Władysław Garbaty - Polski Serwis Naukowy

Władysław (Włodko) Garbaty (Garbacz) (ur. między 1303 a 1305, zm. w 1351 lub 1352) – książę dobrzyński w latach 1312-1327/1328 i od 1343 (początkowo do 1316 pod opieką matki, zaś do 1328 razem z bratem), książę łęczycki w latach 1327/1328-1349.

Władysław był drugim pod względem starszeństwa synem księcia dobrzyńskiego Siemowita i Anastazji halickiej (jeśli uznać autentyczność brata, Leszka). Wcześnie osierocony przez ojca do 1316 znajdował się pod opieką matki i stryja Władysława Łokietka.

Władysław[1] I Łokietek (ur. między 3 marca 1260 a 19 stycznia 1261 [2], zm. 2 marca 1333, Kraków) – książę na Kujawach Brzeskich i Dobrzyniu 1267-1275 (pod opieką matki), udzielne rządy razem z braćmi 1275-1288, książę brzeski i sieradzki 1288-1300, książę sandomierski 1289-1292, 1292-1300 lennik Wacława II, regent w księstwie dobrzyńskim 1293-1295, książę łęczycki 1294-1300, książę wielkopolski i pomorski 1296-1300, na wygnaniu w latach 1300-1304, od 1304 w Wiślicy, od 1305 ponownie w Sandomierzu, Sieradzu, Łęczycy i Brześciu, od 1306 w Krakowie i zwierzchnictwo nad księstwami: inowrocławskim i dobrzyńskim, 1306-1308/9 na Pomorzu, od 1314 w Wielkopolsce, od 1320 król Polski, od 1327 zamiana Sieradza i Łęczycy na Inowrocław i Dobrzyń, w 1329 utrata ziemi dobrzyńskiej, w 1332 utrata Kujaw.

Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

W 1316 zawarł porozumienie z biskupem płockim Florianem o płaceniu dziesięciny, dzięki czemu z rodziny została zdjęta nałożona w 1310 kara ekskomuniki. Po usamodzielnieniu panował w księstwie dobrzyńskim razem z młodszym bratem Bolesławem i był wiernym wykonawcą polityki Władysława Łokietka, którego zwierzchnictwo uznał. Odtąd bracia starali się prowadzić politykę przyjazną względem Kościoła i w 1323 ufundowali szpital bożogrobców w Rypinie. Na przełomie 1327 i 1328, wobec zagrożenia księstwa ze strony zakonu krzyżackiego, król polski zaproponował zamianę rodowych posiadłości na księstwo ze stolicą w Łęczycy. Od 1328, po śmierci brata Bolesława, Władysław przejął pełnię władzy. W 1343 w wyniku pokoju kaliskiego Władysław powrócił do księstwa dobrzyńskiego (tak pewnie stanowiła umowa z przełomu 1327/1328). W Łęczycy utrzymał się do 1349.

Uwaga! Do biskupa Gedki I daty mocno problematyczne. Pierwsi biskupi (do Marka włącznie) są niehistoryczni, podano ich za Janem Długoszem, który imiona te podał za niewiarygodnym źródłem opierając się na błędnej tradycji istnienia diecezji od czasów Mieszka I. Samo biskupstwo powstało zapewne za rządów Bolesława Śmiałego około 1076.

Pokój kaliski 1343 – polsko-krzyżacki traktat pokojowy zawarty 8 lipca 1343 w Kaliszu, w wyniku którego Kazimierz III Wielki w zamian za uznanie praw zakonu krzyżackiego do ziemi chełmińskiej, michałowskiej i Pomorza Gdańskiego odzyskał Kujawy i ziemię dobrzyńską.

Książę dobrzyński był żonaty z nieznaną bliżej Anną, z której nie dochował się potomstwa. Zmarł w 1351 lub 1352. Nie wiadomo, gdzie został pochowany. Po jego śmierci księstwo dobrzyńskie zostało połączone z Królestwem Polskim.