Węzeł drogowy - Polski Serwis Naukowy

Widok na węzeł drogowy w Los Angeles w Kalifornii pomiędzy I105 i I110.

Węzeł drogowy (symbol , ) - krzyżowanie się, rozwidlenie lub połączenie dróg na różnych poziomach, zapewniające pełną lub częściową możliwość wyboru kierunku jazdy.

Podział węzłów drogowych

Skrzyżowanie

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 - w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie dzieli węzły drogowe na trzy grupy:

Szwajcarzy – główny naród zamieszkujący Szwajcarię. Jest ich ok. 7 milionów. Składają się na cztery grupy etniczne posługujących się językami:

Niemiecka autostrada A52 (niem. Bundesautobahn 52, BAB 52, Autobahn 52) przebiega z zachodu na północny wschód, od granicy z Holandią koło Niederkrüchten do skrzyżowania z autostradą A43 na węźle Kreuz Marl-Nord w Nadrenii Północnej-Westfalii.

węzły bezkolizyjne typu WA (symbol

) - na których nie występuje przecinanie torów jazdy, a relacje skrętne są realizowane tylko jako manewry wyłączania, włączania i przeplatania się potoków ruchu,

węzły częściowo bezkolizyjne typu WB (symbol

) - na których występuje przecinanie torów jazdy niektórych relacji na jednej z dróg; w ramach węzła funkcjonuje wówczas na tej drodze skrzyżowanie lub ich zespół, jednak relacje o dominujących natężeniach są prowadzone bezkolizyjnie,

węzeł kolizyjny typu WC - na którym tylko jezdnie dróg krzyżują się w różnych poziomach, natomiast relacje skrętne na obu drogach odbywają się na skrzyżowaniach.

Węzły typu WA

Klasyczną formą węzła drogowego typu WA jest koniczynka. Innymi formami są krzyż maltański, turbina i wiatrak. Jeżeli jedna z dróg kończy się na węźle, wtedy możemy mieć do czynienia z trąbką lub gruszką. W niektórych sytuacjach, gdy początkowo planowano przecięcie dwóch dróg, ale kontynuacji budowy jednej z dróg za węzłem zaniechano, możemy mieć do czynienia z pół-koniczynką. W przypadku późniejszej kontynuacji budowy stosunkowo niewielkim kosztem można przekształcić ją w kompletną koniczynkę. Stosunkowo rzadko na połączeniach autostrad spotyka się trójkąty.

Rondo - skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy, na którym pojazdy zobowiązane są objeżdżać wyspę środkową w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara w krajach o ruchu prawostronnym lub w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara w krajach o ruchu lewostronnym. Są odstępstwa dotyczące minirond, gdzie długie pojazdy mogą przejeżdżać przez przejezdną wyspę. W polskim prawie drogowym stosuje się określenie skrzyżowanie o ruchu okrężnym.

Droga krajowa nr 2 – droga krajowa będąca polską częścią międzynarodowego szlaku komunikacyjnego E30 z Cork (Irlandia) do Omska (Rosja). Przebiega przez 5 województw: lubuskie, wielkopolskie, łódzkie, mazowieckie i lubelskie. Jest to droga przebiegająca równoleżnikowo.

Skrzyżowanie dwóch dróg

Koniczynka

Schemat

Węzeł drogowy w formie koniczynki

Koniczynka jest najczęściej spotykaną formą węzła drogowego. Ma tę zaletę, że trzeba zbudować tylko jeden wiadukt drogowy. Umożliwia też (poprzez dwa łączniki po łuku 3/4) bezkolizyjne zawrócenie na trasie bez zjeżdżania na inną drogę. Koniczynka zajmuje też stosunkowo niewiele miejsca w terenie. Wadą koniczynki jest fakt krzyżowania się dwóch potoków pojazdów (najpierw wjazd na drogę po łuku 3/4, a później zjazd z drogi po łuku 3/4).

Droga – wydzielony pas terenu składający się z jezdni, pobocza, chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych znajdującym się w obrębie tego pasa. Przeznaczona do ruchu pojazdów, ruchu pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt. (Kodeks Drogowy Art.2 ust.1)

Rozporządzenie – akt normatywny wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Rozporządzenie stanowi jedno ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego, obok Konstytucji, ratyfikowanych umów międzynarodowych, ustaw oraz aktów prawa miejscowego.

Koniczynka ma kilku wynalazców. W Europie jest nim Szwajcar Willy Sarbach (1927). W USA pomysł zgłoszono do Urzędu Patentowego w 1917. Pierwsze koniczynki powstały zaś w Rahwey (stan New Jersey) oraz w Chicago.

Jako jedyny z omówionych tutaj węzłów krzyżujących dwie drogi, umożliwia zawracanie. Wykonuje się je przez użycie dwóch łuków 3/4.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Krzyż maltański

Węzeł drogowy w formie krzyża maltańskiego, szkic

Na węzeł drogowy w formie krzyża maltańskiego potrzeba jeszcze mniej miejsca niż na koniczynkę. Jego wielką zaletą jest też możliwość utrzymywania większych prędkości (nie ma łącznic prowadzonych po łuku 3/4). Jednak w centrum węzła niezbędna jest skomplikowana konstrukcja wiaduktów, mająca przynajmniej 4 poziomy, na których odbywa się ruch pojazdów. W skrajnych przypadkach może to być sześć poziomów, z czego z kolei może wynikać różnica poziomów do 30 m.

Kalifornia (ang. California) – najludniejszy, najbogatszy oraz trzeci co do wielkości (po Alasce i Teksasie) stan USA. Położony na zachodnim wybrzeżu USA, nad Oceanem Spokojnym. Na północy graniczy ze stanem Oregon, na wschodzie ze stanem Nevada, na południowym wschodzie z Arizoną, a na południu z meksykańskim stanem Baja California. Cztery największe miasta stanu to: Los Angeles, San Francisco, San Diego i San José. W Kalifornii znajduje się aż osiem z pięćdziesięciu największych miast USA. Stan znany jest ze zróżnicowanego środowiska przyrodniczego i klimatu, a także z powodu wielorasowego i wielokulturowego społeczeństwa.

New Jersey ([nuːˈdʒɜ˞ːzi]) - stan w północno-wschodniej części USA, nad Oceanem Atlantyckim. Powierzchnia 20,2 tys. km²; 8,7 mln mieszkańców (2008).

Turbina

Węzeł drogowy w formie turbiny, szkic

Na węźle drogowym w formie turbiny, podobnie jak w przypadku krzyża maltańskiego, można utrzymywać duże prędkości. W tym jednak przypadku nie ma potrzeby budowy tak wysokiej konstrukcji mostów. Do budowy takiego węzła potrzeba trochę więcej miejsca niż w przypadku koniczynki. Wadą turbiny jest konieczność budowy aż 8 wiaduktów prowadzących łącznice nad drogami głównymi oraz innymi łącznicami.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Los Angeles – najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Kalifornia, a zarazem drugie pod względem liczby mieszkańców miasto w Stanach Zjednoczonych, za Nowym Jorkiem. Los Angeles zajmuje powierzchnię 1 302 km² i położone jest w regionie Kalifornii Południowej. Miasto stanowi centrum aglomeracji Los Angeles-Long Beach-Santa Ana, którą w 2010 roku zamieszkiwało 12 828 837 osób, czyniąc z tego regionu 2. pod względem populacji obszar metropolitalny Stanów Zjednoczonych i jednocześnie jedną z najludniejszych metropolii świata. Los Angeles jest siedzibą hrabstwa Los Angeles, czyli najbardziej zaludnionego i jednego z najbardziej zróżnicowanych etnicznie hrabstw w Stanach Zjednoczonych. Z kolei obszar samego Los Angeles uznany został za najbardziej zróżnicowane etnicznie amerykańskie miasto. Mieszkańcy Los Angeles często określani są mianem "Angelenos".

Wiatrak

Węzeł drogowy w formie wiatraka, szkic

Węzeł drogowy w formie wiatraka posiada wiadukty dla wszystkich łącznic prowadzących w lewo od pierwotnego kierunku jazdy. Za wiaduktem droga jest tak poprowadzona, aby te łącznice skończyły się przed głównym skrzyżowaniem dróg. Łącznice te muszą posiadać ciaśniejsze skręty, więc trzeba wprowadzić na nich pewne ograniczenia prędkości.

Estakada (z fr. Estacade) – droga transportowa (np. na terenie fabryki pomiędzy halami produkcyjnymi, placami składowymi itp., na terenie fortu lub pomiędzy fortami itd.) prowadzona ponad terenem na specjalnie pobudowanej w tym celu konstrukcji wsporczej (na słupach połączonych pomostami). Estakady mają znaczną długość i buduje się je, gdy nie można wybudować nasypu.

Wiadukt – przeprawa pozwalająca na pokonanie każdej przeszkody typu: dolina, wąwóz, inna droga kołowa, tory kolejowe, z wyłączeniem przeszkód wodnych (do ich pokonania służą mosty, jeśli jednak na dnie wąwozu lub doliny znajduje się rzeka lub potok, to używa się nazwy wiadukt) poprzez przejechanie nad nią. Pierwotnie tym terminem była określana droga rzymska przeprowadzona nad wąwozem, na konstrukcji opartej na arkadach. Wiadukty budowane są podobnie jak mosty, z wykorzystaniem podobnych rozwiązań konstrukcyjnych i materiałowych.

Formy mieszane

Do form mieszanych można zaliczyć również węzeł Autobahnkreuz Schönefeld

Węzeł drogowy w formie mieszanej (dwie łącznice jak w koniczynce, dwie jak w wiatraku), zdjęcie węzła "Breitscheid" w pobliżu Düsseldorfu w miejscu połączenia

W rzeczywistości wiele węzłów drogowych ma formy mieszane. Bywa też tak, że do węzła początkowo zbudowanego jako koniczynka dobudowuje się niektóre łącznice (takie jak w przypadku krzyża maltańskiego) dla zwiększenia przepustowości skrzyżowania dróg.

Droga ekspresowa (niem. Schnellstraße, autostrasse, ang. expressway) - droga publiczna o ograniczonej dostępności, przeznaczona wyłącznie do ruchu pojazdów samochodowych, na ogół posiadająca wyłącznie wielopoziomowe skrzyżowania z przecinającymi ją innymi drogami transportu lądowego i wodnego. Wyposażona jest w urządzenia obsługi podróżnych, pojazdów i przesyłek, przeznaczone wyłącznie dla użytkowników drogi.

Autostrada A3 – Autobahn 3, inaczej BAB 3 (Bundesautobahn 3) – niemiecka autostrada nr 3 („trójka”), przebiegająca od holenderskiej granicy w miejscowości Elten (odkąd dalej prowadzi holenderska A12) wzdłuż prawej strony dolnego Renu, zachodnią część Zagłębia Ruhry (Oberhausen, Duisburg, Mülheim an der Ruhr, Düsseldorf, obszar Kolonii, region Ren-Men (Rhein-Mein-Gebiet), Frankonię, Górny Palatynat (Oberpfalz) obok Ratyzbony i dolną Bawarię w kierunku Pasawy i w miejscowości Suben przechodzi w austriacką A8. Autostrada A3 jest częścią tras europejskich: E34, E35, E41, E42, E45 i E56. A3 jest jednym z najważniejszych szlaków drogowych w Europie.

Połączenie dwóch dróg

Trąbka

Węzeł drogowy w formie trąbki lewostronnej, szkic

Węzeł drogowy w formie trąbki prawostronnej, szkic

Jest to prawdopodobnie najczęściej spotykane całkowicie bezkolizyjne połączenie dwóch dróg. Wymagany jest jeden dwukierunkowy wiadukt oraz tylko w jednym z przypadków zmiany drogi konieczne jest ograniczenie prędkości. W zależności od sytuacji trąbka może być skierowana w dwie różne strony. Najczęściej jest tak zaprojektowana, aby z jazdy po łuku 3/4 koła korzystało możliwie najmniej pojazdów.

Droga krajowa nr 50 – droga krajowa przebiegająca w całości przez województwo mazowieckie stanowiąca otwartą od północy obwodnicę aglomeracji warszawskiej w odległości od centrum Warszawy wahającej się od 29 km nieopodal miejscowości Glinki do 84 km w Ostrowi Mazowieckiej, gdzie też kończy swój przebieg. Ze względu na swoją nietypową trasę, droga 50 dwa razy przecina Wisłę: w Wyszogrodzie oraz w Górze Kalwarii. Na odcinku Ostrów Mazowiecka – Ciechanów rolę drogi nr 50 pełni droga krajowa nr 60.

Skrzyżowanie – przecięcie się w jednym poziomie dróg mających jezdnię, ich połączenie lub rozwidlenie, łącznie z powierzchniami utworzonymi przez takie przecięcia, połączenia lub rozwidlenia; określenie to nie dotyczy przecięcia, połączenia lub rozwidlenia drogi twardej z drogą gruntową lub stanowiącą dojazd do obiektu znajdującego się przy drodze. Niebezpieczne skrzyżowania są w Polsce oznaczone odpowiednimi znakami drogowymi. Na każdym skrzyżowaniu kierujący ma obowiązek zachowania szczególnej ostrożności.

Gruszka

Węzeł drogowy w formie gruszki, szkic

Na węźle drogowym typu gruszka wyeliminowana została łącznica prowadzona po 3/4 łuku. Dzięki temu możliwe są wszystkie zmiany kierunku jazdy bez dużego ograniczenia prędkości. Jednak takie skrzyżowanie wymaga wybudowania dodatkowego wiaduktu oraz znacznie więcej terenu pod budowę węzła.

Łącznica - droga pomocnicza łącząca dwie drogi w ramach węzła drogowego. Również droga łącząca dwie drogi przebiegające w niewielkiej odległości od siebie. Podstawowe typy łącznic zjazdowych i wjazdowych, umożliwiających ruch pojazdów skręcających z jezdni jednokierunkowej: D - łącznice bezpośrednie (Direct);S - łącznice półbezpośrednie (Semi-direct);L - łącznice pośrednie (Loop);R - z ruchem okrężnym (Roundabout).

Urząd patentowy - narodowy lub międzynarodowy organ administracyjny (urząd) udzielający ochrony prawnej przedmiotom własności przemysłowej i handlowej oraz gromadzeniem i udostępnianiem dokumentacji jak i literatury patentowej.

Pół koniczynki

Węzeł drogowy w formie półkoniczynki, szkic

Węzeł w takiej formie występuje w miejscach, gdzie planowana jest rozbudowa kończącej się na węźle drogi. Dzięki takiej konstrukcji węzła jego przebudowa (dokończenie koniczynki) nie jest kosztowna i nie wymaga zamykania czynnych już przejazdów.

Trójkąt

Węzeł drogowy w formie trójkąta, szkic

Chyba najwygodniejsze dla kierowców bezkolizyjne odejście drogi. Stosunkowo łagodne wszystkie łącznice. Cały węzeł położony praktycznie po jednej stronie drogi niekończącej się na węźle (możliwy do wykonania, gdy ta droga idzie w pobliżu zbiornika wodnego lub innej przeszkody w terenie). Rozwiązanie to ma niestety też wady: 3 wiadukty położone na ogół pod ostrym kątem w stosunku do drogi, nad którą przechodzą 3 poziomy.

Węzły typu WB

Węzeł drogowy typu WB z jednym skrzyżowaniem (droga pokazana poziomo jest prowadzona bezkolizyjnie), schemat

Węzeł drogowy "Stojadła" typu WB pod Mińskiem Mazowieckim w Polsce. Droga krajowa nr 50 (tranzytowa) poprowadzona jest bezkolizyjne, zaś droga krajowa nr 2 poprzez rondo.

Jest to węzeł częściowo bezkolizyjny, na którym następuje przecinanie torów jazdy niektórych relacji na jednej z dróg. Na tej drodze funkcjonuje skrzyżowanie lub zespół skrzyżowań. Tory ruchu o dominującym natężeniu ruchu powinny być prowadzone bezkolizyjnie.

Skrzyżowanie powinno być umiejscowione na drodze niższej klasy lub na drodze o mniejszym natężeniu ruchu w przypadku dróg równorzędnej klasy. Wyjazd z jezdni drogi, na której jest ruch bezkolizyjny, powinien poprzedzać wjazd na nią. Zarówno wyjazd jak i wjazd na tę drogę powinny być usytuowane po prawej stronie jezdni i powinny być wyposażone w pasy wyłączenia/włączenia.

W miastach węzły drogowe typu WB często powstają poprzez dobudowanie estakad tranzytowych w ciągu jednej z przecinających się dróg nad istniejącym skrzyżowaniem lub rondem.

Większość wjazdów/zjazdów na autostrady i drogi ekspresowe odbywa się poprzez węzły drogowe typu WB.

Węzły typu WC

Węzeł drogowy typu WC, schemat

Jest to węzeł dwupoziomowy, na którym tylko jezdnie dróg krzyżują się bezkolizyjnie. Relacje skrętne na obu drogach odbywają się na skrzyżowaniach.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Węzeł drogowy