Władcy Neapolu - Polski Serwis Naukowy

Mapa Półwyspu Apenińskiego oraz Sycylii w 1810

Królestwo Sycylii - państwo założone w 1130 przez Rogera II. Obejmowało ono obszary całej wyspy Sycylii i południowej części Półwyspu Apenińskiego z Neapolem.

XII wiek

W wyniku ślubu Henryka Hohenstaufa, syna cesarza Fryderyka I Barbarossy, z Konstancją, pogrobową córką króla Sycylii Rogera II, po bezpotomnej śmierci króla Sycylii Wilhelma II w 1189 r. roszczenia do korony sycylijskiej wysunął niemiecki ród Hohenstaufów. Jednak koronę Sycylii zagarnął Tankred z Lecce, nieślubny syn księcia Apulii Rogera, najstarszego syna króla Rogera II. Tankred utrzymał władzę w Królestwie Sycylii do swej śmierci w lutym 1194 r; w kilka miesięcy po jego śmierci Henryk VI Hohenstauf przeprowadził udaną inwazję na Królestwo i 20 listopada 1194 r. wkroczył do Palermo, gdzie w dzień Świąt Bożego Narodzenia 1194 r. koronowano go na króla Sycylii.

Fryderyk I Barbarossa (Rudobrody) (ur. ok. 1125, zm. 10 czerwca 1190) – z dynastii Hohenstaufów, syn księcia Szwabii - Fryderyka II i księżniczki Judyty, córki księcia Bawarii Henryka IX Czarnego (zm. 1126) z rodu Welfów, konkurencyjnego w tamtym okresie wobec Hohenstaufów. Po śmierci ojca (1147) przyjął tytuł księcia Szwabii (jako Fryderyk III), 4 marca 1152 został koronowany na króla niemieckiego, a 18 czerwca 1155 został koronowany cesarzem Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W latach 1154-1186 był również królem Włoch. W swych rządach wzorował się na najważniejszych cesarzach, między innymi Justynianie I Wielkim i Karolu Wielkim.

Sycylia (wł. Sicilia) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Wyspę zamieszkuje około 5 milionów mieszkańców.

XIII-XVII wiek

Hohenstaufowie władali królestwem w latach 1194-1266. 1266 r. koronę sycylijską otrzymał Karol I Andegaweński, po zwycięstwie w bitwie pod Benewentem, w toku której zginął syn cesarza i króla Sycylii Fryderyka II, dotychczasowy król Sycylii Manfred. Wkrótce, w 1282 r, wybuchło w Palermo powstanie przeciwko Karolowi i Francuzom (tzw. nieszpory sycylijskie). Wyspa Sycylia przeszła w ręce Aragonii, natomiast Karol Andegaweński utrzymał się w kontynentalnej części królestwa (od tej pory nieformalnie określanego jako Królestwo Neapolu - choć formalnie nadal państwo to nosiło nazwę Królestwa Sycylii).

Wojna o sukcesję hiszpańską była prowadzona w latach 1701-1714 pomiędzy Wielką Brytanią, Holandią, Austrią, Prusami a Francją, Hiszpanią, Bawarią i Kolonią o władztwo nad Hiszpanią i dominację w Europie.

Madryt (hiszp. Madrid) – stolica i największe miasto Hiszpanii, położony w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama (Wyżyna Kastylijska) nad rzeką Manzanares.

Po śmierci króla Jana II Aragońskiego Sycylia, wraz z wszystkimi posiadłościami aragońskimi, weszła w skład zjednoczonej Hiszpanii, i pozostała we władaniu hiszpańskim do 1707 r.

XVIII wiek

W 1707 r, w toku wojny o sukcesję hiszpańską Królestwo Sycylii zostało zajęte przez wojska koalicji antyburbońskiej; w wyniku tej wojny Sycylia przeszła pod panowanie księcia Sabaudii. W 1720 r. przejęła ją Austria, która w zamian oddała Sabaudii wyspę Sardynię. W wyniku wojny o polską sukcesję od 1735 Królestwa Neapolu i Sycylii znalazły się pod panowaniem młodszej linii Burbonów hiszpańskich (w osobie Karola, syna króla Hiszpanii Filipa V).

Manfred, wł. Manfredo (ur. 1232, zm. Venosa 26 lutego 1266 koło Benewentu) – król Sycylii 1258-1266, książę Benewentu i Neapolu. Syn cesarza i króla Sycylii Fryderyka II Hohenstaufa z jego pozamałżeńskiego związku z Bianką Lancią (zm. 1233/1234), córką Manfreda II, margrabiego di Busca.

Karol III (ur. 20 stycznia 1716 w Madrycie, zm. 14 grudnia 1788 w Madrycie) – książę Parmy, Piacenzy i Guastalii w latach 1731-1735, król Neapolu (jako Karol VII) i Sycylii (jako Karol IV) w latach 1735-1759, król Hiszpanii w latach 1759-1788 z dynastii Burbonów.

W latach 1734-1759 Królem Neapolu i Sycylii był Karol VII (Carlo VII), który w 1734 roku (jeszcze jako Don Carlos) podbił na czele armii hiszpańskiej austriacki wówczas Neapol.

Ministrowie Karola (Santostefano, Montealgre i Tanucci) utworzyli Real Giunta di Sicilia ("rade Królewska Sycylii") według wzorów hiszpańskich, by ułatwić nadzór stolicy - Neapolu nad wyspą i by zabezpieczyć jej autonomię.

Gdy Karol VII został w 1759 roku królem Hiszpanii (jako Karol III) pozostawił władze w ręku swego małoletniego syna Ferdynanda IV (panował 1759-1806 i 1816-1825) i jego opiekuna pierwszego ministra Bernardo Tanucciego, byłego profesora uniwersytetu w mieście Piza). Był to minister reformator. W jego programie reform uczestniczył także Leopoldo de Gregorio, markiz Esquilache, którego Karol III Hiszpański zabrał ze sobą do Madrytu.

Robert I Mądry, franc. Robert le Bon, wł. Roberto il Saggio, (ur. 1277/1278, zm. 16/19 stycznia 1343) – król Neapolu 1309-1343, hrabia Prowansji, tytularny król Jerozolimy,

Filip V (ur. 19 grudnia 1683 w Wersalu, zm. 9 lipca 1746 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1700-1724 i 1724-1746 (w 1724 abdykował na rzecz swojego syna Ludwika I, po jego śmierci wrócił na tron).

Tanucci nałożył w 1741 roku podatki na Kościół neapolitański, a uzyskane fundusze przeznaczył na budowę dróg i pałaców reprezentacyjnych i siedzib urzędów.

W 1776 roku znajdujący się w niełasce Tanucci uciekł z Neapolu. Jego następca Domenico Caracciolo był raczej nieudanym reformatorem.

Ferdynand (z siedziby na Sycylii) i jego żona (od 1768) Maria Karolina Habsburg odważnie wystąpili (1799) przeciw agresji Napoleona i jego ogromnej armii. Do walki królewską parę namówili dowódca neapolitańskiej floty, Anglik z pochodzenia John Acton, 6. baronet Acton (od 1779 roku minister marynarki) i ambasador brytyjski w Neapolu William Douglas Hamilton Dysproporcja sił był jednak tak wielka, że Napoleon zdołał podbić państwo.

Ferdynand I Burbon-Sycylijski, włoski Fernando Antonio Pascual Juan Nepomuceno Serafín Genaro Benedicto (ur. 12 stycznia 1751, zm. 4 stycznia 1825) – król Neapolu od 1759 (jako Ferdynand IV), król Sycylii od 1759 (jako Ferdynand III), potem król Obojga Sycylii (jako Ferdynand I). Syn króla Hiszpanii Karola III Burbona, i jego żony Marii Amalii Wettyn.

Królestwo Neapolu – nieformalna nazwa państwa istniejącego w latach 1282-1816 na obszarze dzisiejszych południowych Włoch; oficjalnie jego władcy posługiwali się tytułem królów Sycylii. Przed 1282 r. była to kontynentalna część Królestwa Sycylii; jednak w wyniku powstania ludności wyspy Sycylii władza króla Karola Andegaweńskiego została ograniczona do kontynentalnej części królestwa, podczas gdy wyspa Sycylia przeszła pod panowanie króla Aragonii Piotra III.

XIX wiek

W czasie wojen z okresu rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich wyspa Sycylia - dzięki ochronie floty brytyjskiej - pozostawała pod panowaniem Burbonów. W 1816 r. Królestwa Neapolu i Sycylii zostały formalnie połączone w Królestwo Obojga Sycylii

Władcy Sycylii

Dynastia Hauteville Hrabiowie Sycylii, 1071-1130

John Francis Edward Acton, 6. baronet Acton (ur. 3 czerwca 1736, zm. 12 sierpnia 1811) Angielski szlachcic. Był pierwszym ministrem Królestwa Neapolu za panowania Króla Ferdynanda IV

Karol III (ur. 20 stycznia 1716 w Madrycie, zm. 14 grudnia 1788 w Madrycie) – książę Parmy, Piacenzy i Guastalii w latach 1731-1735, król Neapolu (jako Karol VII) i Sycylii (jako Karol IV) w latach 1735-1759, król Hiszpanii w latach 1759-1788 z dynastii Burbonów.

Roger I 1071-1101

Szymon 1101-1105

Roger II 1105-1130

Dynastia Hauteville Królowie Sycylii 1130-1198

Roger II 1130-1154

Wilhelm I 1154-1166

Wilhelm II 1166-1189

Tankred 1189-1194

Roger III - współwładca 1193-1194

Wilhelm III 1194

Konstancja 1194-1198

Dynastia Hohenstaufen Królowie Sycylii, 1194-1266

Konradyn 1254-1258/1268

Manfred 1258-1266

Dynastia Andegawenów Królowie Sycylii, 1266-1442 (od 1282 tylko w Neapolu)

Alfons V Aragoński zwany Wspaniałomyślnym (ur. 1396, zm. 27 czerwca 1458), król Aragonii i hrabia Barcelony od 1416 do 1458 oraz król Neapolu (jako Alfons I) od 1442 do 1458. Był synem Ferdynanda I i jednym z najbardziej zwracających na siebie uwagę władcą epoki renesansu.

Marcin I Ludzki, hiszp. Martín I el Humano – król Aragonii 1396-1410 z dynastii barcelońskiej, król Walencji, Majorki, hrabia Barcelony, etc., król Sycylii 1409-1410 (jako Marcin II).

Karol I 1266-1285 (utrata Sycylii 1282)

Karol II 1285-1309

Robert I Mądry 1309-1343

Joanna I 1343-1382

Karol III 1382-1386

Ludwik I 1383-1384

Władysław I 1389-1414

Ludwik II 1390-1399

Joanna II 1414-1435

René I 1435-1442

Dynastia Aragońska Królowie Sycylii, 1282-1409

Piotr I 1282-1285

Jakub I 1285-1295

Fryderyk II 1296-1336

Piotr II 1337-1342

Ludwik 1342-1355

Fryderyk III 1355-1377

Maria 1377-1401

Marcin I Młodszy 1395-1409

Marcin II 1409-1410

Do Hiszpanii 1409-1713, do Sabaudii 1713-1720, do Austrii 1720-1735

Dynastia Aragońska Królowie Neapolu, 1442-1500

Sardynia (wł. Sardegna) – to skalista wyspa, druga pod względem wielkości na Morzu Śródziemnym. Wraz z pobliskimi wyspami tworzy region administracyjny we Włoszech.

Jan II Aragoński (29 czerwca 1397 – 20 stycznia 1479) - król Aragonii (1458–1479) i Nawarry (1425–1479), hrabia Barcelony. Był synem Ferdynanda I i jego żony Eleanory z Alburquerque.

Alfons I 1442-1458

Ferdynand I 1458-1494

Alfons II 1494-1495

Do Francji 1495.

Ferdynand II Neapolitański 1495-1496

Fryderyk IV 1496-1501

Podzielone między Francję a Hiszpanię 1501-1504, w całości do Hiszpanii 1504-1707, do Austrii 1707-1735.

Dynastia Burbonów Królowie Neapolu i Sycylii 1735-1806

Palermo (włoski: Palermo, sycylijski: Palermu lub Palemmu, grecki: Panormos) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Sycylia, w prowincji Palermo. Panormos powstało już w starożytności, jako kolonia fenicka. Według danych na rok 2009 gminę zamieszkuje 657 936 osób, 4140,6 os./km².

Karol III z Durazzo, zw. Małym (ur. w 1345, zm. 24 lutego 1386 w Wyszehradzie) – król Neapolu w latach 1382-1386, w latach 1383-1386 książę Achai, król Węgier (jako Karol II) w latach 1385-1386 z dynastii Andegawenów. Syn Ludwika z Durazzo, hrabiego Gravina i Małgorzaty Sanseverino, córki hrabiego Corigliano Roberta Sanseverino. Po mieczu prawnuk króla Sycylii i Neapolu Karola II.

Karol III Burbon 1735-1759

Ferdynand IV 1759-1806 (1806 utrata Neapolu - Napoleon tworzy nowe Królestwo Neapolu, po 1816 z pozostałych ziem powstaje Królestwo Obojga Sycylii)

Zobacz też

Władcy Neapolu i Sycylii

Królestwo Neapolu

Królestwo Obojga Sycylii

Literatura

Giuseppe Bonomo, Pitrè la Sicilia e i siciliani, Sellerio, Palermo 1989.

Isidoro La Lumia, Palermo, il suo passato, il suo presente, i suoi monumenti, Antares editrice, 2004, 1° edizione Pedone Lauriel, 1875.

Francesco Renda, Storia della Sicilia , Sellerio, Palermo, 2003.

Rosario Romeo, Il risorgimento in Sicilia, La Terza, Bari, 1982.

Giuseppe Pitrè, La vita in Palermo cento e più anni fa, Editrice Il Vespro, Palermo, prima edizione Barbera, Firenze, 1904.

Leonardo Sciascia, Le Parrocchie di Regalpetra- Morte dell’Inquisitore, La Terza, Bari,1982.

Leopoldo de Gregorio, markiz Esquilache (1741-1785), właściwie Squillace, hiszpański minister włoskiego pochodzenia. Był zwolennikiem Oświecenia. Należał do ekipy ministerialnej, którą sprowadził z Włoch Karol III Hiszpański.

Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).