Władysław Zawistowski - krytyk - Polski Serwis Naukowy

Władysław Zawistowski (ur. 21 czerwca 1897, zm. 30 grudnia 1944) – krytyk teatralny i teatrolog. Współpracownik Leona Schillera. Krzewiciel pojęcie teatrologii. Doktoryzował się w roku 1920. Był związany z grupą "Skamandra". W roku 1921 współtworzył eksperymentalny "Teatr Elsynor". W latach 1924-1926 redaktor naczelny "Sceny Polskiej". O teatrze pisywał w prasie literackiej i w dziennikach m.in. w "Tygodniku Ilustrowanym" i "Kurierze Polskim".

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Obóz koncentracyjny - miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

Od 1928 r. członek Rady Repertuarowej Miejskich Teatrów Dramatycznych w Warszawie, gdzie pełnił funkcję stałego kierownika literackiego. Stanowisko to piastował do roku 1930. Od 1932 - naczelnik Wydziału Sztuki Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Był jednym z założycieli Towarzystwa Krzewienia Kultury Teatralnej, organizacji państwowej finansującej większość warszawskich teatrów. Działał też w PIST (Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej). W 1939 roku został mianowany dyrektorem połączonych teatrów warszawskich. Stanowiska tego z powodu wybuchu wojny już nie objął.

Tygodnik Ilustrowany – warszawskie ilustrowane czasopismo kulturalno-społeczne, wydawane w latach 1859–1939, założone przez Józefa Ungera. Pismo nie było związane z żadną opcją polityczną, publikowało wiele materiałów historycznych i utworów literackich, zamieszczało również reprodukcje dzieł plastycznych. Z pismem współpracowało wielu pisarzy, m.in. Wincenty Pol, Henryk Sienkiewicz i Eliza Orzeszkowa. W okresie pozytywizmu był to najpopularniejszy w Polsce tygodnik ilustrowany.

Leon Schiller, właściwie Leon Schiller de Schildenfeld (ur. 14 marca 1887, zm. 25 marca 1954 w Warszawie) – polski reżyser, krytyk i teoretyk teatralny, autor scenariuszy teatralnych i radiowych, kompozytor i pieśniarz polski pochodzenia austriackiego, poseł na Sejm Ustawodawczy z ramienia PPR, potem PZPR.

Działał w konspiracji w Wydziale Kultury i Sztuki Delegatury Rządu na Kraj. Wywieziony przez Niemców w czasie powstania warszawskiego zginął w obozie koncentracyjnym Neuengamme.

Zbiór jego recenzji opublikowano w roku 1971 pt: "Teatr warszawski między wojnami" pod redakcją Stanisława Furmanika i Zygmunta Szweykowskiego.

W 1935 został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury.

Konzentrationslager Neuengamme, Arbeitslager Neuengamme był niemieckim obozem koncentracyjnym założony w grudniu 1938, w Hamburga, w Niemczech. Funkcjonował do maja 1945.

Zygmunt Szweykowski (ur. 7 kwietnia 1894 w Krośniewicach, zm. 11 lutego 1978 w Poznaniu) – polski historyk literatury specjalizujący się w XIX-wiecznej prozie polskiej, profesor UAM i członek PAU.

Przypisy

Grzegorz Ostasz: Mecenat Polskiego Państwa Podziemnego (1939-1945). 2003-09-30. [dostęp 29 grudnia 2007].
Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 255.

Bibliografia

Zbigniew Raszewski (red.nacz): Słownik biograficzny teatru polskiego. [T. 1], 1765 - 1965. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973.

W trakcie II wojny światowej Polska była krajem okupowanym, w którym ruch oporu rozpoczął swoją działalność niemal natychmiast po zaprzestaniu regularnych działań wojennych. Również od samego początku jedną z jego form była walka zbrojna.

Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej (PIST) - szkoła teatralna utworzona w Warszawie w 1932 z inicjatywy Aleksandra Zelwerowicza, który został jej pierwszym dyrektorem, i Leona Schillera.