Włodzimierz Wielki - Polski Serwis Naukowy

Włodzimierz I Wielki, norm. Valdemar; ros. Владимир Великий (Владимир Святославич), ukr. Володимир Великий (Володимир Святославич), zm. 15 lipca 1015) – wielki książę kijowski (Gardarki) od ok. 980 z dynastii Rurykowiczów, święty Kościoła prawosławnego i Kościoła katolickiego.

Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy - obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.
Sagi - (islandzkie sögur) staroskandynawskie dzieła epickie o bohaterach i rodach - podróżach Wikingów, migracji na Islandię. Pierwotnie były przekazywane ustnie, później (XIII - XIV w.) spisane na Islandii w języku staronordyjskim (wyjątkiem jest datowana na XII wiek Saga o Gotlandczykach, spisana w języku starogotlandzkim).

Biografia

Był najmłodszym synem księcia Światosława I i jego konkubiny Maluszy, którą sagi norweskie opisują jako wróżkę przepowiadającą przyszłość i żyjącą do wieku 100 lat. Według najnowszych badań, książę Włodzimierz urodził się na Wołyniu, we wsi Budziatycze (ukr. Будятичі) obecnie w obwodzie wołyńskim, w pobliżu monasteru w Zimnem. W podziale ojcowizny otrzymał najpierw Nowogród Wielki (Holmgård), musiał stamtąd uciekać przed przyrodnimi braćmi Jaropełkiem i Olegiem, ale powrócił w 977 r. na czele sprzymierzonych oddziałów Wikingów, odbił Nowogród, po drodze do Kijowa zajął Połock i Smoleńsk i porwał połocką księżniczkę Rognedę, którą zmusił do zamążpójścia. Po zajęciu Kijowa kazał zamordować Jaropełka (Oleg już wówczas nie żył). W następnych latach podbił i przyłączył do Rusi tereny polskich Grodów Czerwieńskich (981) i pokonał Jaćwingów.

Chersonez Taurydzki (ukr. Херсоне́с Таврі́йський; dawniej ros. Korsuń; gr. Χερσόνησος, trb. Chersonesos) – antyczne miasto greckie na Krymie – kolonia Miletu, także starożytna nazwa całego Półwyspu Krymskiego. Miejsce przyjęcia chrztu w 988 przez księcia ruskiego Włodzimierza Wielkiego, czyli symbolicznego chrztu Rusi. Ruiny miasta znajdują się obecnie w granicach administracyjnych Sewastopola.
Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Do tej pory okrutny, wojowniczy i rozpustny (miał kilkanaście żon i podobno 800 konkubin), zmienił się całkowicie po przyjęciu chrztu w Chersoniu i ślubie z Anną, siostrą cesarza Bizancjum Bazylego II w 988 r. Po powrocie do Kijowa zniszczył pogańskie chramy, wrzucił własnoręcznie posąg Peruna do Dniepru i po przybyciu duchownych z Bizancjum kazał przeprowadzić masowy chrzest ludności w Dnieprze. W 990 roku założył miasto Włodzimierz nad Klaźmą. Zwycięzca Waregów i zjednoczyciel państwa stał się teraz pokojowym i miłosiernym władcą, choć ustanowił surowe kary za pozostawanie w błędach bałwochwalstwa. W Kijowie wzniósł cerkiew Dziesięcinną oraz założył pierwszą na Rusi szkołę.

Grody Czerwieńskie (niem. Rotburgenland, ukr. Червенські городи, węg. Vörösföldnek) to powszechnie przyjęta w historiografii nazwa ziem znajdujących się na dawnym pograniczu polsko-ruskim.
Malfryda, Malfreda (ros. - Мальфрид, Мальфрида) – prawdopodobnie żona Włodzimierza I Wielkiego. Informacje o niej są skąpe. Znana jest data jej śmierci - rok 1000.

Ostatnie lata życia księcia były wypełnione stałymi konfliktami z jego dwunastoma kłótliwymi, na wpół pogańskimi synami: Burisleif, Jarisleif i Wartilaf. Zmarł 15 lipca 1015 r. w drodze do Nowogrodu, dokąd wyruszył na wojnę z synem Jarosławem (Jarisleif).

Rocznica śmierci świętego jest wielkim świętem prawosławnych i unitów (lecz nie katolików rzymskich) w Rosji i na Ukrainie. Zwłoki świętego odnaleziono w Cerkwi Dziesięcinnej w 1636 r. W 1935 r. władze sowieckie nakazały ją rozebrać. Brak informacji na temat, co się stało z relikwiami Włodzimierza, jego żony Anny i babki św. Olgi.

Jaćwingowie lub Jaćwięgowie – wymarły w XVI wieku lud bałtycki, blisko spokrewniony z Prusami i Litwinami (czasem uważany za jedno z plemion pruskich), zamieszkujący Jaćwież (Sudowię). Posługiwali się językiem jaćwińskim (jaćwieskim) lub dialektem języka pruskiego.
Jarosław I Mądry (ukr. Ярослав Мудрий, ros. Ярослав Мудрый) (ur. 978 – zm. 20 lutego 1054) – pochodził z dynastii Rurykowiczów, syn i następca Włodzimierza Wielkiego i Rognedy, wielki książę Rusi Kijowskiej od 1016.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Chrzest Rusi – proces masowego przyjęcia i rozszerzenia chrześcijaństwa (chrystianizacji) na ziemiach Rusi Kijowskiej. Jako datę symboliczną przyjmuje się chrzest Włodzimierza oraz masowy chrzest mieszkańców Kijowa, a także innych miast, w Dnieprze w roku 988 (podaje się również rok 989), na polecenie wielkiego księcia kijowskiego Włodzimierz I Wielkiego.

Perun (nazwa wynikła z nazwy gromu perunъ powiązanej z leksemem pьrati - "bić", "uderzać". Praindoeuropejski rdzeń per-, perk-, obecny jest w wielu innych językach indoeuropejskich, np. hetyckie perunaš "skała", greckie keranós "piorun", łacińskie quercus "dąb", czy albańskie pernëdi "niebo". W wierzeniach Bałtów występuje analogiczny do Peruna bóg imieniem Perkun) – jedno z naczelnych bóstw słowiańskich. Uosobienie gromowładcy, boga grzmotów i piorunów.

Chram (także kącina, kupiszta; niepoprawnie: kontyna, gontyna) – głównie w średniowieczu (lecz spotykany także współcześnie) przedchrześcijański typ budowli sakralnej u Słowian – miejsce spotkań, modlitw, nabożeństw i wróżb, którego rolę pierwotnie pełniły święte gaje. W językach ukraińskim, rosyjskim i białoruskim chram nadal jest powszechnie używanym określeniem świątyni. Określenia chram w języku polskim używa się również w odniesieniu do świątyń shintoistycznych, dla odróżnienia od świątyń buddyjskich. Słowo gontyna jest wyrazem sztucznym, stworzonym ok. 1860, przez Bronisława Trentowskiego, fałszywie odtworzone przez adideację do słowa gont z kronik niemieckich z XII wieku.

Powieść minionych lat (ros. Повесть временных лет (Повѣсть временныхъ лѣтъ), ukr. Повість минулих літ, inne polskie nazwy: Powieść doroczna, Powieść lat minionych, Kronika Nestora) - staroruski latopis opisujący dzieje państwa ruskiego od czasów najdawniejszych (przybycie Ruryka) do początku XII wieku, podstawowe źródło do historii wczesnej Rusi Kijowskiej.

Świętopełk I lub Światopełk I (ros. Святополк Владимирович, ukr.Святополк Володимирович), nazywany też Świętopełkiem Przeklętym – (ur. ok. 980 - zm. 1019) książę turowski, wielki książę Rusi Kijowskiej (1015-1016 i 1018-1019). Starszy brat Jarosława Mądrego. Zięć Bolesława Chrobrego.

Język ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

Bazyli II Bułgarobójca (gr. Βασίλειος Β΄ Βουλγαροκτόνος, Basileios II Boulgaroktonos; ur. 958, zm. 15 grudnia 1025) - cesarz bizantyjski w latach 976-1025 (tytularny od 963) z dynastii macedońskiej.