Władysław Krajewski - filozof - Polski Serwis Naukowy

Władysław Krajewski (ur. 14 grudnia 1919 w Warszawie, zm. 6 kwietnia 2006 w Warszawie) – polski filozof żydowskiego pochodzenia zajmujący się filozofią nauki.

Biografia

Urodził się w żydowskiej rodzinie komunistów. Był wnukiem Adolfa Warskiego. Jego ojciec zmienił nazwisko ze Stein na Krajewski. W wieku 11 lat wyjechał z rodzicami do Związku Radzieckiego. Szkołę średnią ukończył w Moskwie, następnie w trakcie II wojny światowej ukończył Wydział Fizyko-Matematyczny jednego z tamtejszych instytutów pedagogicznych. Po studiach przez kilka lat był nauczycielem matematyki i fizyki w szkole średniej w Jasnej Polanie. W 1946 roku powrócił do Polski, gdzie wkrótce zaczął pracować w Szkole Partyjnej przy Komitecie Centralnym PPR (następnie PZPR). Zarazem zaocznie studiował filozofię na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie następnie aż do emerytury pracował w Instytucie Filozofii.

Krytyczny racjonalizm jest to nazwa nurtu we współczesnej filozofii nauki zainicjowanego przez Karla R. Poppera. Termin ten występować może w co najmniej trzech znaczeniach:

Stanisław Krajewski (ur. 1950 w Warszawie) – polski filozof, matematyk i publicysta żydowskiego pochodzenia, działacz społeczności żydowskiej w Polsce.

Krajewski do 1989 roku był jednym z głównych polskich filozofów marksistowskich o orientacji pozytywistycznej, uchodził za najwybitniejszego znawcę filozofii Fryderyka Engelsa. Stosował metodę materializmu dialektycznego w dziedzinie filozofii fizyki i innych nauk przyrodniczych. Po 1989 roku - wyznawca krytycznego racjonalizmu, rozwijanego przez Karla Poppera, a w filozofii nauki - hipotetyzmu i idealizacyjnej koncepcji nauki. Jak wspomina w wywiadzie z 2001 roku - jego mistrzami duchowymi byli Bertrand Russell i Karl Popper. Swój stosunek do marksizmu określił w tym wywiadzie następująco:

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.

"Odrzucam dziś historiozofię Marksa jako nienaukową i fałszywą, jednakże, w odróżnieniu od niektórych innych marksistów, nie potępiam w czambuł filozofii marksistowskiej. Sądzę, że w materializmie dialektycznym jest wiele cennych idei, które współbrzmią z krytycznym racjonalizmem i z całym realistycznym nurtem współczesnej filozofii nauki".

Wychowawca paru pokoleń polskich filozofów. Ojciec filozofa Stanisława Krajewskiego. Był wiceprzewodniczącym Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. Został pochowany 21 kwietnia na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie.

Adolf Warski, właściwie Adolf Jerzy Warszawski, ps. Jan z Czerniakowskiej, Michałkowski, Jelski (ur. 20 kwietnia 1868 w Warszawie, zm. 9 lipca 1937 w Moskwie) – działacz robotniczy, socjalistyczny i komunistyczny pochodzenia żydowskiego, dziennikarz i publicysta, poseł na Sejm I kadencji w II RP.

Jasna Polana (ros. Ясная Поляна), rodzinny majątek rodu Tołstych, w tym słynnego pisarza Lwa Tołstoja, który w tym miejscu urodził się, mieszkał i tworzył przez dużą część swojego życia, został również tu pochowany. Jasna Polana położona jest 12 km na południowy wschód od miasta Tuła, w obwodzie tulskim i szczokinskim rajonie, w zachodniej Rosji.

Prace

O dialektyce marksistowskiej, wyd. Czytelnik, Warszawa 1951;

O materializmie historycznym, wyd. Wiedza Powszechna, Warszawa 1953;

Światopogląd Mariana Smoluchowskiego, wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1956;

O wieczności materii i jej ruchu, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1956;

Ontologia, wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1960;

W sprawie poglądów filozoficznych Jana Łukasiewicza, [w:] "Studia Filozoficzne" nr 2, 1962;

Szkice filozoficzne, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1963;

Związek przyczynowy, wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1967;

Pojęcie prawa nauki a konwencjonalizm początku XX wieku: zbiór rozpraw, wyd. Ossolineum, 1972;

Engels o ruchu materii i jego prawidłowości: główne idee "Dialektyki przyrody" z perspektywy stu lat, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1973;

Prawa nauki: przegląd zagadnień metodologicznych i filozoficznych, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1982, II wyd. 1998;

Współczesna filozofia naukowa: metafilozofia i ontologia, wyd. Wydział Filozofii i Socjologii UW, Warszawa 2005.

Przypisy

Stanisław Krajewski: Sprawa Edyty Stein (pol.). [dostęp 16 stycznia 2009].

Linki zewnętrzne

Dlaczego tyle wiedząc, byłem tak długo komunistą?, wyd. Respublica Nova