Vormsi - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 59°00′13.7″N 23°15′09.2″E / 59.003806, 23.252556

Vormsi (szw. Ormsö – wyspa węży) – wyspa na Morzu Bałtyckim należąca do Estonii o powierzchni 92,9 km². Położona jest 12 km na północny zachód od portu w Rohuküla. Od stałego lądu oddziela ją szeroka na 3 km cieśnina Voosi, a od Hiiumy cieśnina Hari o szerokości 11 km. Populacja wyspy w 2004 roku wynosiła ok. 330 mieszkańców.

Krzyż słoneczny, słoneczny krąg - forma krzyża znana od tysiącleci wyznawcom religii przedchrześcijańskich, w której równoramienny krzyż umieszczony jest w okręgu. Pojawia się często na megalitach. Koło z dwiema przeciętymi osiami to jeden z najstarszych symboli solarnych Indoeuropejczyków, powszechnie występujący u Celtów, ale którego motyw pojawiał się także u Słowian wschodnich. Jako krzyż wpisany w krąg, wyraża szczególny związek nieba i ziemi. Symbol punktu środkowego, wyrównanie cech aktywnych i biernych w charakterze człowieka doskonałego. W północno-zachodniej Europie czasów pogańskich stał się z kolei atrybutem nordyckiego boga Odyna. Znany również w Ameryce przedkolumbijskiej, jak i w całym basenie Morza Śródziemnego od co najmniej 3500 lat. Jako symbol słońca znany był również u Azteków.

Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.

Jest to czwarta co do wielkości wyspa Estonii. W znacznej części pokryta jest lasami i zaroślami, ale również łąkami i pastwiskami. Wiele nazw miejscowości na Vormsi ma szwedzkie brzmienie (Sviby, Saxby, Norrby, Kärrslätt, Föderby). Jest to ślad po Szwedach licznie zamieszkujących tę wyspę do 1944 roku. W 1934 Vormsi liczyła ponad 2500 mieszkańców z czego 95% stanowili Szwedzi. Większość z nich opuściła wyspę podczas II wojny światowej.

Szwedzi (szwedz. Svenskar) - naród germański mieszkający głównie w Szwecji (około 9 mln), zachodniej i południowo-zachodniej Finlandii (około 300 tys.) oraz w krajach skandynawskich, w USA (ponad 4 miliony ludzi pochodzenia szwedzkiego) i Kanadzie. Około 90%, schrystianizowanych w XI-XII wieku, Szwedów należy od XVI wieku do Szwedzkiego Kościoła Ewangelicko-Luterańskiego (przed paroma laty doszło do separacji kościoła od państwa). Większość z nich jest niepraktykująca. Posługują się językiem szwedzkim.

Hiuma (inne nazwy est Hiiumaa, szw Dagö – wyspa dnia, fin Hiidenmaa – ziemia diabła) – jest to należąca do Estonii wyspa, położona na Bałtyku na południe od wejścia do Zatoki Fińskiej, otwierająca zatokę Ryską, od Saremy oddzielona cieśniną Söla Väin, od stałego lądu cieśniną Muhu Väin. Powierzchnia 989 km; ludność 11 tysięcy, 96% to Estończycy. Administracyjnie wyspa dzieli się na miasto Kärdla, 2 gminy ze stolicą w miastach Kõrgessaare i Käina oraz dwie gminy wiejskie Emmaste i Pühalepa. Na Hiumie znajduje się około 180 osad.

Główną atrakcją turystyczną wyspy jest kościół z XIV wieku oraz latarnia morska w Saxby (zachodnia część wyspy) z 1864 roku. W miejscowości Hullo znajduje się kościół z 1632 roku oraz cmentarz z krzyżami słonecznymi. Z wyspą utrzymywane są codzienne połączenia promowe Sviby – Rohuküla.

Morze Bałtyckie, Bałtyk – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w Europie północnej. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Beltsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód cieśnin duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.