Wachta - Polski Serwis Naukowy

Wachta – część załogi statku (jacht, żaglowiec), pełniąca służbę w określonym czasie (zazwyczaj 4 godziny). Również jest to czas pełnienia służby (czterogodzinnej) np. w godzinach 0000-0400, 0400-0800, 0800-1200, 1200-1600, 1600-2000, 2000-0000 itd. (przy 3 wachtowym systemie).

Kambuz - kuchnia pokładowa. W zależności od wielkości jednostki pływającej jest to osobne pomieszczenie, albo wydzielony fragment innego pomieszczenia. W drugim przypadku kantorek kuchenny usytuowany jest zazwyczaj w pobliżu zejściówki, co umożliwia lepszą wentylację.

Żeglarstwo – niegdyś odmiana transportu, dziś dyscyplina sportów wodnych, oraz rodzaj turystyki lub rekreacji, a także forma szkoleń – zarówno dla późniejszych marynarzy, oficerów i kapitanów jednostek, jak i jako tzw. szkoła charakterów dla młodzieży.

Wachta w żeglarstwie

Zakresy obowiązków wacht itd. są obecnie sprawą wyłącznie zwyczajową, wynikającą z tradycji, czy przyjętych przez kapitana, armatora jachtu zasad.

Zwykle załogę dzieli się na 3 wachty na jachtach, na dużych na 4 wachty. Na jachtach o nielicznej załodze ustala się wachty sześciogodzinne. Na jachtach śródlądowych i prywatnych na ogół nie ma regularnych wacht (zob. jachting).

Zadania wacht w trakcie manewrów:

Ster to ruchome urządzenie będące częścią jednostki pływającej lub statku powietrznego (patrz: powierzchnie sterowe samolotu), służące zarówno do utrzymywania jak i do zmiany kierunku poruszania się jednostki. Działanie steru wpływa na kątową orientację sterowanego obiektu w przestrzeni.

Lina cumownicza, cuma – gruba lina z włókien roślinnych (niegdyś) lub z tworzywa sztucznego (dziś), albo też stalowa, służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do brzegu, lub do innej jednostki, oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie). Mocuje się ją na lądzie (nabrzeże, pomost) do polera lub pierścienia cumowniczego, a na jednostce do polera lub (na mniejszych jednostkach) do knagi. Liny podawane na brzeg mogą mieć koniec wolny, lub zakończony dużym okiem.

wachta pierwsza, (I oficer) obsługuje podczas manewrów żagle i cumy dziobowe

wachta druga, (II oficer) obsługuje śródokręcie

wachta trzecia, (III oficer) obsługuje żagle i cumy na rufie

Wachta, która pełni aktualnie służbę nazywana jest wachtą nawigacyjną lub służbową, w czasie żeglugi obsługuje w pełni jacht (prowadzenie sterowania, obsługa żagli, lin).

Jacht żaglowy, SY lub s/y, s. y. (ang. sail yacht) – jacht, którego głównym lub jedynym napędem są żagle. Wśród jednostek o napędzie żaglowym jest jednostką o pośredniej wielkości pomiędzy małą żaglówką a wielkim żaglowcem. Przyjmuje się dla współczesnych jednostek, że granicą pomiędzy jachtem żaglowym i żaglowcem jest długość jednostki = 24 m (co wynika pośrednio z Międzynarodowych Przepisów o Zapobieganiu Zderzeniom na Morzu – MPDM).

Port wodny (z łac. Portus) – miejsce do czasowego postoju jednostek pływających, gdzie może odbywać się załadunek/wyładunek towarów, przyjęcie pasażerów, uzupełnienie potrzebnych zapasów i artykułów, obsługa jednostki. Porty są wyposażone w zespół urządzeń umożliwiających cumowanie jednostek, wymianę osób i towarów, wykonanie typowych czynności związanych z eksploatacją danej jednostki (obsługa techniczna, uzupełnianie zapasów, usunięcie nieczystości, tankowanie itp.). Porty mogą być przystosowane do magazynowania i transportu towarów w głąb lądu.

Obowiązki wachty nawigacyjnej (służbowej) w czasie żeglugi:

prawidłowe sterowanie i wykonywanie manewrów;

stała obserwacja stanu jachtu i sytuacji na morzu;

prowadzenie nawigacji (oficer wachtowy).

Określenia wachty ze względu na pełnioną służbie:

Nadwachtą jest wachta, która ma objąć służbę w następnej kolejności;

Podwachtą jest wachta, która zakończyła służbę (w razie potrzeby większej liczby ludzi przy wykonywaniu jakiegoś manewru wzywa się na pokład w pierwszej kolejności podwachtę, ponieważ nadwachta powinna być wypoczęta);

wachta kambuzowa przygotowuje posiłki;

wachta portowa jest na jachcie podczas postoju w porcie (zapewnia bezpieczny postój w porcie, dozór nad jednostką);

wachta kotwiczna pełni służbę podczas postoju na kotwicy (zapewnia bezpieczny postój na kotwicy, gotowość podniesienia jej i podjęcia żeglugi).

W języku żeglarskim wachta zaczynająca się od północy zwana jest psią wachtą, od godziny 0400 wachtą ranną lub świtówką, od godziny 2000 wachtą wieczorną. Czasem jedna z wacht dziennych dzielona jest na dwie wachty łamane (od godziny 1200 lub 1600), dzięki czemu poszczególne osoby (wachty) nie są przypisane do stałych godzin pełnienia służby.

Wydawnictwo Naukowe PWN SA – polskie wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Jednostka dominująca grupy kapitałowej, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.

Żaglowiec – statek wodny o napędzie żaglowym. Jednostka pływająca, której jedynym lub podstawowym czynnikiem napędowym jest jeden lub więcej żagli. Na danej jednostce przygotowanej do żeglugi zbiór wszystkich możliwych do zastosowania na niej rodzajów żagli stanowi jej aktualne ożaglowanie, przy czym nie wszystkie rodzaje tych żagli muszą być użyte jednocześnie. Podział żaglowców na rodzaje jest trudny i wielowątkowy, generalnie jednak żaglowce klasyfikuje się właśnie ze względu na ich żagle, a mówiąc dokładniej, na rodzaj osprzętu żaglowego, czyli takielunek, gdyż ten sam kadłub żaglowca może być rozmaicie otaklowany, co powoduje, że będzie on zaliczony do różnych klas.

Bibliografia

Głowacki Włodzimierz, Biblioteczka Żeglarska: Żeglarstwo morskie, Wydaw. Sport i Turystyka, Warszawa 1979, ISBN 8321722083

Wacław Petryński (tł.), Jachting pod żaglami i na silniku, Penta, Warszawa 1993, ISBN 838544016X

Jacek Czajewski (red.), Encyklopedia żeglarstwa, Wydaw. Naukowe PWN, Warszawa 1996, ISBN 8301119144

Zobacz też

Portal:
Żegluga

Portal:
Żeglarstwo