Węgorzokształtne - Polski Serwis Naukowy

Węgorzokształtne (Anguilliformes), dawniej niedopłetwe (Apodes) – rząd ryb promieniopłetwych obejmujący ryby morskie i dwuśrodowiskowe, o silnie wydłużonym ciele, m.in. węgorze, kongery i mureny. Jest to najliczniejszy w gatunki rząd ryb z nadrzędu elopsopodobnych. W zapisie kopalnym są znane od środkowej kredy.

Strefa międzyzwrotnikowa (strefa gorąca, tropikalna, tropiki) – jedna ze stref oświetlenia kuli ziemskiej, obejmująca obszar położony między zwrotnikami Raka (23°27′N) i Koziorożca (23°27′S). W ciągu roku w każdym miejscu tej strefy Słońce dwa razy znajduje się w zenicie – z wyjątkiem zwrotników, gdzie zenitalne górowanie Słońca zachodzi tylko raz. Poza tą strefą Słońce nigdy nie góruje w zenicie.

Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze magnorder (wyższa od nadrzędu) i parvorder (niższa od infrarzędu).

Występowanie

Morskie wody tropikalne i subtropikalne, tylko węgorzowate (Anguillidae) regularnie wpływają do wód śródlądowych (ryby katadromiczne). W Polsce występuje węgorz europejski.

Cechy charakterystyczne

Ciało bardzo długie, obłe, wężowatego kształtu, w części ogonowej bocznie spłaszczone, przystosowane do życia w norach i szczelinach. U większości gatunków jest nagie, u pozostałych pokryte drobną łuską cykloidalną osadzoną głęboko w skórze. Nieduża głowa zakończona jest rozciągliwą paszczą z drobnymi, ostrymi zębami. Płetwa grzbietowa i odbytowa są połączone z płetwą ogonową, brak płetw brzusznych, a u niektórych również piersiowych. W płetwach nie występują promienie twarde. Otwory skrzelowe są wąskie, pęcherz pławny otwarty do przełyku. Liczba kręgów dochodzi do 200, brak żeber i drobnych ości. Skóra jest gruba, obficie wydziela śluz. Większość gatunków prowadzi drapieżny, głównie nocny tryb życia, niektóre są jadowite. Żywią się praktycznie wszystkimi zwierzętami, które zdołają połknąć. Larwa typu leptocefal.

Łuski – cienkie płytki kostne pokryte szkliwem osadzone w kieszonkach, stanowiące osłonę ciała, przeważnie ułożone w podłużne i poprzeczne szeregi, zachodzące na siebie dachówkowato, pokryte śluzem. U wielu gatunków kolor łusek pełni funkcję maskującą. Są one wytworem skóry właściwej. Łuski wraz z pokrywającym je śluzem zmniejszają opór ciała poruszającej się ryby.

Murenowate, mureny (Muraenidae syn. Heteromyridae) – rodzina dużych, drapieżnych ryb węgorzokształtnych. Do muren zalicza się ok. 200 gatunków w 15 rodzajach.

Systematyka

Murena z pancerzowcem czyszczącym jej zęby

Konger wschodni (Conger cinereus)

Myrichthys maculosus

Podrząd Anguilloidei (obejmuje rodziny wyodrębniane czasem w podrzędzie Muraenoidei):

Anguillidae – węgorzowate

Chlopsidae

Heterenchelyidae

Moringuidae – szpagietkowate

Muraenidae – murenowate

Myrocongridae

Podrząd Congroidei:

Colocongridae

Congridae – kongerowate

Derichthyidae

Muraenesocidae – murenoszczukowate

Nettastomatidae

Ophichthidae – żmijakowate

Podrząd Nemichthyoidei:

Węgorzowate (Anguillidae) – rodzina katadromicznych ryb węgorzokształtnych. Wszystkie gatunki są poławiane gospodarczo. Jedynym przedstawicielem rodziny w wodach Polski jest węgorz europejski.

Kreda – ostatni okres ery mezozoicznej, trwający około 80 milionów lat (od 145,5 ± 4,0 do 65,5 ± 0,3 mln lat temu). Kreda dzieli się na dwie epoki: wczesną kredę i późną kredę.

Nemichthyidae – nitkodziobcowate

Serrivomeridae

Podrząd Synaphobranchoidei:

Synaphobranchidae

Przypisy

Muraenoidei. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 8 marca 2009]

Bibliografia

Froese, R. & D. Pauly: Order Summary for Anguilliformes (ang.). FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org, 2008. [dostęp 8 marca 2009].
Anguilliformes. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 8 marca 2009]
Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
Ryby : encyklopedia zwierząt. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN : Dorota Szatańska, 2007. ISBN 978-83-01-15140-9.
Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12286-2.

Skrzela - narząd oddechowy występujący u wielu zwierząt wodnych (ryb, płazów w formie larwalnej i rozmaitych bezkręgowców), stanowiący główny element układu oddechowego, umożliwiającego pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie.

Promieniopłetwe (Actinopterygii) syn. kostnopromieniste, kostnopromienne – gromada ryb kostnoszkieletowych o płetwach wspartych na promieniach kostnych, obejmująca większość współcześnie żyjących gatunków ryb. Do promieniopłetwych zalicza się około 30 tys. gatunków wykazujących znaczne zróżnicowanie morfologiczne, zasiedlających zarówno wody słodkie jak i wody słone. Od mięśniopłetwych odróżnia je budowa płetw i sposób poruszania.

Zobacz też

Ryby - wykaz rodzin