Vitoria - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w Hiszpanii. Zapoznaj się również z: Vitória.

Widok na miasto

Na mapach: 43°24′N 3°07′W / 43.4, -3.117

Vitoria-Gasteiz (nazwa oficjalna; hiszp. Vitoria, bask. Gasteiz) – miasto w północnej Hiszpanii, stolica prowincji Araba/Álava i wspólnoty autonomicznej Kraju Basków. Około 242 tysięcy mieszkańców w 2012 roku.

Historia

Miasto zostało założone przez Sancha VI Mądrego, króla Nawarry, w 581 r. Od 1181 miasto znajdowało się pod panowaniem arabskim. W 1200 r. miasto przeszło w posiadanie Kastylii i wzbogaciło się na handlu wełną. 21 czerwca 1813 w bitwie pod Vitorią, wojska lorda Artura Wellingtona odniosły zwycięstwo nad Francuzami dowodzonymi przez marszałka J.B. Jourdana, wynik bitwy przesądził o wycofaniu się Francuzów z Hiszpanii. Vitoria otrzymała prawa miejskie w 1431 r.

Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.

Język hiszpański – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

Zabytki

Catedral de Santa María, XIV-wieczna gotycka katedra znajdująca się na szczycie obronnego wzgórza;

neogotycka Catedral de María Inmaculada budowana w latach 1907 - 1973;

XIV-wieczne kościoły San Miguel (z wielkim barokowym ołtarzem zbudowanym w latach 1624 - 1632), San Vicente, San Pedro zbudowane przez bogatych kupców. Kościoły prezentują styl renesansowy;

Palacio de Escoriaza-Esquibel XVI-wieczny renesansowy pałac z patio w stylu plateresco;

Plaza de la Virgen Blanca (Plac Białej Dziewicy) - na południu miasta;

Plaza de España jest klasycznym XVIII-wiecznym hiszpańskim zespołem architektonicznym, z ratuszem po północnej stronie.

Muzea

Museo Provincial de Arquelogía, znajdują się tu pozostałości z epoki żelaza i epoki rzymskiej;

Museo de Naipes, muzeum kart z kolekcja ponad 6000 obiektów. Najstarszym eksponatem są włoskie karty z końca XIV wieku. W kolekcji znajdują się również karty do tarota wykonane według projektu Salwadora Daliego;

Museo de Armería, muzeum broni;

Museo Diocesano de Arte Sacro, muzeum sztuki sakralnej.

Vitoria jest ośrodkiem przemysłu środków transportu, także przemysłu maszynowego (produkcja maszyn rolniczych), chemicznego, włókienniczego, skórzanego, drzewnego i spożywczego.

Lotnisko, port lotniczy - obszar, na którym lądują, startują i kołują statki powietrzne (samoloty, śmigłowce, sterowce). Ich wyposażenie zróżnicowane jest w zależności od liczby odprawianych pasażerów i przeładowywanych towarów.

Plateresco (plateresco estilo), tzw. "styl złotniczy". Styl nawiązujący do geometrycznej ornamentyki mauretańskiej. Powstał w Hiszpanii pod koniec XV wieku z połączenia mudejar, rodzimej odmiany późnego gotyku (tzw. stylu izabelińskiego) oraz renesansu lombardzkiego i toskańskiego. Styl charakterystyczny dla okresu architektury wczesnego renesansu w Hiszpanii. Cechował się dużym nagromadzeniem zawiłych, mocno zagęszczonych i nieregularnych ornamentów. Trwał do połowy XVI wieku.

Węzeł kolejowy i drogowy. W mieście znajduje się stacja kolejowa Vitoria/Gasteiz oraz port lotniczy.

Demografia

Bibliografia

Przewodniki Wiedzy i Życia - Hiszpania. Warszawa: Wydawnictwo Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2005, s. 122-123. ISBN 83-7184-208-2.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Vitoria

Zobacz hasło Vitoria-Gasteiz w Wikisłowniku

Przypisy

Gazetteer

Nawarra (hiszp. Navarra, fr. Navarre, bask. Nafarroa) to kraina historyczna w zachodniej części Pirenejów na pograniczu Hiszpanii i Francji. Nawarra obejmuje część historycznego Kraju Basków. Pod zwierzchnictwem Nawarry znajdowała się niegdyś również część francuskiego departamentu Pyrénées-Atlantiques, obecnie znana jako Dolna Nawarra (fr. Basse-Navarre).

Stolica – główne miasto państwa, siedziba rządu lub innego organu władzy wykonawczej, siedziba przedstawiciela władzy wykonawczej w terenie, przeważnie główne miasto krainy historycznej. Określenie stolica w języku polskim pochodzi od wyrazu stolec, oznaczającego miejsce do siedzenia, tron[potrzebne źródło].