Wacław Pawliszak - Polski Serwis Naukowy

Wacław Pawliszak (ur. 23 maja 1866 w Warszawie – zm. 19 stycznia 1905 w Warszawie), polski malarz, rysownik i ilustrator.

Biografia

Wacław Pawliszak był synem dyrektora finansowego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Warszawie. Lekcje rysunku pobierał początkowo w warszawskiej Klasie Rysunkowej u Wojciecha Gersona. W 1880 roku rozpoczął studia w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, gdzie był uczniem m.in. Jana Matejki. Szkolił się także przez pewien czas w Monachium (u Józefa Brandta) i w Paryżu. Odbywał wiele podróży, zwłaszcza na Wschód, który go fascynował. Malował obrazy dla sułtana w Konstantynopolu. Przywiózł stamtąd kolekcję wschodniej broni i tkanin. Uwielbiał jeździć konno, był dobrym strzelcem i szermierzem. Wyróżniony został na wystawie światowej w Paryżu w 1900 roku.

Beniowski – poemat dygresyjny Juliusza Słowackiego, którego pięć pierwszych pieśni powstało w latach 1840–1841 i zostało opublikowanych w 1841 roku. Pozostałe części poematu nie ukazały się za życia poety – wydał je Antoni Małecki w zbiorze Pism pośmiertnych Słowackiego. Poemat miał być m.in. rozrachunkiem Słowackiego z nieprzychylną mu krytyką literacką oraz głosem w sporze poety z Adamem Mickiewiczem i jego zwolennikami, zarysowaniem własnego programu poetyckiego i próbą ustanowienia siebie, jako nowego przewodnika duchowego narodu. Był także próbą pokazania swojego obrazu dawnej polskości, innej niż ta przedstawiona w Panu Tadeuszu i popularnych ówcześnie Pamiątkach Soplicy. Forma utworu wzorowana była na Don Juanie Byrona.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Malarz chorował na gruźlicę kręgosłupa. 18 stycznia 1905 roku został postrzelony w głowę w restauracji Lijewskiego przy Krakowskim Przedmieściu 8 przez rzeźbiarza Xawerego Dunikowskiego. Zmarł w szpitalu św. Rocha następnego dnia rano nie odzyskawszy przytomności. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Powązkowskim (w kwaterze 35). Osierocił trzyletnią córkę (rok wcześniej owdowiał).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Juliusz Słowacki herbu Leliwa (ur. 4 września 1809 w Krzemieńcu, zm. 3 kwietnia 1849 w Paryżu na gruźlicę) – jeden z najwybitniejszych poetów polskich doby romantyzmu, dramaturg i epistolograf. Obok Mickiewicza i Krasińskiego określany jako jeden z Wieszczów Narodowych. Twórca filozofii genezyjskiej (pneumatycznej), epizodycznie związany także z mesjanizmem polskim. Był też mistykiem. Obok Mickiewicza uznawany powszechnie za najwiekszego przedstawiciela polskiego romantyzmu.

Prace

nieliczne portrety i pejzaże

obrazy historyczne i batalistyczne, zwłaszcza z dziejów wojen polskich w XVII wieku

egzotyczne sceny rodzajowe (np. Krajobraz południowy)

poczet królów polskich

ilustracje do czasopism i książek (m.in. Pana Tadeusza Adama Mickiewicza, Beniowskiego Juliusza Słowackiego oraz wiedeńskiego wydania Baśni z tysiąca i jednej nocy)

Przypisy

Powodem zatargu między artystami były sprawy ambicjonalne – jurorzy, wśród których był też Dunikowski, nie przyjęli nowego obrazu Pawliszaka na doroczny Salon Zachęty, a inny jego obraz powiesili celowo obok malarza, z którym był we wrogich stosunkach. Urażony artysta ostentacyjnie zabrał swój obraz w dniu wernisażu i wysłał do członków jury obelżywe listy. Dunikowski na list odpisał, że jako od niepoczytalnego satysfakcji odeń nie żąda, co bardzo wzburzyło Pawliszaka, który był uważany za gwałtownika. Pawliszak chciał spoliczkować Dunikowskiego, gdy ten jadł obiad z właścicielem salonu sztuki Janem Krywultem. Rzeźbiarz wydobył z kieszeni rewolwer i uprzedzając uderzenie wystrzelił – kula przeszła przez prawy policzek malarza, wysadziła oko, przeszyła mózg i utkwiła w czaszce. za: Marek Sołtysik: Fatum? (pol.). Palestra – Pismo Adwokatury Polskiej, 7-8 2003. [dostęp 1 grudnia 2008].

Literatura

Jacek Macyszyn. Wacław Pawliszak – zapomniany malarz-batalista. „MARS”. 5, s. 17-38, 1997. Londyn, Warszawa: "Adiutor". ISSN 1233-4499. OCLC 231666313.

Jacek Macyszyn. UMRĘ ŚMIERCIĄ NAGŁĄ...Jak rzeźbiarz zabił malarza. „Mówią Wieki”. 8, 2003. Warszawa: "Bellona". ISSN 12304018. OCLC 243729840.

Jacek Macyszyn: Tradycje orężne w batalistyce Wacława Pawliszaka. Pruszków: "Ajaks" : Dowództwo Wojsk Lądowych, 1999. ISBN 8387103713.

Linki zewnętrzne

galeria obrazów Wacława Pawliszaka (pol.). [dostęp 01.12.2008].