Władysław Olędzki - Polski Serwis Naukowy

Władysław Erazm Olędzki (herbu Rawicz) pseudonim Papa (ur. 2 czerwca 1892 w Warszawie, zm. w grudniu 1944 w Skierniewicach) – nauczyciel, harcmistrz.

Urodził się 2 czerwca 1892 w Warszawie. Był synem Konstantego, urzędnika kolejowego i Marii z Klimowiczów. W 1910 ukończył szkołę techniczną w Warszawie. W 1912 założył na Ursynowie k. Warszawy I Ursynowską Drużynę Harcerzy im. J. U. Niemcewicza. Pracę nauczyciela wychowania fizycznego rozpoczął w 1916 w szkole realnej i równocześnie w gimnazjum męskim.

Skierniewice – miasto powiatowe oraz powiat grodzki, położone na Równinie Łowicko-Błońskiej, w połowie drogi między Warszawą a Łodzią, w województwie łódzkim, było stolicą województwa skierniewickiego w latach 1975-1998.

Andrzej Starzyński - przedwojenny nauczyciel gimnastyki w gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie, harcmistrz, założyciel 36 Warszawskiej Drużyny Harcerzy, która dziś jest znana jako 23 WDH "Pomarańczarnia" (w 1924 roku zmieniono numer na 23 WDH, po reaktywacji drużyny, drużyna przyszłych bohaterów "Kamieni na szaniec"), autor książki "Gry sportowe" (1923, współautorzy: Władysław Olędzki i Kazimierz Kindler).

W latach 1920-29 był nauczycielem wychowania fizycznego w Ursynowie k. Warszawy, w latach 1926-32 w gimnazjum Giżyckiego w Warszawie, a w latach 1932-37 w Państwowym Gimnazjum im. Stefana Batorego również w Warszawie. Od września 1937 pracował w Kuratorium Okręgu Szkolnego m.st. Warszawy na stanowisku naczelnika wydziału Wychowania Fizycznego. W okresie pracy w Ursynowie ukończył Centralny Instytut Wychowania Fizycznego.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Z ruchem młodzieżowym Władysław Olędzki zetknął się wcześnie. Początkowo działał w „Junactwie” jako drużynowy I Drużyny Junackiej im. ks. Józefa Poniatowskiego w Warszawie, później jako członek komendy, a od 1916 jako komendant Okręgu Lubelskiego.

W tym też czasie należał do POW. Następnie we wszystkich kolejno szkołach, w których uczył był równocześnie drużynowym drużyn harcerzy. W latach 1933-39 był komendantem Mazowieckiej Chorągwi Harcerzy. Brał udział w licznych zlotach krajowych i zagranicznych:

Rawicz (Rawa, Ursyn, Ursowic, Panna na niedźwiedziu, Miedźwiada, Miedźwioda, Niedźwiada, Niedźwiadek,Niedźwieda, Niedźwioda, Rawic, Rawita) – polski herb szlachecki, używany również przez szlachtę litewską, ukraińską i rosyjską. Według pierwszej wersji, początkowo przysługiwał jakoby polskim potomkom czeskich Wrszowców, druga (wg Kaspra Niesieckiego "lepsza") wersja podaje, że bardziej prawdopodobne jest polskie (jeszcze z czasów pogańskich) pochodzenie rodów posługujących się herbem Rawicz.

Batalion "Parasol" – harcerski batalion Armii Krajowej biorący udział w powstaniu warszawskim, składający się przede wszystkim z członków Szarych Szeregów.

w 1928 prowadzona przez niego I Ursynowska Drużyna Harcerzy zajęła I miejsce na międzynarodowym zlocie skautów wodnych na Węgrzech

w 1929 uczestniczył w Jamboree w Anglii

w 1933 uczestniczył w Jamboree na Węgrzech

zimą 1933/4 był komendantem obozu zimowego Warszawskiej Chorągwi Harcerzy w Krynicy

w 1935 był komendantem IV podobozu na Jubileuszowym Zlocie ZHP w Spale

w sierpniu 1935 brał udział w wyprawie jachtu „Zawisza Czarny” do Szwecji

w 1936 przebywał wraz ze swą 23 Warszawską Drużyną Harcerzy jako reprezentacją ZHP na Olimpiadzie w Berlinie

w 1937 uczestniczył w Jamboree w Holandii

We wrześniu 1939 ewakuowany wraz z Kuratorium znalazł się w Wilnie. Pracował tam w Wileńskiej Komendzie Chorągwi Szarych Szeregów pod kryptonimem "Brama". Został aresztowany w styczniu 1941. Uciekł z transportu w czerwcu i przedostał się do Warszawy. Tu pracował nadal w Szarych Szeregach, pełniąc m.in. w latach 1943-44 w Głównej Kwaterze ("Pasiece") funkcję kierownika Zastępu Wizytatorów tzw. "Polski Centralnej", obejmującej chorągwie: warszawską ("Ul Wisła"), mazowiecką ("Ul Puszcza"), radomską ("Ul Rady") i lubelską ("Ul Zboże"). Pracował też w tajnym nauczaniu, zorganizowanym przez tajne Gimnazjum i Liceum im. S. Batorego dla Grup Szturmowych Szarych Szeregów w Warszawie.

Ursynów – wysunięta najdalej na południe dzielnica Warszawy. Zajmuje 8,6% powierzchni miasta, a zamieszkuje ją przeszło 140 tys. mieszkańców. Od północy graniczy z Mokotowem, od zachodu z Włochami i od wschodu z Wilanowem. Od południa graniczy z gminami Piaseczno, Konstancin-Jeziorna i Lesznowola.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

W czasie powstania warszawskiego hm. Olędzki pełnił obowiązki Komendanta Warszawskiej Chorągwi Harcerzy w związku z odcięciem od śródmieścia Warszawy ówczesnego komendanta Chorągwi hm. Stefana Mirowskiego. Aresztowany przez Gestapo na terenie Skierniewic w listopadzie 1944 został tam rozstrzelany w grudniu.

23 Warszawska Drużyna Harcerska "Pomarańczarnia" im. Bolesława Chrobrego (obecnie Szczep 23 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Zuchowych "Pomarańczarnia" im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego) - warszawski szczep drużyn harcerskich związany z Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego. Współcześnie działa w ramach dwóch organizacji harcerskich: Związku Harcerstwa Polskiego i Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej.

Stare Miasto w Warszawie – najstarsze osiedle miejskie Warszawy będące zwartym zespołem architektury zabytkowej, przeważnie z XVII i XVIII wieku o średniowiecznym układzie zabudowy, otoczone pierścieniem murów obronnych z XIV–XVI wieku.

Władysław Olędzki posiadał stopień harcmistrza. Był odznaczony Krzyżem Niepodległości, Złotym Krzyżem Zasługi oraz, w związku z jedenastokrotnym uratowaniem życia tonącym, Harcerskim Medalem za Ratowanie Życia. Posiadał uzdolnienia i zamiłowania malarskie.

Z licznych jego prac (akwaforty, akwarele, drzeworyty) większość zaginęła. Nieliczne znajdują się w posiadaniu rodziny.

SY Zawisza Czarny - nazwa dwóch kolejnych dużych jachtów morskich należących do Związku Harcerstwa Polskiego. Pierwszy z nich został zakupiony w 1934 roku i używany do czasu wybuchu II wojny światowej, drugi - obecny - zakupiony został w 1961 roku. Nazwa pochodzi od rycerza Zawiszy Czarnego, będącego wzorem cnót rycerskich.

Polska Organizacja Wojskowa, POW – tajna organizacja wojskowa powstała w sierpniu 1914 w Warszawie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego w wyniku połączenia działających w Królestwie Polskim konspiracyjnych grup Polskich Drużyn Strzeleckich i Związku Walki Czynnej w celu walki z rosyjskim zaborcą. Początkowo bezimienna, od października 1914 zaczęła używać nazwy POW.

16 stycznia 1916 ożenił się z Ireną z hr. Mohlów. Z małżeństwa tego urodził się w 1917 syn Zbigniew Stefan, a w 1919 córka Stanisława Sławomira.

Był współautorem dwóch prac wydanych drukiem:

Starzyński A., Kindler K., Olędzki W.: „Gry sportowe”, Warszawa 1923

Olędzki W., Żelazowski Ł.: „Wychowanie fizyczne w obozach letnich”, Warszawa 1932

Bibliografia

Błażejewski W. "Historia Harcerstwa Polskiego", Harcerskie Biuro Wydawnicze, Warszawa 1935, s.114, 246 i 304
Kamiński A. "Zośka i Parasol", Iskry, Warszawa 1970, s.112
Broniewski S. "Całym Życiem - Szare Szeregi w relacji naczelnika", PWN, Warszawa 1983, s.270, 286, 343

Przypisy

Zygmunt Głuszek: Szare Szeregi. Słownik biograficzny. Tom I. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2006, s. 230-235. ISBN 978-83-7399-213-9.
Według Słownika biograficznego Zygmunta Głuszka, Władysław Olędzki był komendantem Lubelskiego Okręgu ZHP od 1919 r.
Według Słownika biograficznego Zygmunta Głuszka, Władysław Olędzki po śledztwie został wywieziony ze Skierniewic w kierunku nieznanym.
poległ 19 sierpnia 1944 w powstaniu warszawskim na Starym Mieście jako żołnierz Batalionu "Parasol"