Władywoj - Polski Serwis Naukowy

Władywoj (zm. w styczniu 1003) – książę czeski w latach 1002-1003, przypuszczalnie z dynastii Przemyślidów lub Piastów.

Pochodzenie Władywoja nie jest pewne. Przypuszcza się, że był przedstawicielem dynastii Przemyślidów lub był z nią spokrewniony. Błędność poglądu, jakoby był synem Mieszka I i Dobrawy, udowodnił już w 1895 roku Oswald Balzer. Zdaniem Gerarda Labudy Władywoj pochodził z bocznej linii Przemyślidów, o której jednak nic nie wiadomo, lub co bardziej prawdopodobne był młodszym bratem Bolesława II Pobożnego. Był zapewne człowiekiem starszym gdyż wkrótce zmarł. Na pochodzenie z dynastii Przemyślidów wskazuje fakt, że objęcie przez niego władzy nie napotkało sprzeciwu ze strony władcy Niemiec. W czeskiej historiografii jest nadal obecny pogląd o przynależności Władywoja do dynastii Piastów. Sformułowano także hipotezę zbliżoną do zapatrywań Gerarda Labudy. Władywoj urodzony ok. 970 jako najmłodszy syn Bolesława I Srogiego był młodszy niż Bolesław III Rudy, a starszy od Jaromira i Oldrzycha co w przypadku senioratu dawało mu lepsze prawa do tronu niż jego domniemanym młodszym bratankom.

Dynastia (gr. dynasteia – władza) – szereg władców z jednego rodu (książąt, królów lub cesarzy), przynajmniej dwie osoby pochodzące z tej samej rodziny panujące bezpośrednio po sobie lub z niewielkimi przerwami. Zdarzały się też dynastie niespokrewnionych władców (np. dynastia Antoninów lub egipskich Mameluków).

Przemyślidzi (czes. Přemyslovci) - czeska dynastia wywodząca się od legendarnego Przemysła, męża Libuszy. Panowała w Czechach od czasów Borzywoja, który ok. roku 871 przyjął chrzest. Główna linia wygasła w 1306 roku wraz ze śmiercią Wacława III. Boczna linia zapoczątkowana przez Mikołaja I (nieślubny syn Przemysła Ottokara II) panowała w księstwach śląskich (opawskim, karniowskim i raciborskim) między 1269 a 1521.

Po kwietniu 1002 r. został powołany z wygnania w Polsce na czeski tron. Następnie pojechał do Ratyzbony i jako pierwszy z czeskich władców przyjął z rąk króla Henryka II Czechy w lenno. W ten sposób krótkie rządy Władywoja przyniosły ważną zmianę stosunku czeskiego władcy w ramach Rzeszy Niemieckiej. Według relacji Thietmara książę nie szanował prawa i był alkoholikem (nie mógł on wytrzymać nawet jednej godziny bez picia). Władywoj bił denary.

Ratyzbona (niem. Regensburg, czes. Řezno) – miasto wydzielone (Kreisfreie Stadt) w Bawarii, nad Dunajem. siedziba władz rejencji Górny Palatynat i powiatu Ratyzbona. Polska nazwa miasta wywodzi się z pradawnej nazwy celtyckiej Radasbona.

Piastowie – pierwsza historyczna dynastia panująca w Polsce od ok. 960 do 1370 roku. Za jej protoplastę uchodzi na półlegendarny Piast, syn Chościska, rataj spod Gniezna. Syn Piasta, Siemowit, (IX wiek) został księciem Polan. Pierwszym władcą z dynastii Piastów, którego historyczność nie jest kwestionowana, był Mieszko I (zm. 992), prawnuk Siemowita.

Przypisy

O. Balzer, Genealogia Piastów, wyd. 2, Kraków 2005, s. 109-110.
G. Labuda, Władywoj, [w:] Słownik Starożytności Słowiańskich, t. 6, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1977, s. 522.
J. Žemlička, Čechy v době knižecí, Praha 1997, s. 72-73. Wg M. Bláhová, J. Frolík, N. Profantová, Velké dějiny zemí Koruny české, sv. 1, Praha-Litomyšl 1999, s. 352, Władywoj był Polakiem.
Přemyslovci. Budování českého státu, red. P. Sommer, D Třeštík, J. Žemlička, Praha 2009, s. 552.
M. Bláhová, J. Frolík, N. Profantová, Velké dějiny zemí Koruny české, sv. 1, Praha-Litomyšl 1999, s. 353.
Kronika Thietmara, Kraków 2002, s. 106.
Přemyslovci. Budování českého státu, red. P. Sommer, D. Třeštík, J. Žemlička, Praha 2009, s. 194.

Zobacz też

Władcy Czech

Jaromir (zm. 4 listopada 1035) – książę czeski z dynastii Przemyślidów. Panował w latach 1003, 1004-1012, 1033-1034. Syn Bolesława II Pobożnego i jego żony Emmy, młodszy brat Bolesława Rudego. Po śmierci Władywoja przejął tron, jednak został obalony przez Bolesława Chrobrego, który pomógł odzyskać tron jego starszemu bratu. Powrócił na tron dzięki zbrojnej pomocy cesarza Henryka II, uzyskanej za cenę złożenia hołdu lennego Henrykowi. Należał do najwierniejszych stronników cesarskich, wspomagał Niemców w wojnie przeciwko Polakom. W roku 1012 został obalony przez swojego brata Oldrzycha i udał się na wygnanie. Udało mu się na krótko powrócić na tron w roku 1033. W roku 1034 Oldrzych odzyskał władzę, a Jaromir został uwięziony. Zmarł rok później, najprawdopodobniej zamordowany. Jak donoszą kroniki Jaromir był eunuchem, a wykastrowano go z polecenia Bolesława Chrobrego. Według Kosmasa, został zamordowany przez Wrszowców.

Thietmar z Merseburga (imię to odpowiada współczesnemu Ditmar; ur. 25 lipca 975 r. prawdopodobnie w Walbeck – zm. 1 grudnia 1018 r. w Merseburgu) – biskup merseburski, kronikarz, autor kroniki Thietmara, ważnego źródła historii Niemiec i Polski.