Władysław Pożoga - Polski Serwis Naukowy

Władysław Pożoga (ur. 8 stycznia 1923 w Jadownikach) – członek Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, dyplomata, Generał dywizji Milicji Obywatelskiej, wieloletni funkcjonariusz PRL-owskich organów bezpieczeństwa i wywiadu, m.in. I zastępca ministra spraw wewnętrznych, szef Służby Wywiadu i Kontrwywiadu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (Departament I i II MSW), ambasador PRL w Bułgarii.

Komitet Centralny Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (KC PZPR) – organ kierowniczy Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR) w latach 1948–90; najwyższa władza PZPR między zjazdami, kierująca całokształtem pracy partii.

Departament I Ministerstwa Spraw Wewnętrznych – organ w strukturze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (PRL) część Służby Bezpieczeństwa MSW zajmujący się m.in. zdobywaniem tajnych dokumentów i informacji dotyczących politycznych, ekonomicznych, militarnych i wywiadowczych planów i zamierzeń skierowanych przeciwko Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i krajom obozu socjalistycznego, w latach 1956-1990. W maju 1990 r. zadania Departamentu I MSW przejął nowo utworzony Zarząd Wywiadu UOP.

Pracę w nowo utworzonych organach bezpieczeństwa rozpoczął w 1945 roku w Rzeszowie, gdzie przez następny rok pracował jako referent, a następnie starszy referent w "Sekcji 4" Wydziału I w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego ("WUBP"). W 1946 roku przeniesiony do "Sekcji 3" Wydziału IV WUBP w Rzeszowie, na stanowisko st. referenta. Następnie przez 4 lata, czyli od 1946 do 1950 roku, służył jako młodszy referent, referent i później starszy referent w "Wydziale ds. Funkcjonariuszy" w Rzeszowskim WUBP, gdzie później objął stanowisko kierownika Sekcji 2 w tym Wydziale, a następnie w 1951 roku został zastępcą naczelnika tego wydziału.

Komenda Wojewódzka Milicji Obywatelskiej (KW MO) - terenowa struktura Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej, istniejąca w Polsce Ludowej w latach 1944-1983.

Departament II Ministerstwa Spraw Wewnętrznych - organ w strukturze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej), działający w latach 1956-1990, zajmujący się m.in. organizowaniem i prowadzeniem walki ze szpiegowską działalnością wywiadów państw kapitalistycznych wymierzaną przeciwko Polsce Ludowej, wprowadzaniem własnej agentury do obcych ośrodków wywiadowczych oraz ochroną tajemnicy państwowej.

W 1951 roku został przeniesiony do Bydgoszczy, gdzie objął kolejno stanowisko zastępcy naczelnika, pełniącego obowiązki naczelnika, a następnie naczelnika "Wydziału ds. Funkcjonariuszy" w tamtejszym Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego, które sprawował do 1955 roku. Po likwidacji Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego i powołaniu odrębnego MSW i Komitetu ds. Bezpieczeństwa Publicznego, Pożoga został naczelnikiem sekretariatu w Wojewódzkim Urzędzie ds. Bezpieczeństwa Publicznego w Bydgoszczy. W 1957 roku sekretarz operacyjny Kierownictwa Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej (KWMO), następnie zastępca naczelnika, a do 1961 roku naczelnik "Wydziału II" KWMO w Bydgoszczy.

Komitet do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego (KdsBP) – organ administracji państwowej skupiający w sobie działania policji politycznej wywiadu i kontrwywiadu, działający w Polsce Ludowej w latach 1954-1956.

Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

10 czerwca 1961 przeniesiony do Gdańska na stanowisko naczelnika Wydziału II KWMO, które sprawował do 1 sierpnia 1968. Przez następne 2 lata pełnił funkcję ("drugiego") zastępcy komendanta wojewódzkiego MO ds. SB w Gdańsku, a do lutego 1973 roku był I zastępcą komendanta wojewódzkiego MO ds. SB w tym mieście. W połowie 1973 roku Pożoga został przeniesiony do centrali Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Warszawie, gdzie został zastępcą gen. bryg. Mikołaja Krupskiego, ówczesnego dyrektora departamentu II MSW (ds. kontrwywiadu), a następnie dyrektorem departmentu II MSW, w międzyczasie został mianowany gen. bryg. MO, co nastąpiło w 1974 roku. Po kolejnych reorganizacjach MSW zajmował różne stanowiska, niektóre jednocześnie, m.in. od 1980 do 1986 roku Podsekretarz stanu w MSW, od 1981 do 1989 roku szef Służby Wywiadu i Kontrwywiadu MSW oraz I zastępca ówczesnego ministra Spraw Wewnętrznych Czesława Kiszczaka. W 1983 roku został awansowany do stopnia generała dywizji MO.

Rzeszów (łac. Resovia, czes. Řešov, jid. רײַשע, ros. Жешув, ukr. Ряшiв, niem. Reichshof) – miasto w południowo-wschodniej Polsce, stolica województwa podkarpackiego oraz diecezji rzeszowskiej. Rzeszów stanowi powiat grodzki, a także jest siedzibą ziemskiego powiatu rzeszowskiego.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

W listopadzie 1989 przeszedł do Ministerstwa Spraw Zagranicznych ("MSZ") i został mianowany ambasadorem PRL w Sofii w Bułgarii, skąd został odwołany w maju 1991.

Odznaczony Medalem Zasłużonym na Polu Chwały, Brązowym i Srebrnym Krzyżem Zasługi.

Bibliografia

Aparat bezpieczeństwa w województwie gdańskim w latach 1945-1990, Instytut Pamięci Narodowej, Gdańsk 2010.

Piecuch H., Siedem rozmów z generałem dywizji Władysławem Pożogą. Wyd. Czytelnik, Warszawa, 1987, ss. 415.

Piecuch H., Wojciech Jaruzelski tego nigdy nie powie. Mówi były szef wywiadu i kontrwywiadu, pierwszy zastępca Ministra Spraw Wewnętrznych generał dywizji Władysław Pożoga. Wyd. Agencja Reporter, Warszawa 1992, ss. 368.

Piecuch H., Pożoga. W. Jaruzelski tego nigdy nie powie. Wyd. II, Agencja Wydawnicza CB, Warszawa 1996, ss. 479.

Piecuch H., Pożoga. W. Jaruzelski tego nigdy nie powie. Wyd. III, Agencja Wydawnicza CB, Warszawa 1997.

Serca dla Partii bijące. Ludzie gdańskiej bezpieki 1945-1990, Gdańsk 2007, s. 23.

Twarze bezpieki 1944-1990, Warszawa 2007, s. 34.