Władimir Britaniszski - Polski Serwis Naukowy

Władimir Lwowicz Britaniszski (Владимир Львович Британишский, ur. 16 lipca 1933, Leningrad) – poeta, prozaik, tłumacz i eseista rosyjski.

Życie

Matka poety była Polką, ojciec, malarz i grafik, rosyjskim Żydem. Britaniszski ukończył leningradzki Instytut Górniczy (1956), w latach 1956-1960 pracował w ekspedycjach geologicznych na dalekiej północy. Z pracy geologa zrezygnował w roku 1973. Od 1960 mieszka w Moskwie.

Tłumacz – osoba, która dzięki znajomości co najmniej dwóch języków dokonuje przekładu wypowiedzi lub tekstu pisanego z języka źródłowego na język docelowy. Tłumaczenie wymaga nie tylko rozumienia tekstu, ale również sprawnego wyrażania jego treści w języku, na który ma być tłumaczony. Oprócz wysokich kompetencji językowych, dobry tłumacz powinien cechować się umiejętnością szybkiego uczenia się i wszechstronną wiedzą, a przynajmniej dobrą orientacją w swojej specjalizacji. Tłumacz musi także być osobą wzbudzającą zaufanie obu stron, którym umożliwia komunikację.

Esej (fr. essai – „próba”) – forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora. Esej może poruszać tematykę filozoficzną, społeczną lub artystyczną, być formą krytyki literackiej, manifestu politycznego lub też dotyczyć innych refleksji autora.

Twórczość

Pierwszy wiersz poety ukazał się w 1946. Książkowo Britaniszski debiutował tomem Poiski (1958, Poszukiwania). Kolejne zbiory wierszy to: Natasza (1961), Puti soobszczenija (1966, Linie komunikacyjne), Otkrytyje prostranstwo (1980, Przestrzeń otwarta), Dwiżenije wriemieni (1985, Ruch czasu), Staryje fotografii (1993, Stare fotografie). Wydał też prozę Miestnost’ proszłogo leta (1969, Okolica minionego lata). W 2003 wyszedł tom jego wierszy, opowiadań i esejów Pietierburg-Leningard (Petersburg-Leningrad), a w 2008 prozatorska książka Wychod w prostranstwo (Wyjście w przestrzeń).

Tadeusz Różewicz (ur. 9 października 1921 w Radomsku) – polski poeta, dramaturg, prozaik i scenarzysta, członek Wydziału VI Twórczości Artystycznej PAU; brat Janusza i Stanisława, ojciec Jana.

Czesław Miłosz (ur. 30 czerwca 1911 w Szetejniach, zm. 14 sierpnia 2004 w Krakowie) – polski prawnik i dyplomata, poeta, prozaik, eseista, historyk literatury, tłumacz; w latach 1951–1989 na emigracji, do 1960 we Francji, następnie w Stanach Zjednoczonych; w Polsce do 1980 obłożony cenzurą; laureat Neustadt International Prize for Literature (1978) i Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1980); profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i Uniwersytetu Harvarda; w 1993 powrócił do kraju, członek Polskiej Akademii Umiejętności, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, kawaler Orderu Orła Białego; pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce; brat Andrzeja.

Eseistyka i teksty literaturoznawcze

W 2005 ogłosił tom szkiców o poezji polskiej Riecz pospolita poetow (Rzeczpospolita poetów). a w 2007 Poezija i Polsza (Poezja i Polska).

Działalność translatorska

Od 1966 Britaniszski przekłada poezję polską. W jego opracowaniu ukazały się wybory wierszy Leopolada Staffa, Jarosława Iwaszkiewicza, Włodzimierza Słobodnika, Tadeusza Różewicza, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Zbigniewa Herberta. Jest też autorem antologii Polskije poety (1978, Poeci polscy) i Iz sowriemiennoj polskoj poezii (1989, Z polskiej poezji współczesnej). Razem z żoną, Natalią Astafjewą, opracował dwutomową antologię Polskije poety XX wieka (2000, Poeci polscy XX wieku). Przetłumaczył też Zniewolony umysł Czesława Miłosza (2003). Tłumaczy również z języka angielskiego (m.in. e. e. cummings, Wallace Stevens, Dylan Thomas, William Carlos Williams). W 2005 opublikował antologię Od Łitmiena do Łouella (Od Whitmana do Lowella).

Poezja (z gr. ποίησις, poíesis – tworzenie, wytwórczość, sztuka poetycka) – wieloznaczny termin, współcześnie stanowiący przede wszystkim określenie dzieł literackich nienapisanych prozą lub synonim liryki.

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, de domo Kossak, primo voto Bzowska, secundo voto Pawlikowska, tertio voto Jasnorzewska (ur. 24 listopada 1891 w Krakowie, zm. 9 lipca 1945 w Manchesterze) – polska poetka i dramatopisarka dwudziestolecia międzywojennego. Laureatka Złotego Wawrzynu Polskiej Akademii Literatury. Luźno związana ze Skamandrem.

Nagrody i wyróżnienia

Otrzymał m.in. nagrody ZaiKSu (1979), Polskiego PEN Clubu (1993), Polskiego oddziału SEC (1999) oraz Związku Pisarzy Moskwy "Wieniec" (2001). Odznaczony odznaką „Zasłużony dla kultury polskiej” (1975) i Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej(1999). Jest również laureatem nagrody Zbigniewa Dominiaka przyznawanej tłumaczom poezji polskiej na języki słowiańskie.

William Carlos Williams (ur. 17 września 1883 w Rutherford w stanie New Jersey, zm. 4 marca 1963 tamże) – amerykański poeta związany z modernizmem, imagizmem i obiektywizmem. Krytykował przeintelektualizowanie poezji, postulował pisanie dla zwykłych ludzi. Twierdził, że należy pisać tak jak się podoba ("zmienna stopa" w wierszu). W jego koncepcji wiersz był polem, płaszczyzną, na której umieszcza się obraz.

Włodzimierz Słobodnik (ur. 19 września 1900 w Nowoukraince na Ukrainie, zm. 10 lipca 1991 w Warszawie) – polski poeta, tłumacz literatury francuskiej, rosyjskiej i radzieckiej, satyryk, autor książek dla młodzieży pochodzenia żydowskiego.

Recepcja polska

W 1982 w Warszawie (PIW) ukazał się tom przekładów jego wierszy na polski Przestrzeń otwarta w wyborze Józefa Waczkówa. W 2005 wyszedł dwujęzyczny tom wierszy Astafjewej i Britaniszskiego Dwógłos-Двуглас.

Przypisy

M.P. z 2000 r. Nr 4, poz. 63

Literatura

Józef Waczków, wstęp do: W. Britaniszski, Przestrzeń otwarta, Warszawa 1982