Wadowice - Polski Serwis Naukowy

Urząd miasta (po prawej) z fragmentem rynku

Bazylika Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny

Plac Jana Pawła II (rynek)

Ulica Lwowska

Ulica Zatorska (deptak)

Dom rodzinny Karola Wojtyły

Wadowice Wadowice – miasto w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wadowice.

Krosno – miasto na prawach powiatu – powiat grodzki w województwie podkarpackim, i siedziba władz powiatu krośnieńskiego, obejmującego zasięgiem tereny dziesięciu okolicznych gmin o dużo mniejszym poziomie zaludnienia. Stolica województwa krośnieńskiego od 30 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 r. Znajduje się w Euroregionie Karpackim, w skład którego wchodzą przygraniczne tereny Polski, Słowacji, Ukrainy, Węgier i Rumunii.
Kalwaria Zebrzydowska – miasto w południowej Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kalwaria Zebrzydowska, założone w pierwszej poł. XVII w. przez wojewodę krakowskiego Mikołaja Zebrzydowskiego. W latach 1975-1998 miasto należało do województwa bielskiego.

Miasto położone na Pogórzu Śląskim nad rzeką Skawą 358 m n.p.m. Siedziba powiatu wadowickiego, leżąca wzdłuż trasy międzynarodowej biegnącej z Krakowa (oddalony o 50 km) przez Bielsko-Białą i Cieszyn do Brna (droga krajowa nr 52) oraz linii kolejowej Kraków – Bielsko-Biała.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 19 275 mieszkańców.

Woźniki – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Tomice. Według danych ze stycznia 2004 wieś liczy 1213 mieszkańców.
Prawo chełmińskie niem. Kulmer Recht, łac. Jus Culmense vetus – odmiana prawa magdeburskiego powstała około 1233 w Chełmnie i Toruniu, używana głównie na Pomorzu, Prusach, Mazowszu, Warmii i Podlasiu. Na skutek zarządzenia Kazimierza Jagiellończyka od 1476 obowiązywało wszystkich mieszkańców Prus Królewskich (także szlachtę). Najstarsze dokumenty to Kulmer Handfeste Hermanna von Salza z 1232 i Alte Kulm z XIV wieku. Nigdy nie uzgodniono oficjalnej kodyfikacji. W praktyce stosowano głównie wydane drukiem projekty kodyfikacji z lat 1566, 1580 oraz 1594.

Położenie

358 (dolina Skawy)
311 (Park Miejski Wadowice)
372,6 (Dzwonek - Wadowice)
316 (Czuma)
315,5 (Kopiec - Wadowice)

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 10,54 km².

Kalendarium

1325 – pierwsza wzmianka źródłowa wymieniająca nazwę Wadowice. Dotyczyła rachunków świętopietrza kościoła wadowickiego.

1327 – pierwsza wzmianka pisemna o o samym mieście, w akcie hołdu lennego złożonego królowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu przez księcia oświęcimskiego Jana I Scholastyka.

1430 – miejscowość otrzymała prawa miejskie od księcia oświęcimskiego Kazimierza I.

1482-1493 – miasto pod rządami Władysława z rodu Piastów.

XVI wiek – Wadowice ośrodkiem rzemiosła i kupiectwa.

1802 – gmina miejska wykupiła prawa dominialne i stała się wolnym miastem.

1819 – Wadowice stały się rozległym cyrkułem wadowickim, obejmującym 3380 km², 10 miast, 2 osady targowe i 340 wsi z ludnością liczącą 350 tys. osób. Pierwszym naczelnikiem odwodu wadowickiego był Ludwik de Sertes, a miasto liczyło wówczas 2500 mieszkańców.

1867-1975 – miasto siedzibą powiatu.

18 maja 1920 – w domu przy Kościelnej 7 urodził się Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II. Odwiedził on Wadowice jako papież trzykrotnie w latach 1979, 1991 i 1999.

1939-1945 – okupacja niemiecka. Administracyjnie Wadowice zostały włączone do Rzeszy. W okresie tym obowiązywała nazwa Wadowitz. Planowane wprowadzenie starej (pochodzącej z okresu lokacji miasta) nazwy Frauenstadt nie doszło do skutku.

1975-1998 – miasto administracyjnie należało do woj. bielskiego, od 1999 należy do woj. małopolskiego.

Historia

Podczas rządów księcia Kazimierza, w 1430 wielki pożar doszczętnie strawił Wadowice. Aby szybko odbudować miasto książę oświęcimski Kazimierz na mocy przywileju z dnia 10 listopada 1430 nadał Wadowicom prawo chełmińskie (łac. ius Culmense).

Władysław (Włodko) (ur. około 1455, zmarł 1493) – książę zatorski w latach 1468-1474 razem z braćmi, od 1474 na połowie Zatora z bratem Janem V, w wyniku podziału 1482 książę na Wadowicach.
Witanowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Tomice, na Pogórzu Wielickim. Według danych ze stycznia 2004, wieś ma 1162 mieszkańców.

Nadanie Wadowicom prawa chełmińskiego było ewenementem, gdyż prawo to stosowano zwłaszcza w Prusach i na Pomorzu. Prawdopodobnie książę Kazimierz chciał pobudzić aktywność wadowiczan i nadał im prawo, które było bardziej elastyczne od prawa magdeburskiego (łac. ius municipale magdeburgense) i prawa średzkiego (łac. ius novi fori). Przywilej książęcy zapewniał mieszkańcom Wadowic znaczne korzyści, np. zostali oni zwolnieni od wszelkich powinności na rzecz księcia przez okres sześciu lat. Ponadto uzyskali zezwolenie na swobodny wyrąb drewna w lasach książęcych i połów ryb w Skawie w środy i piątki. Wadowiczanie uzyskali również prawo do wolnego targu wraz z prawem jednej mili, tj. swobodnym i wyłącznym prawem prowadzenia określonej działalności gospodarczej w promieniu jednej mili od miasta. W przywileju z 1430 prawo to otrzymali krawcy, szewcy i sukiennicy oraz karczmarze i piwowarzy.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Województwo małopolskie – jedno z 16 województw Polski. W obecnym kształcie powstało 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej. Województwo zajmuje powierzchnię 15 108 km² i jest jednym z mniejszych regionów Polski (12 miejsce w kraju). Pod względem liczby mieszkańców (3 mln 287 tys. osób) województwo znajduje się na 4 miejscu w Polsce. Gęstość zaludnienia jest tu jedną z najwyższych w kraju (małopolskie – 217 osób/km², średnia krajowa – 122 osób/km²).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)