Volturno - Polski Serwis Naukowy

Volturno (w starożytności znana jako Volturnus, od łacińskiego volvere; kołysać, falować) – rzeka płynąca w środkowej części Półwspu Apenińskiego, we Włoszech. Należy do zlewiska Morza Tyrreńskiego.

Geografia

Rzeka o długości 175 km, powierzchnia dorzecza wynosi ok. 5,5 tys. km². Źródła Volturno znajdują się w Apeninie Abruzyjskim, w środkowej części Gór Apenińskich, na wysokości ok. 500 m n.p.m., nieopodal miejscowości Rocchetta a Volturno. Początkowo Volturno płynie w kierunku południowo-wschodnim aż do połączenia z rzeką Calore niedaleko Caiazzo, kiedy to zmienia kierunek biegu na południowy aż do miejscowości Venafro, następnie skręca na południowy zachód, przepływa obok miasta Kapua, i uchodzi do Zatoki Gaeckiej w Castel Volturno, na północny zachód od Neapolu.

Apeniny (wł. Appennini) – łańcuch górski we Włoszech, rozciągający się na długości 1350 km z północy na południe wzdłuż całego Półwyspu Apenińskiego i na szerokość od 40 do 200 km. Wyróżnia się Apeniny Północne (w tym Apenin Liguryjski i Toskański), Środkowe i Południowe.

Frankowie(łac. gens Francorumlub Franci) - to nazwa zbiorcza określająca zachodniogermańską federację plemion, u swoich, uchwytnych źródłowo, początków, tj. w III w. n.e., zamieszkującą tereny na północ i wschód od dolnego Renu. Między trzecim, a piątym wiekiem część Franków najeżdżała terytorium Rzymu, gdy inna część weszła w skład rzymskich wojsk w Galii. Tylko Frankowie saliccy utworzyli królestwo na terenach rzymskich. Pod wodzą rodzimej dynastii Merowingów podbili niemal cała Galię. Pod władzą Karolingów państwo to stałą się wiodącą siłą chrześcijańskiego Zachodu. Jego rozpad dał początek dwóm wiodącym siłom średniowiecza: królestwu Francji i państwu niemieckiemu.

Historia

Rzeka zawsze miała istotne znaczenie militarne, kolonia Volturnum została założona przez Rzymian w 194 p.n.e., przy ujściu na południowym brzegu; obecnie znajduje się ok. 1,5 km w głąb lądu. Podczas oblężenia Capui przez wojska rzymskie umiejscowiony w tym miejscu fort, wraz z Puteoli, służył jako źródło zaopatrzenia dla armii rzymskiej. Oktawian August założył tutaj tutaj kolonię dla weteranów. Via Domitiana z Sinuessa do Puteoli przecinała rzekę w tym miejscu, część z pozostałości po moście jest widocznych do dziś. Rzeka była wykorzystywana do żeglugi aż do wysokości Capui.

Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin , podczas gdy dla jego mieszkańców było to po prostu Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian").

Zatoka Gaecka a. Zatoka Gaetańska (wł. Golfo di Gaeta) – zatoka morska, położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, stanowi część Morza Tyrreńskiego. Od północy ograniczona jest Przylądkiem Circeo, od zachodu i południa Wyspami Poncjańskimi i wyspą Ischia.

W 554, bizantyjski generał Narses, podczas wojen gockich pokonał armię frankisko-alamańską niedaleko rzeki Volturno.

W następstwie inwazji na południowe włochy w 1860, dokonanej przez rewolucjonistów włoskich pod przywódctwem Giuseppe Garibaldiego, Franciszek II, król Obojga Sycylii zbiegł wraz z wojskiem z Neapolu i zajął pozycje obronne na południowym brzegu rzeki. W dniu 1 października 1860 roku doszło do zwycięskiej dla rewolucjonistów bitwy nad rzeką Volturno.

Pozzuoli, dawniej Puteoli – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, prowincja Neapolu. Miasto portowe nad Morzem Tyrreńskim. Według danych na rok 2004 gminę zamieszkuje 78 758 osób, 1831,6 os./km².

Morze Tyrreńskie (wł. Mar Tirreno, fr. Mer Tyrrhénienne) – część Morza Śródziemnego, zawarta pomiędzy wyspami Korsyką, Sardynią i Sycylią a Półwyspem Apenińskim.