Von der Groeben - Polski Serwis Naukowy

Von der Groeben – pruski ród szlachecki.

Karta z herbarza Siebmachera z herbem von der Groebenów

Witraż z herbem rodziny (na dole) z katedry w Królewcu (ob. Kaliningrad)

Zarys historii rodu

Groebenowie należeli do dwunastu rodów szlacheckich dawnego królestwa Saksonii. Jeden z Groebenów za swoich rządów nakazał budowanie rowów kanalizacyjnych - po niemiecku Gräben, a dla upamiętnienia tych poczynań nazwał swój nowo zbudowany zamek w ten właśnie sposób. Stąd pochodzi ich nazwisko "von der Burg Gräben". Nazwisko przyjęło się w formie skróconej "von der Gröben", lub inaczej "von der Groeben". Zamek został zniszczony w wyniku wojen prowadzonych przez Karola Wielkiego przeciwko Sasom. W miejscu, gdzie stał ów zamek, istnieje miejscowość pod tą samą nazwą, w okolicach Jeny i Taucha. Jeden z Groebenów pielgrzymował do Jerozolimy w IX wieku. Inny członek rodu za pomoc przy oblężeniu i zdobyciu Brandenburga otrzymał godność kardynała w 926 roku. Równocześnie powstało drugie Gröben w odległości kilku kilometrów od Berlina (obecnie już nieistniejące). Rodzina uzyskała urząd dworski Marchii Brandenburskiej. Odgałęzienie linii brandenburskiej osiadło w Prusach by bronić interesów zakonu krzyżackiego. Wśród nich był Henryk (zmarły w 1410), który w 1408 roku nabył majątek Kobbern. Jego synowie Adam i Günter polegli w bitwie pod Grunwaldem, walcząc po stronie krzyżackiej. Przeżył tylko syn Güntera, Ludwik. Jeden z potomków Ludwika, Georg Heinrich za zasługi dla Prus został mianowany generałem i starostą Kwidzyna oraz Prabut.

Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

Hans von der Groeben (ur. 14 maja 1907 roku w Łankiejmach, zm. 5/6 marca 2005 roku w Rheinbach) - niemiecki polityk, dyplomata i dziennikarz, Komisarz ds. Konkurencji w pierwszej i drugiej komisji Waltera Hallsteina (1958-1967), Komisarz ds. Rynku Wewnętrznego i Komisarz ds. Polityki Regionalnej w komisji Jeana Reya (1967-1970) .

Kilku przedstawicieli linii pruskiej

1. Friedrich, urodzony w Karszewie w 1645 roku, zmarły w Ponarach w 1712 roku;

2. Friedrich Gottfried, urodzony w Skandawie w 1726 roku, zmarły w Królewcu w 1799 roku;

3. Georg Dietrich, urodzony w Królewcu w 1725 roku, zmarły w Berlinie w 1794 roku;

4. Georg Heinrich, urodzony w Bezławkach w 1630 roku, zmarły w Kwidzynie w 1697 roku, syn Ludwika;

Indygenat (z łac. indigena – krajowiec, tubylec; krajowy, swojski) – uznanie obcego szlachectwa. Ród szlachecki, wobec którego stosowano indygenat otrzymywał przywileje szlacheckie w państwie uznającym.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

5. Georg Reinhold, urodzony w Koblencji w 1817 oku, zmarły w Nowej Wiosce w 1894 roku;

6. Heinrich Wilhelm, urodzony w Grodzisku Małym (nieistniejąca wieś k. Podleśnego) w 1657 roku, zmarły w Łankiejmach w 1729 roku;

7. Karl, urodzony w Linkowie w 1788 roku, zmarły w Nowej Wiosce w 1876 roku;

8. Karl Heinrich, urodzony w Löwenburg w 1683 roku, zmarł w Jarzeniu, powiat Braniewo w 1746 roku;

Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.

Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej. Nazwa wyspy pochodzi od łacińskiej nazwy miedzi (cuprum), której Cypr był w starożytności głównym dostawcą[potrzebne źródło].

9. Otto, urodzony w Jeżewie w 1567 roku, zmarły w Jeżewie w 1644 roku;

10. Otto Friedrich, urodzony w Napratach w 1656 roku, zmarły w Kwidzynie w 1728 roku, syn Georga Heinricha; spędził dzieciństwo w okolicach Barczewa i w Kwidzynie, uczęszczał w latach 1666 – 1675 do gimnazjum jezuickiego w Reszlu, a w wieku 17 lat wziął udział w wyprawie polskiego pułkownika Meglina do Włoch i na Maltę. Zraniony w potyczce z piratami, zwiedził Cypr, Palestynę i Egipt i wrócił przez Francję po ośmiu latach do kraju. Przez 2 lata przebywał na dworze berlińskim, w latach 1682 – 1683 dowodził wyprawą morską z udziałem 2 fregat na wybrzeże Gwinei i Angoli, biorąc w posiadanie Brandenburgii wioskę Acoda na Złotym Wybrzeżu. Za swoje zasługi otrzymał po śmierć ojca urząd starosty Kwidzyna i Prabut. Wziął udział w wyprawie Wenecjan przeciw Turkom na Peloponezie. Po powrocie mianowany pułkownikiem mieszkał przeważnie w Nowej Wiosce i poświecił się zagospodarowaniu swoich dóbr i życiu rodzinnemu. Trzykrotnie żonaty, pozostawił 18 dzieci. Zmarł w Kwidzynie 30 stycznia 1728 roku, pochowany w kaplicy katedralnej wraz ze swymi trzema żonami. Opublikował w 1694 roku w Kwidzynie utwór poetycki „Orientaliche Beschreibung” oraz opis podróży po Gwinei;

Brandenburg an der Havel (powszechnie stosowna jest również forma skrócona Brandenburg; pol. hist. Branibór lub Branibórz) - miasto na prawach powiatu w Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, położone nad rzeką Hawelą.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

11. Wilhelm Ludwig, urodzony w Łankiejmach w 1710 roku, zmarł tamże w 1785 roku;

12. Wilhelm Ludwik, urodzony w Magdeburgu w 1690 roku, zmarł tamże w 1760 roku.

Ród Groebenów za zasługi dla Korony Polskiej miał indygenat szlachty polskiej.

Von der Groebenowie zamieszkiwali tereny Prus Wschodnich aż do 1945 roku. Jednym ze współczesnch przedstawicieli rodu był Hans von der Groeben.