Władysławowo - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w województwie pomorskim. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tej nazwy.

Władysławowo (do 1952 r. Wielka Wieś, kaszb. Wielgô Wies, niem. Großendorf) – miasto i gmina w północnej Polsce, w województwie pomorskim, największe miasto w powiecie puckim. Położone na Pobrzeżu Gdańskim, nad Morzem Bałtyckim i Zatoką Pucką. Mieści się tutaj port morski.

Pobrzeże Kaszubskie (313.51), (kasz. Kaszëbsczi Ùbrzég) – mezoregion fizycznogeograficzny znajdujący się na obszarze administracyjnym Gdańska, Sopotu, Gdyni oraz powiatów wejherowskiego i puckiego, wszystkie te powiaty leżą w województwie pomorskim. Pobrzeże Kaszubskie jest częścią Pobrzeża Gdańskiego. Występują tu kępy: Ostrowska, Swarzewska, Pucka, Oksywska i Redłowska, kępy są poprzedzielane pradolinami. Przez mezoregion przepływa wiele krótkich rzek wpływających do Zatoki Puckiej. Pod względem gospodarczym widać sporą różnicę pomiędzy północą a południem. Południowa część regionu cechuje się wysokim stopniem urbanizacji i industrializacji (między innymi Port w Gdyni). Część północna regionu wykorzystywana jest przede wszystkim turystycznie jednakże znajdują się tu też porty rybackie: port Puck i port Władysławowo.
Herb Władysławowa - zatwierdzony w roku 1973 jest projektem Haliny Różewicz-Książkiewicz, zaś obecny zmodyfikowany został zatwierdzony w dniu 16 lutego 1996 roku. Błękitna tarcza herbowa zawiera ukoronowaną literę "W" - jako odniesienie do króla Władysława IV. W środku tarczy znajduje się biały mur obronny z dwoma wieżyczkami, dzielący pole herbowe na dwie części. W dolnej części tarczy znajduje się złowiony w sieci łosoś - jako odniesienie do rybackiego charakteru miasta. Do roku 1995 górna część tarczy herbowej posiadała białe tło. W roku 1996 wizerunek herbu został wzbogacony o dwa srebrnoczarne gryfy trzymające tarczę herbową, ukoronowane gryfy stoją na szarfie z napisem w języku kaszubskim Më trzimómë z Bògã (My trzymamy z Bogiem/My wierzymy w Boga). Nad tarczę herbową dodano stylizowaną koronę z czerwonej cegły.

Według danych z 31 grudnia 2009 roku miasto miało 15 059 mieszkańców.

Położenie

Położenie miasta w powiecie puckim

Miasto znajduje się w północnej części województwa pomorskiego, w powiecie puckim. Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 39,22 km². Miasto stanowi 6,68% powierzchni powiatu.

Władysławowo jest położone w północnej części Pobrzeża Kaszubskiego, od północnej strony nad Morzem Bałtyckim, a od południowo-wschodniego nad Zatoką Pucką. Zachodni skrawek miasta leży na Wybrzeżu Słowińskim, a część miasta Chałupy znajdują się na Mierzei Helskiej.

Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) - do 31 grudnia 2010 roku Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) - z siedzibą w Warszawie przy ul. Szwoleżerów 9 na terenie Łazienek Królewskich – instytucja kultury utworzona w 2002 poprzez połączenie Ośrodka Dokumentacji Zabytków i Ośrodka Ochrony Zabytkowego Krajobrazu. NID podlega Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego i posiada Oddziały Terenowe w miastach wojewódzkich (oprócz Bydgoszczy i Gorzowa Wielkopolskiego) oraz Pracownie Terenowe w Trzebinach, Zamościu oraz Park Mużakowski w Łęknicy.
Letnie Koncerty Organowe i Kameralne we Władysławowie – zostały zainicjowane w roku 1973 przez prof. Eugeniusza Brańkę oraz ówczesnego Proboszcza Parafii Wniebowzięcia NMP - księdza Witolda Stańczaka. Przez 37 edycji festiwal gościł kilkuset znakomitych muzyków - wirtuozów gry organowej, instrumentalistów, wokalistów, zespoły, chóry - z Europy, USA, Chin. Koncerty organizowane są przez Urząd Miasta Władysławowo, Parafię we Władysławowie, a pieczę nad strona artystyczną sprawuje po śmierci Eugeniusza Brańki, jego syn - Karol Lipiński-Brańka.

Miasto graniczy z gminami: Jastarnia, gmina Krokowa, gmina Puck.

Według danych z 2002 roku, użytki rolne obszaru Władysławowa wynoszą 54%, a użytki leśne – 18%.

Toponimia

W XII i XIV wieku odnotowano miejscowość rybacką o nazwie (łac.) Vela Ves (Wielka Wieś?) oraz wsie pomocnicze Cetniewo i Poczernino.

W 1938 roku otwarto nowy port rybacki w Wielkiej Wsi i na cześć króla Władysława IV nadano mu nazwę Władysławowo. W 1952 roku z połączenia obszaru kilku sąsiednich gromad utworzono gminę, która otrzymała nazwę gmina Władysławowo. W 1963 roku całemu obszarowi gminy nadano status miasta o nazwie Władysławowo.

Gmina Władysławowo – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1952-1954 w woj. gdańskim (dzisiejsze woj. pomorskie). Siedzibą władz gminy było Władysławowo (wówczas wieś).
Radio Kaszëbë – prywatna, regionalna rozgłośnia radiowa, mająca swoją siedzibę w Rumi (12 grudnia 2009 przeniesiona z Władysławowa). Stacja należy do Media Kaszëbë. Założycielem i koncesjonariuszem jest Stowarzyszenie Ziemia Pucka. Nadawanie programu rozpoczęła 18 grudnia 2004. Rozgłośnię prowadzą głównie młodzi ludzie z Kaszub.

Historia

Władysławowo – główka portu na zachodnim falochronie: stawa (zielona z prawej, w głębi) oraz nieistniejąca stawa z 1938 (szara po lewej, na pierwszym planie)

11 lutego 1920 r. generał Józef Haller przybył do Wielkiej Wsi, gdzie odbył rejs kutrem po Bałtyku. Jeden z jego oficerów – ppłk. Henryk Bagiński postanowił kupić tu 20 ha ziemi, nadając nowej osadzie nazwę Hallerowo.

Rezerwat przyrody Słone Łąki – florystyczny rezerwat przyrody na Pobrzeżu Kaszubskim na obszarze Nadmorskiego Parku Krajobrazowego położony we Władysławowie nad Zatoką Pucką, u nasady Mierzei Helskiej. Utworzony w 1999 r. Jego utworzenie postulowano już w 1928 roku. Powierzchnia rezerwatu wynosi 27,72 ha
Jednostka pomocnicza gminy – lokalna wspólnota samorządowa mieszkańców części gminy. Jednostki są ustanawiane przez radę gminy (miasta). Najczęściej tworzone są: sołectwa, dzielnice i osiedla. Jednostki nie posiadają osobowości prawnej. Jednostka pomocnicza gminy stanowi strukturę społeczno-terytorialną, która przejmuje na swoim terytorium realizację zadań publicznych, ułatwiając gminie wykonywanie jej zadań.

15 czerwca 1927 powstał przystanek kolei "Hallerowo", który został zamknięty po niespełna dwóch latach i dnia 15 maja 1929 oddano do użytku stację "Wielka Wieś – Hallerowo", obecnie Władysławowo.

Wiosną 1936 r. rozpoczęto budowę portu rybackiego, którego otwarcie nastąpiło 3 maja 1938 r. Na cześć króla Władysława IV port nazwano Władysławowem.

1 lipca 1952 roku połączono Wielką Wieś, Hallerowo i osadę przyportową w jednostkę administracyjną – gminą Władysławowo. Dwa lata później otrzymała ona status osiedla.

Centralny Ośrodek Sportu (COS) został powołany by przygotować olimpijczyków do igrzysk oraz szkolić młodzież i sportowców. Organizacja podlega Ministerstwu Sportu i Turystyki i jest finansowana z budżetu państwa.
Pomnik – dzieło rzeźbiarskie lub rzeźbiarsko-architektoniczne, posąg, obelisk, płyta itp., wzniesione dla upamiętnienia osoby lub zdarzenia historycznego.

Władysławowo otrzymało prawa miejskie 30 czerwca 1963 r., zaś w 1973 – herb. 1 stycznia 1973 r. do Władysławowa włączono obszar osiedla Jastrzębia Góra oraz części obszaru miejscowości Chłapowo i Tupadły o powierzchni 1045,62 ha i Swarzewo o powierzchni 66,60 ha.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.

Sosnowo (kaszb. Sòsnòwò) – osiedle przemysłowo-usługowe położone na południu Władysławowa nad Zatoką Pucką przy drodze wojewódzkiej nr 216. Wschodnią krawędzią osiedla przebiega ścieżka rowerowa (Gdynia-Puck-Swarzewo-Jastarnia-Hel).
Gwiazda Północy 54°50′08″N 18°18′10″E / 54.83556, 18.30278 – pamiątkowy obelisk leżący w Jastrzębiej Górze, wykonany z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Jastrzębiej Góry, który wyznacza najdalej wysunięte na północ miejsce w Polsce. Obelisk powstał w 2000 r. po przeprowadzonych pomiarach geodezyjnych.

W 2000 roku miejską promenadę przemianowano na aleję Gwiazd Sportu.

We Władysławowie swoją pierwszą siedzibę miała jedyna w historii kaszubsko-języczna rozgłośnia radiowa – Radio Kaszëbë, działająca od grudnia 2004 r. Następnie siedziba radia została przeniesiona do Rumi.

Jastarnia (kaszb. Jastarniô lub też Pùckô Jastarniô, Sroczé Gniôzdo, niem. Putziger Heisternest, dawniej Jasturnia Pucka, Zesterna, Niastarnia) – miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie puckim, na Mierzei Helskiej. Kąpielisko, kurort nadmorski, port morski.
Województwo pomorskie (kasz. Pòmòrsczé wòjewództwò) – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw, położone w północnej Polsce. Stolicą województwa jest Gdańsk.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)