przewoźników drogowych.
Jacht – jednostka pływająca o napędzie żaglowym lub motorowym, w zależności od konstrukcji i wyposażenia służąca najczęściej do celów turystycznych. Jachty budowane i wykorzystywane są także do rekreacji, uprawiania sportu, do celów szkoleniowych lub reprezentacyjnych.
Konsul (łac. consul – l.mn. consules) – w starożytnym Rzymie, w okresie republiki był jednym z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję. Był odpowiedzialny za politykę zagraniczną.
Lotnisko, port lotniczy - obszar, na którym lądują, startują i kołują statki powietrzne (samoloty, śmigłowce, sterowce). Ich wyposażenie zróżnicowane jest w zależności od liczby odprawianych pasażerów i przeładowywanych towarów.
Kreda – ostatni okres ery mezozoicznej, trwający około 80 milionów lat (od 145,5 ± 4,0 do 65,5 ± 0,3 mln lat temu). Kreda dzieli się na dwie epoki: wczesną kredę i późną kredę.
Winston Leonard Spencer Churchill KG, OM (ur. 30 listopada 1874 w Blenheim Palace, zm. 24 stycznia 1965 w Londynie) – brytyjski polityk, mówca, strateg, pisarz i historyk, dwukrotny premier Zjednoczonego Królestwa, laureat literackiej Nagrody Nobla, honorowy obywatel Stanów Zjednoczonych. W 2002 r. w plebiscycie organizowanym przez BBC został uznany najwybitniejszym Brytyjczykiem wszech czasów. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
