Władysław Grabowski - fotograf - Polski Serwis Naukowy

Władysław Grabowski (ur. 15 października 1894 w Łodzi, zm. 26 listopada 1979 tamże) – polski fotograf, właściciel zakładu fotograficznego czynnego od 1920 do 1940 w Łodzi przy ul. J. Kilińskiego 146.

Nauka, praca zawodowa, udział w wojnach

Po otrzymaniu matury, uczył się fotografii w Wiedniu i Krakowie.

W czasie I wojny światowej walczył w Legionach w "Kompanii Śmierci". Do Łodzi przybył około 1918. Brał udział w wojnie 1920 i został ranny w rękę.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Wojna polsko-bolszewicka (wojna polsko-rosyjska 1919-1920) – wojna pomiędzy odrodzoną II Rzeczpospolitą a Rosją Radziecką, dążącą do podboju państw europejskich i przekształcenia ich w republiki radzieckie zgodnie z doktryną i deklarowanymi celami politycznymi ("rewolucja z zewnątrz") rosyjskiej partii bolszewików.

Po rekonwalescencji wrócił do Łodzi i tu otworzył zakład fotograficzny. Zdobył ok. 1921 rzemieślnicze uprawnienia czeladnicze fotograficzne, a 10 maja 1937 uzyskał uprawnienia mistrzowskie wydane przez Izbę Rzemieślniczą w Łodzi. Na walnym zebraniu członków 16 lipca 1934 w Łodzi został wybrany Starszym Cechu Fotografów Województwa Łódzkiego. Położył znaczne zasługi dla Cechu, będąc jedynym fotografem integrującym skłócone i nieaktywne środowisko. Na walnym zebraniu 14 marca 1939 złożył rezygnację z tej funkcji.

Ulica Jana Kilińskiego w Łodzi ma około 6 kilometrów długości, biegnie południkowo od skrzyżowania ul. Północnej z ul. Franciszkańską (Stare Miasto) do ul. Śląskiej (Chojny).

Równocześnie z firmowaniem zakładu fotograficznego (zakładem zatrudniającym około 7 osób kierowała żona Helena, prowadząca też własną firmę) pracował w straży pożarnej.

Uprawiał kolarstwo w Towarzystwie Sportowym "Aurora".

W II wojnie światowej w 1939 pomimo kalectwa, wstąpił do wojska. Zakład przejął jego uczeń – Waldemar Rode, Niemiec, prowadził go przez całą wojnę przenosząc jeszcze w 1939 do pobliskiego obszerniejszego lokalu przy ul. J. Kilińskiego 151.

Po zakończeniu działań wojennych aresztowany przez Niemców i zesłany do obozu koncentracyjnego Auschwitz, uciekł z transportu i zamieszkał wraz z żoną w Warszawie, gdzie pracował w straży pożarnej i sprzedawał materiały fotograficzne.

W lutym 1945 powrócił do Łodzi, objął swój dawny zakład, który wkrótce, po rozwodzie, zostawił drugiej żonie, a sam otworzył nowy zakład fotograficzny przy ul. Piotrkowskiej 182. Uczył także fotografii w istniejącym od 1946 Technikum Fotograficznym i na Wydziale Budownictwa Politechniki Łódzkiej.

Osiągnięcia edytorskie i autorskie w fotografii

Zbierał materiały do historii fotografii, miał obszerny fachowy księgozbiór, cenny zbiór migawek, obiektywów i aparatów.

Prawdopodobnie wykonał, liczącą około 1000 zdjęć, dokumentację "Zjednoczonych Zakładów Scheibler i Grohman". Jego częścią był album "United Industral Works K. Scheibler & L. Grohmann. Etablissements Industriels Société Anonym Lodz Poland - Pologne".

W dwudziestoleciu międzywojennym wykonał ponad 150 zdjęć najważniejszych budynków użyteczności publicznej w Łodzi. Jego autorstwa są zdjęcia w albumie z 145 pocztówkowymi fotografiami obiektów miasta z lat 1930-1939 wydanym w 1939.

Bibliografia

Strzałkowski Jacek Historia fotografii w Łodzi do 1944 roku, Łódź, 1996, ISBN 83-906647-2-0, s. 65-66