Władysław Starewicz - Polski Serwis Naukowy

Władysław Starewicz

Władysław Starewicz (ur. 8 sierpnia 1882 w Moskwie z ojca Aleksandra i matki Antoniny z Legęckich, zm. 26 lutego 1965 w Fontenay-sous-Bois, Francja) - pionier animowanego filmu lalkowego.

Biografia

"Krążyły plotki, że Starewicz nie jest Polakiem. On zawsze był Polakiem. Tylko wybuch wojny w 1939 r. uniemożliwił mu powrót do kraju, do Warszawy. Kilka miesięcy przed wybuchem wojny, producent pan Stefan Katelbach podpisał z nim kontrakt na realizację filmu pt. "Pani Twardowska", na podstawie poematu A. Mickiewicza." - Charles Ford bliski przyjaciel Starewicza
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Krystyna Niewiarowska z domu Dynkowska (ur. 11 listopada 1918 w Łodzi, zm. 7 marca 1981) – polska nauczycielka, działacz oświatowy, krajoznawca, turysta, organizator turystyki i krajoznawstwa wśród nauczycieli i młodzieży.

Ojcem Władysława był Aleksander Starewicz mieszkający w Sumiliszkach niedaleko Kiejdan, a matką Antonina Legęcka z Kowna. Oboje rodzice pochodzili z polskiej szlachty. Ojciec po Powstaniu styczniowym ukrywał się na Litwie. Po śmierci matki czteroletni Władysław został oddany na wychowanie do babki mieszkającej w Kownie, gdzie spędził dzieciństwo i młodość. Później ukończył Gimnazjum w Dorpacie (obecnie Tartu w Estonii). Chłopiec już w młodości zaczął uprawiać malarstwo, rysunek i fotografię. Doskonalił karykaturę, zyskując coraz większą popularność jako satyryk. Jego główną pasją było jednak kolekcjonowanie i preparowanie owadów. Właśnie zamiłowaniu do entomologii zawdzięczał w dużym stopniu swoją karierę.

Halina Starska, właśc. Helena Starkiewicz (ur. 13 stycznia 1888 w Krakowie, zm. 21 sierpnia 1957 w Pruszkowie) – polska aktorka teatralna i filmowa (uznawana za pierwszą gwiazdę filmu polskiego) oraz reżyser, kierownik artystyczny i dyrektor teatrów.

Mary Pickford, właśc. Gladys Marie Smith (ur. 8 kwietnia 1892 w Toronto Kanadzie, zm. 29 maja 1979 w Santa Monica w stanie Kalifornia) − amerykańska aktorka filmowa kanadyjskiego pochodzenia, gwiazda epoki kina niemego.

W czerwcu 1910 w Kownie, w swojej małej, domowej pracowni Starewicz dokonał oryginalnego eksperymentu. Zafascynowany różnorodnością i bogactwem form i kształtów świata owadów postanowił najciekawsze i najwspanialsze okazy filmować. Wybór padł na unikalne żuki jelonki, mieszkańców puszczy litewskiej, których zwyczajami interesował się od dawna. Oto, jak sam opisał to wydarzenie:

Thomas Edwin Mix (ur. 6 stycznia 1880 w Mix Run w Pensylwanii, zm. 12 października 1940 we Florence w Arizonie) – amerykański gwiazdor z epoki filmu niemego i początków dźwiękowego, znany głównie z licznych ról w westernach.

Jewgienij Bagrationowicz Wachtangow (ros. Евгений Багратионович Вахтангов; ur. 13 lutego 1883 we Władykaukazie, zm. 29 maja 1922) – rosyjski aktor i reżyser teatralny pochodzenia armeńskiego.

"Kiedy próbowałem sfilmować walkę żywych żuków jelonków o samicę, okazało się, że po zapaleniu reflektorów zamierały one w bezruchu. Wpadłem, więc na pomysł, aby uśpić moich rycerzy. Oddzieliłem ich kończyny i rogi od tułowia, potem z powrotem umieściłem je na właściwym miejscu przy pomocy cieniutkich drucików. Tak spreparowane lalki z uśpionych żuków ubrałem w kostiumy, buty z cholewami, dałem do ręki rapiery."

Walkę samców o siedzącą samicę filmował Starewicz na tle stylizowanej dekoracji, dzieląc ruch na poszczególne fazy i wykonując zdjęcia klatka po klatce. Po obejrzeniu na ekranie wywołanych zdjęć, miał zawołać:

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

"Ruszają się, ruszają jak żywe! Co za fantastyczne tworzywo, zdolne kreować cuda!"

Kariera w Moskwie

Jego kariera reżyserska zaczęła się w styczniu 1912, po podpisaniu umowy z producentem filmów Chanżonkowem, z Moskwy. Do Moskwy zabrał też ze sobą żonę Annę, która pomagała mu przy realizacji filmów, córkę Irenę i montażystkę Marię Wodzińską, późniejszą kierowniczkę działu montażu w wytwórni Chanżonkowa. Przywiózł także ze sobą owoc dwuletnich doświadczeń i poszukiwań, kopię ośmiominutowego filmu pt. "Piękna Lukanida". Ten pierwszy w historii film lalkowy przyniósł młodemu twórcy rozgłos i pieniądze. Premiera filmu o żukach jelonkach odbyła się w Moskwie 26 marca 1912. Po premierze niektórzy krytycy pisali o tresowanych owadach występujących w filmie.

Fryderyk Jarosy, także Fryderyk Jarossy (ur. 10 października 1890 w Grazu, zm. 6 sierpnia 1960 w Viareggio) - konferansjer, reżyser teatralny i dyrektor wielu teatrów kabaretowych międzywojennej Warszawy.

Sir Charles "Charlie" Spencer Chaplin (ur. 16 kwietnia 1889 w Londynie, zm. 25 grudnia 1977 w Vevey w Szwajcarii) – najbardziej znany hollywoodzki aktor i reżyser okresu kina niemego, później także filmów udźwiękowionych.

W Moskwie Starewicz zrealizował następny film pt. "Konik Polny i Mrówka", pierwszą adaptację utworu literackiego, transpozycję znanej bajki Jean de La Fontaine. Artysta sięgnął tym razem do alegorii, ukazując środkami filmu lalkowego tragedię, losów ludzkich. Premiera filmu odbyła się 15 grudnia 1912 w Kopenhadze. Sukces przeszedł oczekiwania. Obraz obejrzeli widzowie Europy i Ameryki. Wykonano rekordową ilość kopii – 140. Jedną z nich w srebrnym pudełku Chanżonkow ofiarował następcy tronu rosyjskiego Aleksemu Nikołajewiczowi. Sam producent otrzymał złoty pierścień z brylantem, reżyser zaś od producenta medalion ze znakiem wytwórni – rozbuchany Pegaz.

Wij, ros. Вий – niemy film rosyjski w reżyserii Władysława Starewicza z 1918 roku na podstawie opowiadania Nikołaja Gogola o tej samej nazwie. Był drugą rosyjską ekranizacją dzieła Gogola. Reżyserem pierwszej – z 1909 roku – był Wasilij Gonczarow. Oba filmy nie zachowały się.

Nikołaj Wasiljewicz Gogol (ros. Никола́й Васи́льевич Го́голь, ukr. Мико́ла Васи́льович Го́голь), ur. 31 marca (inne źródła mówią o 1 kwietnia) 1809 w Soroczyńcach Wielkich - zm. 4 marca 1852 w Moskwie - pisarz, poeta, dramaturg i publicysta rosyjski pochodzenia ukraińskiego.

Zaraz potem, zimą 1914 Starewicz zwolnił się z wytwórni Chanżonkowa. Przyczyn było wiele, ale wszystkie one wynikały z jednego – pragnienia niezależności twórczej. Jeszcze u Chanżonkowa postanowił spróbować swych sił jako reżyser i operator aktorskich filmów fabularnych. Doskonałe opanowanie różnych technik filmowych pozwoliło mu na podejmowanie tematów, w których dominowały motywy ludowej i bajkowej fantastyki. Adaptował utwory Nikołaja Gogola – "Straszliwa Zemsta", "Noc Przed Bożym Narodzeniem", "Noc Majowa" i "Seroczyński Jarmark" – wszystkie z bajkową scenografią, a także poemat Puszkina "Rusłan i Ludmiła". Powstały filmy: "Jola", ekranizacja powieści Jerzego Żuławskiego, "Pan Twardowski" wg powieści Ignacego Kraszewskiego oraz "Cagliostro" wg popularnej w tym czasie książki Saliasa "Hrabia Cagliostro".

Stefan Jaracz (ur. 24 grudnia 1883 w Żukowicach Starych koło Tarnowa, zm. 11 sierpnia 1945 w Otwocku) – polski aktor teatralny i filmowy, pisarz, publicysta; założyciel i dyrektor teatru Ateneum w Warszawie.

Jerzy Żuławski (ur. 14 lipca 1874 w Lipowcu, zm. 9 sierpnia 1915 w Dębicy) – polski pisarz, poeta i dramaturg okresu Młodej Polski. Wraz z Władysławem Umińskim i Antonim Langem jeden z prekursorów polskiej literatury fantastycznonaukowej. Jako poeta przedstawiciel dekadentyzmu i katastrofizmu. Autor dramatów symbolicznych oraz prozy poetyckiej.

Po wybuchu I wojny światowej Starewicz nakręcił szereg parodii obyczajowych oraz kilka grotesek politycznych o antywojennej wymowie. Jedna z nich to "Lilia Belgii", będąca satyrą na Wilhelmowskie Niemcy, dokonujące najazdu na Belgię. W dramatach filmowych Starewicza występowali znani aktorzy rosyjscy tej miary, co Iwan Mozżuchin, późniejsza gwiazda europejskich ekranów, Olga Gzowska, Zofia Gosławska, Władymir Gajdarow, Jewgienij Wachtangow, a także wielu polskich aktorów – Halina Starska, Krystyna Niewiarowska, Antoni Fertner, Stefan Jaracz, Jan Wiszniewski oraz węgierski aktor Fryderyk Jarossy, późniejsza gwiazda warszawskich kabaretów. Coraz częściej w filmach ojca i z coraz większym powodzeniem, występowały jego córki, starsza Irena i młodsza Nina.

Jean de La Fontaine (ur. prawdopodobnie 8 lipca 1621 w Château-Thierry, zm. 13 kwietnia 1695 w Paryżu) – jeden z czołowych przedstawicieli klasycyzmu francuskiego, autor blisko 250 bajek.

Iwan Mozżuchin (ur. 26 września 1889 w Penza, Rosja, zm. 17 stycznia 1939 w Neuilly, Francja) – rosyjski aktor kina niemego. Urodził się w rodzinie właścicieli ziemskich. Za namową ojca studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Moskiewskiego. Po dwóch latach rzucił jednak naukę na rzecz aktorstwa. W 1910 w Kijowie dołączył do wędrownej grupy teatralnej. Później grał w Moskwie, w półprofesjonalnym Teatrze Ludowym. Filmową karierę rozpoczynał w wytwórni Chanżonkowa, od 1915 – w wytwórni Jermoliewa. Początkowo grał jedynie epizody, wkrótce jednak stał się gwiazdą rosyjskiego kina. Uważany za mistrza gry realistycznej i psychologicznej. Przez wiele lat współpracował z reżyserem Jakowem Protazanowem. Gdy do władzy w Rosji doszli bolszewicy, przeprowadził się na Krym, a w 1920 r. wyjechał do Konstantynopola, potem do Paryża. Po sukcesie w „Okowach małżeństwa” otrzymał propozycję wyjazdu do Hollywood. Tam przeżył jednak zawód. Zagrał tylko w jednym filmie – „The Surrender”. Z Hollywood wyjechał do Berlina, gdzie zagrał w pięciu filmach dla studia UFA. Jego kariera zakończyła się wraz z nadejściem kina dźwiękowego. Mozżuchin mówił bowiem z bardzo silnym rosyjskim akcentem, dlatego coraz rzadziej był obsadzany w filmach. Uważał, że dźwięk to „koronny błąd nowego kina”.

Kariera w Paryżu

W 1919 Starewicz opuścił Rosję i przez Stambuł i Rzym udał się do Paryża. Charles Ford, osobisty przyjaciel Starewicza, powiedział: "Starewicz zamieszkał w Fontenay-sous-Bois. Wynajął tam willę, w której założył własne studio filmowe, powracając do realizacji swoich ulubionych filmów lalkowych. Publiczność paryska bardzo szybko poznała i pokochała jego twórczość pełną humoru i lekkiej satyry. Swój okres francuski rozpoczął filmem w stylu "Pięknej Lukanidy", zatytułowanym "W szponach pająka". Oto przed oczami widzów rozwijał się obraz obyczajowego rozkładu wyższych sfer. Bogaty bankier uwodzi piękną, młodą i naiwną aktoreczkę kabaretową. Zabiera ją do swego pałacu... na szczęście zakochany w niej szlachetny młodzieniec staje w jej obronie i w ostatniej chwili udaje mu się ją uratować."

Filmy Starewicza były rozpowszechniane na całym świecie, nie wyłączając Chin, gdzie kolejna jego bajka "Żaby chcą króla" cieszyła się szczególnym powodzeniem. Nakręcona w 1922 była udaną satyrą polityczną na ustrój parlamentarny.

Józef Ignacy Kraszewski (ur. 28 lipca 1812 w Warszawie, zm. 19 marca 1887 w Genewie) – polski pisarz, publicysta, wydawca, historyk, działacz społeczny i polityczny, autor z największą liczbą wydanych książek i wierszy w historii literatury polskiej. Pseudonimy literackie: Bogdan Bolesławita, Kaniowa, Dr Omega, Kleofas Fakund Pasternak, JIK, B.B. i inne

Zabawnym filmem z 1923 była satyra na hollywoodzkie mody i obyczaje, animowana parodia westernu pt. "Miłość czarna i biała". Główne role w tym filmie grały lalki popularnych amerykańskich aktorów. Zakochany Charlie Chaplin rywalizuje z kowbojem Tomem Mixem o względy naiwnej Mary Pickford. Po tej parodii Starewicz wrócił znów do swoich ulubionych bajek. Wg jego własnych scenariuszy powstały – "Mała śpiewaczka uliczna" i bajka chińska "Oczy smoka". Nawet w tak idyllicznej inscenizacji Starewicz nie przestał być satyrykiem. Wielki bonza w tym filmie, to nic innego jak parodia gry słynnego już w owym czasie Iwana Możuchina.

Zaraz po sukcesie "Słowiczego głosu" – filmu z 1923, za który Starewicz otrzymał złoty medal im. Hugona Rizenfelda za najlepszy i najbardziej nowatorski, nie amerykański film animowany wyświetlany w USA, w 1925 amerykanie złożyli Starewiczowi korzystną ofertę pracy. Artysta jednak stanowczo odmówił: "Ameryka już zna moje plany. Oto recenzje tamtejsze, hymny pochwalne. Mam stamtąd niejedną kuszącą propozycję, ale dobrze mi tutaj, zostaję w Paryżu".

W 1928 Starewicz nakręcił "Zaczarowany zegar" – średniowieczną bajkę o zegarze i mistrzu, który go zbudował, oraz u uczniu mistrza, który ten cudowny zegar ożywia, powołując do życia świat marzeń i wyobraźni.

Próbował także zainteresować producenta "Stworzeniem Świata", apokaliptyczną wizją opartą na motywach biblijnych. Zrealizować jednak udało mu się tylko jeden film pełnometrażowy, kukiełkową "Opowieść o Lisie" (Le Roman de Renart), na podstawie średniowiecznego cyklu Powieść o lisie. Pracę nad scenariuszem rozpoczął w 1926, a ukończył film w 1930 brakowało mu jednak pieniędzy na sfinansowanie jego udźwiękowienia. Dla zarobku, z udziałem lalek z tego filmu, nakręcił krótkie bajki wg La Fontaina "Lew i mucha" i "Lew starzeje się" oraz całą serię filmów z malutkim pieskiem Fetichem – maskotką, wierząc ciągle w zmianę losu. Wreszcie po siedmiu latach nieustannych zabiegów gotowy obraz wykupiła niemiecka wytwórnia filmowa "UFA" i udźwiękowiła go. 28 kwietnia 1937 odbyła się w Berlinie uroczysta premiera z udziałem Starewicza.

Zmierzch kariery

Walka o realizację wymarzonych filmów nie ustawała. Starewicz eksperymentował, próbował nowych wynalazków. Lansował filmy i obrazki stereoskopowe. Doskonalił ciągle swoją technikę filmową. Pracował nad nowoczesną konstrukcją lalki. Już w szkicach projektu przewidywał mimikę i ruch swoich bohaterów, rzeźbiąc setki mini główek lub używał plastycznych masek. Dla lalki grającej pierwszoplanową rolę, potrzeba ich było aż 1500. Lalki, które wykonywała i ubierała córka Irena używając takich materiałów jak drut, ołów, drewno, korek, ircha, gaza, jedwab, skóra, masa plastyczna stawały się doskonałością w swoim rodzaju.

W latach 1949-1958 zrealizował we Francji jeszcze kilka filmów dla dzieci. Pierwszym z nich była "Zanzabelle w Paryżu" wg scenariusza napisanego z córką Ireną na podstawie bajki Soniki Boe. Film ten jak i następne "Kwiat Paproci", "Świergotka", "Niedziela w Szczebiotkowie", "Czujny Nos" i "Północna Karuzela" przysporzyły autorowi kolejnych międzynarodowych nagród. Jego dochody jednak zmalały. Ostatnia próba zrealizowania "Snu Nocy Letniej" skończyła się finansową klęską.

Zmarł w biedzie, pochowany na koszt gminy w Fontenay-sous-Bois.

Filmografia

Filmy zrealizowane w Kownie:

1909 – Nad Niemnem – Beyond the River Niemen.

1909 – Życie ważek – The Life of the Dragonfly.

1910 – Żuki – The Beetles.

1910 – Walka żuków – The Battle of the Stag Beetles.

1910 – Piękna Lukanida – The Beautiful Lukanida – pierwszy animowany film lalkowy.

Filmy zrealizowane w Moskwie:

1911 – Miest kinoopieratora – The Cameraman's Revenge – Zemsta kinooperatora

1911 – Rożdiestwo obitatieli liesa – The Insects' Christmas – Boże Narodzenie w lesie.

1911 – Striekoza i murawiej – The Ant and the Grasshopper – Konik Polny i Mrówka.

1912 – Strasznaja miest – The Terrible Vengeance – Straszliwa Zemsta.

1912 – Nocz pieried Rożdestwom – The Night before Christmas – Noc Przed Bożym Narodzeniem.

1912 – Viesjołyje scienki iz żizni żiwotnych – Amusing Scenes from the Life of Insects – Wesołe sceny z życia zwierząt.

1912 – Putieszestwie na Łunu – A Journey to the Moon – Podróż na księżyc.

1913 – Rusłan i Ludmiła – Ruslan and Ludmilla – Rusłan i Ludmiła.

1914 – Snieguroczka – The Snow Maiden – Śnieżynka.

1914 – Pasynok Marsa – Mars's Stepson – Wychowanek Marsa.

1914 – Kajsjer-Gogiel-Mogiel – Gogel-Mogel General – Kaizer-Kogiel-Mogiel.

1914 – Trojka – Troika – Trójka.

1914 – FLEURS FANEES – Faded Flowers – Zwiędły kwiat.

1915 – LE CHANT DU BAGNARD – The Convict's Song – Kajdaniarska pieśń.

1915 – PORTRET – The Portrait – Portret.

1915 – Lilija Bielgii – The Lily of Belgium – Lilia Belgii.

1915 – Eto tiebie prinadleżit – It's Fine for You – To Ci się należy.

1915 – Eros i Psyche – Eros and Psyche – Eros i Psyche.

1916 – Dwie wstrieczi – Two Meetings – Dwa spotkania.

1916 – LE FAUNE EN LAISSE – The Chained Faun – Pojmany Faun.

1916 – O czom szumieło morie – The Murmuring Sea – O czym szumiało morze.

1916 – TamanN – Taman – Taman.

1916 – Na warszawskom traktie – On The Warsaw Highway – Na warszawskim trakcie.

1917 – Pan Twardowski – Mister Twardowski – Pan Twardowski.

1917 – Saszka-najezdnik – Sashka the Horseman – Saszka – jeźdiec.

1917 – K narodnoj własti – Towards People's Power – Z nadania Narodu.

1918 – Kaliostro – Cagliostro – Caliostro.

1918 – Jola – Iola – Jola.

1918 – Wij.

1918 – Soroczinskaja jarmarka – The Sorotchninsk Fair – Seroczyński Jarmark.

1918 – Majskaja nocz – May Night – Noc Majowa.

1918 – Stella Maris – Starfish – Stella Maris.

Filmy zrealizowane w Paryżu:

1920 – DANS LES GRIFFES DE L'ARAIGNEE – In the Claws of the Spider – W szponach Pająka.

1921 – LE MARIAGE DE BABYLAS – Babylas's Marriage – Wesele Babylasa.

1921 – L'EPOUVANTAIL – The Scarecrow – Strach na wróble.

1922 – LES GRENOUILLES QUI DEMANDENT UN ROI – Frogland – Żaby chcą Króla.

1923 – LA VOIX DU ROSSIGNOL – The Voice of the Nightingale – Słowiczy głos.

1923 – AMOUR NOIR ET BLANC – Love in Black and White – Miłość czarna i biała.

1924 – LA PETITE CHANTEUSE DES RUES – The Little Street Singer – Mała Śpiewaczka Uliczna.

1925 – LES YEUX DU DRAGON – The Eyes of the Dragon – Oczy Smoka.

1926 – LE RAT DE VILLE ET LE RAT DES CHAMPS – The Town Rat and the Country Rat – Szczurze miasto i szczurza kraina.

1927 – LA CIGALE ET LA FOURMI – The Ant and the Grasshopper – Konik Polny i Mrówka.

1927 – LA REINE DES PAPILLONS – The Queen of the Butterflies – Królowa motyli.

1928 – L'HORLOGE MAGIQUE – The Magic Clock – Zaczarowany zegar.

1928 – LA PETITE PARADE – The Little Parade – Mała parada.

1929-1930 – LE ROMAN DE RENARD – The Tale of the Fox – Opowieść o Lisie.

1932 – LE LION ET LE MOUCHERON – The Lion and the Fly – Lew i Mucha.

1932 – LE LION DEVENU VIEUX – The Old Lion – Lew starzeje się.

1933 – FETICHE MASCOTTE – The Mascot – Fetiche – maskotka.

1934 – FETICHE PRESTIDIGITATEUR – The Ringmaster – Fetiche kuglarz.

1935 – FETICHE SE MARIE – The Mascot's Marriage – Wesele Fetiche'a.

1936 – FETICHE EN VOYAGE DE NOCES – The Navigator – Fetiche podróżnik.

1937 – FETICHE CHEZ LES SIRENES – The Mascot and the Mermaids – Fetiche i syreny.

1947 – ZANZABELLE A PARIS – Zanzabelle in Paris – Zanzabella w Paryżu.

1949 – FLEUR DE FOUGERE – Fern Flowers – Kwiat paproci.

1953 – GAZOUILLY PETIT OISEAU – Little Bird Gazouilly – Świergotka.

1954 – GUEULE DE BOIS – Hangover – Kac.

1955 – UN DIMANCHE DE GAZOUILLY – Gazouilly's Sunday Picnic – Niedziela w Szczebiotkowie.

1956 – NEZ AU VENT – Nose to the Wind – Czujny Nos.

1958 – CARROUSEL BOREAL – Winter Carousel – Północna karuzela.

1965 – COMME CHIEN ET CHAT – Like Dog and Cat – Jak pies z kotem.

Przypisy

biografia Starewicza

Linki zewnętrzne

Ubu.com, zawierające dwa dzieła Starewicza archiwum sztuki własności publicznej.