Wakō - Polski Serwis Naukowy

Trasy najazdów piratów japońskich w XVI wieku

Wakō (jap. 倭寇 lub 和寇, wakō); chin.: 倭寇; pinyin: wōkòu; kor.: 왜구, waegu – japońscy piraci, rozbójnicy (nazwa historyczna).

Historia

Najwcześniejsza wzmianka o wakō/wōkòu, jako japońskich rozbójnikach morskich, pochodzi z 414 r. Została ona umieszczona na wzniesionej w południowej Mandżurii steli króla Gwanggaeto, władcy Koguryŏ (także: Goguryeo, Koryo) jednego z trzech ówczesnych państw koreańskich.

Półwysep Koreański – półwysep w Azji Wschodniej, wcinający się na 1100 km w Ocean Spokojny. Od północnego wschodu oblewają go wody Morza Japońskiego, które w Korei Południowej nazywają się Morzem Wschodnim, a w Korei Północnej Morzem Wschodniokoreańskim, a od południowego zachodu – Morza Żółtego. Od Wysp Japońskich oddziela go Cieśnina Koreańska.

Koguryŏ, znane także jako Goguryeo (37 p.n.e. - 668) było starożytnym imperium obejmującym terytoria dzisiejszej Mandżurii i północnej części Półwyspu Koreańskiego. Razem z Paekche i Sillą tworzyło Trzy Królestwa Korei.

Szczególna aktywność działań piratów, polegająca na grabieży wybrzeża Chin i Półwyspu Koreańskiego, przypada jednak na dwa znacznie późniejsze okresy: pierwszy – od XIII w. do drugiej połowy XIV w., drugi – od początku do połowy XVI w. W pierwszym okresie piraci wywodzili się głównie spośród japońskich żołnierzy, rōninów, przemytników i kupców. W drugim natomiast większość z nich stanowili już Chińczycy.

Język koreański – język o nieustalonym pochodzeniu, prawdopodobnie jest językiem izolowanym. Według niektórych teorii łączony z językami ałtajskimi lub ajnoskim. Używany jest głównie w Korei Południowej oraz Północnej, a także w sąsiadującej z Koreą Północną chińskiej prowincji Yanbian. Na świecie językiem tym posługuje się ok. 78 milionów ludzi, włączając w to duże skupiska w republikach dawnego Związku Radzieckiego, USA, Kanadzie, Brazylii i Japonii.

Okres ograniczenia aktywności jest wynikiem m.in. obostrzeń (jap.: kaikin; chiński: haijin) zastosowanych przez chińską dynastię Ming (1368-1644). Wprowadzono zakaz podróży morskich oraz wolnego, prywatnego handlu z Japonią, pozostawiając to jedynie rządowi. Władze chińskie sądziły, że ograniczenie pozarządowej wymiany towarowej doprowadzi do zaniku działalności wakō. Stało się jednak odwrotnie. Kupcy chińscy w obronie własnych interesów rozwinęli bowiem nielegalny handel z Japonią, a to z kolei doprowadziło do nowej fali aktywności piratów. Doszło do porozumienia Japończyków z kamratami chińskimi, którzy następnie zwiększyli swój udział osobowy i przechwycili przywództwo. W szczytowym okresie aktywności rozbójnicy morscy operowali na wszystkich morzach Azji Wschodniej, docierając także w głąb dużych rzek.

Znaczenie słowa wakō

Słowo „wakō” składa się z dwóch znaków chińskich. Pierwszy z nich, czytany po japońsku: „wa” 倭 - oznacza Japonię, a drugi - „kō” 寇 - to złodziej, rozbójnik, wróg, inwazja. W języku chińskim te same dwa znaki są czytane: „wōkòu”. Słowo to w językach chińskim i koreańskim jest uznawane za obraźliwe wobec Japończyków.

Przypisy

Stephen Turnbull: Pirate of the Far East: 811-1639. Oxford: Osprey Publishing, 2007, s. 5. ISBN 978-1-84603-174-8.

Źródła

R.H.P. Mason, J.G. Caiger, A History of Japan, Charles E. Tuttle Company, Tokyo 1977, 0221-000349-4615

Nihon-no rekishi, Kabushiki-gaisha Shogakukan, Tokyo 1974

Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary, Kenkyusha Limited, Tokyo 1991, ISBN 4-7674-2015-6