Vivente rege - Polski Serwis Naukowy

Vivente rege – łacińskie określenie odnoszące się do elekcji i koronacji królewskiej dokonanej za życia poprzedniego króla. W przypadku wyboru na tron cesarski, mówi się czasem o elekcji vivente imperatore (za życia cesarza). Zazwyczaj dokonywano jej na wniosek samego władcy, który dążył do zapewnienia sukcesji swym potomkom.

Diarchia – system rządów, w którym funkcję głowy państwa sprawują dwie osoby. Jest to rzadka forma ustroju (szczególnie diarchia de iure), która jednak występowała w przeszłości i jest spotykana również obecnie.

Cesarz Rzymski Narodu Niemieckiego (niem. römischer kaiser Deutscher Nation) - potoczna, ale stosowana powszechnie w historiografii, formuła "cesarz rzymski narodu niemieckiego" odnosi się do władców państwa niemieckiego, którzy używali tytułu cesarza rzymskiego.

We Francja po 987 roku stosowana konsekwentnie elekcja vivente rege doprowadziła do przekształcenia się monarchii elekcyjnej w dziedziczną: sukcesja syna panującego króla stała się po prostu oczywista.

W Rzeszy Niemieckiej cesarze z dynastii saskiej, salickiej, Hohenstaufów, Luksemburgów i Habsburgów kilkanaście razy stosowali praktykę elekcji vivente rege (imperatore). Ponieważ elekcja vivente rege umacniała pozycję dynastii w systemie politycznym Rzeszy i mogła prowadzić do wprowadzenia monarchii dziedzicznej, została zakazana przez Złotą Bullę Karola IV oraz traktat westfalski. Zakaz nie był przestrzegany, jednak książęta niemieccy stanowczo przeciwstawiali się projektom wprowadzenia dziedziczności tronu.

Sejm walny – nazwa parlamentu w dawnej Polsce. Było to zgromadzenie decydujące o polityce całej Rzeczypospolitej, istniejące w okresie od XV do XVIII wieku. W tym czasie znacząco zmieniał się jego skład i charakter.

Władysław III Warneńczyk (ur. 31 października 1424 w Krakowie, zm. 10 listopada 1444 pod Warną) – król Polski i najwyższy książę litewski od roku 1434, król Węgier jako Ulászló I od 1440, starszy syn Władysława Jagiełły i Zofii Holszańskiej. Na tronie Litwy Władysław nie zasiadł, księciem litewskim obwołano jego młodszego brata, Kazimierza Jagiellończyka.

W Polsce po śmierci Władysława III Warneńczyka królów wybierały zjazdy szlacheckie. Uznano, iż elekcji powinno dokonywać, po śmierci poprzedniego władcy, zgromadzenie, w którym wziąć udział mógł każdy szlachcic. Podczas obrad sejmu walnego w Piorkowie, 18 grudnia 1529 roku król Zygmunt I Stary i królowa Bona nakłonili posłów i senatorów do wybrania ich syna, Zygmunta Augusta, na króla Polski jeszcze za życia panującego ojca. 20 lutego 1530 roku Zygmunt August został koronowany na Wawelu przez prymasa Polski Jana Łaskiego i, formalnie, współrządził wespół z ojcem. Taki sposób rozstrzygnięcia o sukcesji wywołał ostry sprzeciw sporej części szlachty, wobec czego już podczas sejmu koronacyjnego Zygmunt Stary musiał zapewnić, iż elekcja następcy Zygmunta Augusta odbędzie się według tradycyjnych zasad. Pod koniec panowania Jana Kazimierza projekt elekcji vivente rege wysunęła jego żona, królowa Ludwika Maria Gonzaga. Spory o osobę kandydata do sukcesji doprowadziły jednak do wybuchu rokoszu Lubomirskiego i ostatecznego odrzucenia reformy w 1666 roku.

Bona Sforza d’Aragona (ur. 2 lutego 1494 w Vigevano, zm. 19 listopada 1557 w Bari) – od 1518 królowa Polski i wielka księżna litewska, księżna Rusi, Prus i Mazowsza itd., księżna Bari i Rosano, spadkobierczyni pretensji do Królestwa Jerozolimy od roku 1524. Żona Zygmunta Starego, matka Zygmunta Augusta i Anny Jagiellonki.

W starożytności tereny obecnej Francji były pod panowaniem Rzymian. Początki niepodległej Francji sięgają czasów rozpadu państwa Franków. Pierwszym władcą terenów francuskich został Karol II Łysy. Jego panowanie zapoczątkowało ponad tysiącletni okres monarchii w historii Francji. Pierwszy raz panowanie monarchii skończyło się wraz z wybuchem Rewolucji Francuskiej. A po jej upadku kilkunastoletnim panowaniem cesarza Napoleona. Po jego upadku doszło na krótko do restauracji monarchii i ogłoszenia II Republiki która trwała do czasu obalenia Napoleona III. Po którego obaleniu proklamowano III republikę. Istniała ona do 1946 roku gdy wprowadzono nową konstytucję. Po kolejnej zmianie konstytucji w 1958 roku Francja istnieje jako V Republika Francuska.

Bibliografia

J. Baszkiewicz, Historia Francji, Wrocław 1999.

J. Krasuski, Historia Niemiec, Wrocław 2002.

M. Markiewicz, Historia Polski 1492-1795, Kraków 2007.

Przypisy

J. Baszkiewicz, Historia Francji, Wrocław 1999, p. 47.
J. Krasuski, Historia Niemiec, Wrocław 2002, p. 83.
M. Markiewicz, Historia Polski 1492-1795, Kraków 2007, p. 344.

Zobacz też

diarchia