Wacław płocki - Polski Serwis Naukowy

pieczęć Wacława Płockiego

podział Mazowsza
(1313-1345)

Wacław (Wańko) płocki (ur. ok. 1293, zm. 23 maja 1336), książę płocki od 1313, lennik czeski od 1329.

Wacław był najmłodszym synem księcia mazowieckiego Bolesława II i jego drugiej żony Kunegundy czeskiej. Własny dział - księstwo płockie - Wacław otrzymał dopiero po śmierci ojca w 1313 (jego starsi przyrodni bracia Siemowit II i Trojden I własne dzielnice otrzymali już wcześniej).

Siemowit (Ziemowit) II (ur. 1283, zm. 19 lutego 1345) – książę warszawski i liwski w latach 1310-1313, od 1313 r. w wyniku nowego podziału objął rządy w księstwie rawskim z Sochaczewem, Zakroczymiem, Gostyninem, Ciechanowem i Wizną, w latach 1336-1340 był regentem w Płocku.

Kunegunda Czeska (cz. Kunhuta Přemyslovna) (ur. styczeń 1265 r., zm. 27 listopada 1321 r.), królewna czeska, siostra króla czeskiego Wacława II, księżna mazowiecka (1291 - 1302),

Podczas swoich rządów książę płocki starał się prowadzić zrównoważoną politykę wobec potężnych sąsiadów - Polski Władysława Łokietka i zakonu krzyżackiego. Przejawem unikania zadrażnień z sąsiadami były niezwykle lakonicznie zeznania Wacława podczas procesu polsko-krzyżackiego w Inowrocławiu, czy też układ zawarty 14 kwietnia 1321 z mistrzem krajowym zakonu Fryderykiem von Wildenburgiem w Golubiu, w którym mazowiecki piastowicz zobowiązał się do nieprzepuszczania przez swoje terytorium Litwinów wyprawiających się przeciw Krzyżakom. Początkowo dobre stosunki łączyły Wacława także z Litwą, o czym świadczy fakt niezłupienia księstwa przez wojska litewskie podczas wyprawy przeprowadzonej w 1323 przeciwko księstwu dobrzyńskiemu. Nie bez znaczenia był również fakt poślubienia przez Wacława Elżbiety córki władcy litewskiego Giedymina.

Bolesław (Bolko) III płocki (ur. pomiędzy 1322 a 1330, zm. 20 sierpnia 1351) – książę płocki od 1336, początkowo do 1340 regencja stryjów, od 1345 w Wiźnie i Sochaczewie, przez cały okres rządów formalnie lennik czeski.

Litwini (lit. Lietuviai) – bałtycka grupa etniczna zamieszkująca głównie Litwę, a również Łotwę, USA, Niemcy, Polskę, Rosję i Białoruś, posługująca się językiem litewskim.

W związku z zawarciem przez Wacława sojuszu z Zakonem krzyżackim, w 1325 na księstwo płockie uderzyły oddziały Władysława Łokietka, które zdobyły Płock. Okoliczności tego konfliktu nie znamy, stał się on jednak przyczyną zawarcia przez książąt mazowieckich Wacława, Trojdena i Siemowita II 2 stycznia 1326 w Brodnicy układu obronnego skierowanego przeciwko Władysławowi Łokietkowi.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Giedymin (Gedymin), (lit. Gediminas), (ur. około 1275, zm. w grudniu 1341 pod Wieloną nad Niemnem) - wielki książę litewski panujący w latach 1316-1341, założyciel dynastii Giedyminowiczów, dziad Jagiełły.

Rok później wybuchła wojna polsko-krzyżacka. W tej sytuacji Wacław zdecydowanie opowiedział się po stronie Zakonu, co ściągnęło na księstwo wyprawę polskiego króla. Wacław z pomocą krzyżacką najazd wtedy wprawdzie skutecznie odparł, ale już wyprawa odwetowa na Kujawy zakończyła się zupełnym niepowodzeniem.

Trojden I (ur. między 1284 a 1286, zm. 13 marca 1341) – książę czerski od 1310, od 1313 dodatkowo w Warszawie i Liwie, w latach 1336-1340 regent w Płocku.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

W 1329 Wacław niespodziewanie zmienił front i opowiedział się po stronie Polski. Ten brak zdecydowania zemścił się już wkrótce, gdyż gród w Płocku obległy połączone oddziały czesko-krzyżackie pod dowództwem Jana Luksemburczyka. Wacław nie widząc szans skutecznej obrony zdecydował się na kapitulację i 29 marca 1329 złożył Luksemburczykowi jako kandydatowi do korony polskiej hołd lenny.

Bolesław II mazowiecki (płocki) (ur. po 1251, zm. 20 kwietnia 1313) – książę mazowiecki od 1262, do 1275 współrządy z bratem, od 1275 w wyniku podziału książę płocki, od 1294 w całości Mazowsza, w latach 1288-1289 w Sandomierzu, w 1310 wydzielił synom dzielnice w Warszawie i Czersku.

Piastowie – pierwsza historyczna dynastia panująca w Polsce od ok. 960 do 1370 roku. Za jej protoplastę uchodzi na półlegendarny Piast, syn Chościska, rataj spod Gniezna. Syn Piasta, Siemowit, (IX wiek) został księciem Polan. Pierwszym władcą z dynastii Piastów, którego historyczność nie jest kwestionowana, był Mieszko I (zm. 992), prawnuk Siemowita.

O ostatnich latach życia płockiego dynasty wiemy już bardzo niewiele. Prawdopodobnie zrażony zarówno do Polski, jak i Krzyżaków książę wycofał się z aktywnej polityki.

Wacław zmarł 23 maja 1336 i został pochowany w katedrze w Płocku. Z małżeństwa z Elżbietą Litewską książę doczekał się syna Bolesława III i córki Anny, wydanej za mąż za księcia żagańskiego Henryka V.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Wacław płocki