Władysław Kalkus - Polski Serwis Naukowy

Władysław Jan Kalkus (ur. 8 czerwca 1882 we Lwowie – zm. 23 lutego 1945 w Blackpool, w Anglii) – prawnik, podoficer piechoty Cesarskiej i Królewskiej Armii i generał brygady Wojska Polskiego.

Życiorys

Ukończył prawo na Uniwersytecie Lwowskim. W 1913 powołany do armii austriackiej, skierowany był do szkoły podoficerską piechoty. Walczył na frontach I wojny światowej. Dwukrotnie ranny.

W czasie wojny polsko-ukraińskiej od listopada 1918 walczył w obronie Lwowa jako dowódca kompanii. W lutym 1919 został skierowany do Krakowskiej Szkoły Pilotów gdzie przebywał do stycznia 1920 roku. W czasie pobytu w szkole uzyskał awans na kapitana. Po ukończeniu szkolenie został skierowany jako pilot i dowódca eskadr do 581, 5, 17 i 6 Eskadry Wywiadowczej. Od lipca 1921 do lutego 1923 pełnił obowiązki dowódcy dywizjonu i zastępcy dowódcy 2 Pułku Lotniczego. Od lutego 1923 do września 1926 w Centralnych Zakładach Lotniczych (CZL). Od września 1926 do kwietnia 1928 był szefem wydziału w Departamencie IV Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych.

Major – stopień oficerski używany w armiach wielu krajów. W wojsku polskim jest to stopień niższy od podpułkownika, wyższy od kapitana. Major wchodzi w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych. Odpowiednikiem majora w marynarce wojennej jest komandor podporucznik a w policji podinspektor Policji.

Podpułkownik (ppłk) – stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.

W 1929 był słuchaczem czteromiesięcznego kursu w Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Warszawie. Od kwietnia do czerwca 1929 był zastępcą dowódcy 1 Pułku Lotnictwa, a później (do listopada 1935) dowódcą 3 Pułku Lotniczego. Od listopada 1935 do stycznia 1938 dowodził I Grupą Lotnictwa, później do czerwca 1938 dowódca 3 Grupy Lotnictwa. W okresie od czerwca do grudnia 1938 kurs w Centrum Wyszkolenia Piechoty. Czerwiec – wrzesień 1939 zastępca dowódcy Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych.

Ryszard Bartel (ur. 22 marca 1897 w Sławniowie, zm. 3 kwietnia 1982 w Warszawie) - polski inżynier, konstruktor lotniczy, pilot i historyk lotnictwa, jeden z polskich pionierów lotnictwa.

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

Po kampanii wrześniowej przedostaje się przez Rumunię do Francji. Październik 1939 – marzec 1940 pełniący obowiązki dowódcy Lotnictwa we Francji, Marzec – kwiecień 1940 dowódca Lotnictwa Polskiego w Wielkiej Brytanii. Kwiecień – sierpień 1940 inspektor polskich jednostek Royal Air Force, sierpień 1940 – kwiecień 1942 bez przydziału – obóz Rothsay, wyspa Bute (tzw. wyspa Wężów) w Szkocji. Kwiecień 1942 – styczeń 1944 komendant Bazy Polskich Sił Powietrznych w Blackpool. Styczeń 1944 – luty 1945 w dyspozycji dowódcy polskich Sił Powietrznych. Mieszkał w Blackpool, gdzie zmarł.

Podoficer – żołnierz służby czynnej lub żołnierz rezerwy należący do korpusu podoficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej kaprala (mata w Marynarce Wojennej), pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy drużyny lub innym stanowisku w Wojsku Polskim. W okresie II RP podoficerowie byli zarówno żołnierzami zasadniczej służby wojskowej (w tym nadterminowej) - do stopnia kaprala, jak i żołnierzami zawodowymi (kapral, plutonowy, sierżant, starszy sierżant, chorąży). W LWP oraz w WP do 2004 r. podoficerowie dzielili się na podoficerów zasadniczej służby wojskowej (kapral i starszy kapral) i podoficerów zawodowych (pozostałe stopnie podoficerskie). Obecnie wszyscy podoficerowie służby czynnej są żołnierzami zawodowymi i tworzą korpus podoficerów. Stopnie podoficerskie występują również w innych formacjach takich jak policja, Straż Graniczna, Państwowa Straż Pożarna, Służba Więzienna, ABW, BOR.

Podporucznik (ppor.) – najniższy stopień oficerski w Wojsku Polskim, z korpusu oficerów młodszych. Polski oficer w stopniu podporucznika na naramiennikach nosi dwie gwiazdki.

Awanse

podporucznik

porucznik

kapitan – zweryfikowany ze starszeństwem z 1 VI 1919

major – 31 III 1924 ze starszeństwem z 1 VII 1923 i 8. lokatą w korpusie oficerów zawodowych aeronautycznych

podpułkownik – 23 I 1929 ze starszeństwem z 1 I 1929 i 2. lokatą w korpusie oficerów zawodowych aeronautycznych

pułkownik – 5 III 1934 ze starszeństwem z 1 I 1934 i 1. lokatą w korpusie oficerów zawodowych aeronautyki

generał brygady – 19 III 1939

Ordery i odznaczenia

Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Krzyż Walecznych – trzykrotnie

Złoty Krzyż Zasługi – dwukrotnie

Polowa Odznaka Pilota

Przypisy

Według Adama Kurowskiego słuchaczom kursów w C.W.S.W. nie przysługiwał tytuł oficera Sztabu Generalnego. Kryska-Karski i Żurakowski podają, że po ukończeniu Wyższej Szkoły Lotniczej (IV 1928 – IV 1929) posiadał tytuł oficera Sztabu Generalnego jednak cytowany dziennik personalny oraz Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 r.) nie wymieniają go wśród oficerów dyplomowanych. Ponadto Wyższa Szkoła Lotnicza została zorganizowana dopiero w roku 1936.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 2 z 24.01.1929 r., s. 3.

Bibliografia

T. Kryska Karski S. Źurakowski Generałowie Polski Niepodległej wyd.: Editions Spotkania Warszawa 1991

H. P. Kosk Generalicja polska t. 1 wyd.: Oficyna Wydawnicza Pruszków 1998,

* Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 r.), Sztab Główny WP, Warszawa 1931,

Ryszard Bartel, Jan Chojnacki, Tadeusz Królikiewicz, Adam Kurowski, Z historii polskiego lotnictwa wojskowego 1918-1939, Wydawnictwo MON, Warszawa 1978, wyd. I,

Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08262-6, s. 157,

Ku Czci Poległych Lotników Księga Pamiątkowa Praca zbiorowa pod red. mjr. dypl pil. Marjana Romeyki, Warszawa 1933.