Władysław Kowalski - polityk - Polski Serwis Naukowy

Grób Władysława Kowalskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, 23 lipca 2008

Władysław Kowalski (ur. 26 sierpnia 1894 we wsi Paprotnia w pow. Rawa Mazowiecka, zm. 14 grudnia 1958 w Warszawie) – działacz polityczny, publicysta, literat. Używał pseudonimów Sałas, Bartłomiej Zarychta i Stanisławski.

Przedmieście – grupa literacka dwudziestolecia międzywojennego, założona w 1933 r. przez Helenę Boguszewską i Jerzego Kornackiego pod nazwą Zespół Literacki "Przedmieście", rozwiązana w 1937 r. Poza założycielami należeli do niej także: Zofia Nałkowska, Władysław Kowalski, Gustaw Morcinek, Sydor Rey, Halina Krahelska. Oprócz ośrodka warszawskiego grupy istniał także oddział lwowski, do którego zaliczano m.in. Halinę Górską, Annę i Jerzego Kowalskich, Jana Brzozę.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Życiorys

Syn fornala, uzyskał wykształcenie podstawowe (3 klasy), które uzupełniał jako samouk. Wieloletni działacz partii ludowych, należał kolejno do: PSL "Wyzwolenie" (od 1918), Niezależnej Partii Chłopskiej (1925–1927), Zjednoczenia Lewicy Chłopskiej "Samopomoc" (1927–1931), SL "Wola Ludu" (1944), SL (od 1945), ZSL (od 1949). Był także członkiem Komunistycznej Partii Polski (od 1928) i PPR (od 1942).

Polskie Stronnictwo Ludowe "Wyzwolenie" – chłopska lewicowa partia polityczna działająca w II Rzeczpospolitej, utworzona w 1915 r. (początkowo pod nazwą PSL w Królestwie Polskim). Ugrupowanie wydawało tytuł prasowy Wyzwolenie, od którego przyjęło nazwę w 1918 r. Program partii zakładał państwo ludowe, świeckie, z powszechną i darmową edukacją. PSL "Wyzwolenie" postulowało także przeprowadzenie radykalnej reformy rolnej. Od 1919 r. wchodziło w skład lewicy parlamentarnej, prowadziło współpracę z Polską Partią Socjalistyczną. Pierwszy prezydent RP, Gabriel Narutowicz został wysunięty na stanowisko głowy państwa przez PSL "Wyzwolenie". W opozycji do rządu Chjeno-Piasta. Ugrupowanie poparło przewrót majowy w 1926 r. Początkowo udzielało poparcia sanacji, jednak w 1927 r. przeszło do opozycji względem obozu rządzącego. Od 1929 r. w Centrolewie. Część przywódców partii została osadzona w twierdzy brzeskiej i skazana w procesie brzeskim. W 1931 r., po połączeniu z PSL "Piast" i Stronnictwem Chłopskim utworzyło Stronnictwo Ludowe.

Zjednoczone Stronnictwo Ludowe (ZSL) – chłopska partia polityczna w Polsce powstała 27 listopada 1949 z połączenia "lubelskiego" Stronnictwa Ludowego z resztkami rozbitego przez komunistów PSL "mikołajczykowskiego". ZSL realizowało politykę PZPR wobec wsi. Partia satelicka PZPR.

Należał do kierownictwa części z tych partii – w latach 1926–1927 członek Komitetu Centralnego Niezależnej Partii Chłopskiej; w latach 1944–1945 wiceprezes Zarządu Głównego SL "Wola Ludu"; w latach 1945–1949 członek Rady Naczelnej i Naczelnego Komitetu Wykonawczego SL; w 1945 wiceprezes NKW SL; w latach 1948–1949 prezes Rady Naczelnej SL; od 1949 członek Naczelnego Komitetu Wykonawczego ZSL; a w latach 1949–1956 członek Prezydium i prezes NKW ZSL.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Zielony Sztandar – polski tygodnik związany przed wojną z powstałym z połączenia PSL Piast, PSL Wyzwolenie i Stronnictwa Chłopskiego Stronnictwem Ludowym, wydawany w latach 1931-1939. Redaktorem pisma był Maciej Rataj.

Podczas I wojny światowej służył w armii rosyjskiej, następnie w Legionie Puławskim. W okresie międzywojennym działał jako publicysta i literat, był bliski radykalnym nurtom chłopskim. Uczestnik ruchu konspiracyjnego w okresie II wojny światowej. W grudniu 1943 był współtwórcą KRN, w latach 1944–1945 członkiem Prezydium KRN, w 1945 I zastępcą prezydenta KRN. W latach 1945–1947 minister kultury i sztuki, w latach 1947–1952 marszałek Sejmu Ustawodawczego, a w latach 1947–1956 członek Rady Państwa.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

W latach 1943–1956 poseł do KRN, na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm PRL I kadencji, w latach 1945–1947 przewodniczący Klubu Poselskiego SL w KRN.

Pierwsze felietony, opowiadania i wiersze publikował w tygodniku "Samopomoc Chłopska", którego był redaktorem w latach 1928–1931. W 1933 był współzałożycielem zespołu literackiego "Przedmieście".

W latach 1946-1947 był redaktorem naczelnym Zielonego Sztandaru.

Rada Państwa - kolegialny organ naczelny władzy państwowej Rzeczpospolitej Polskiej i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1947-1989. Łączyła kompetencje władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. W latach 1952-1989 Rada Państwa pełniła obowiązki kolegialnej głowy państwa (odpowiednik prezydenta) oraz zapewniała ciągłość najwyższego kierownictwa państwowego w związku z sesyjnym trybem pracy Sejmu.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Zmarł śmiercią samobójczą.

Wybrane utwory

Powieści

Chłopi z Marchat (1930)

W Grzmiącej (1936)

Rodzina Mianowskich (1938)

Opowiadania

Dalekie i bliskie (1948)

Bunt w Starym Łęku (1951)

Bestia (1951)

Wino (1966)

Ukazał się także jego Wybór pism publicystycznych (1967).

Odznaczenia

Został odznaczony m.in. Orderem Sztandaru Pracy, Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Partyzanckim.

Krajowa Rada Narodowa ( polskiego parlamentu, mające stanowić zaczątek polskiej władzy powojennej, reprezentujące ugrupowania . KRN powstało bez formalnej zgody moskiewskiej centrali, zorientowanej wówczas na "jednolitofrontową" linię polityczną.

Legion Puławski (właściwie I Legion Polski , 739 Nowoaleksandryjska Drużyna) – polska formacja zbrojna utworzona w czasie I wojny światowej pod auspicjami Komitetu Narodowego Polskiego, licząca ok. tysiąca ochotników; walczyła w składzie armii rosyjskiej przeciwko Niemcom na froncie wschodnim.

Źródła

Sylwetki marszałków Sejmu PRL