Walim - województwo dolnośląskie - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miejscowości Walim w województwie dolnośląskim. Zapoznaj się również z: Walim (województwo mazowieckie).

Walim (do 1945 niem. Wüstewaltersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wałbrzyskim, w gminie Walim, w dolinie rzeki Walimki u zachodniego podnóża Gór Sowich.

Nawa – składowa część kościoła położona pomiędzy prezbiterium a kruchtą, przeznaczona dla wiernych. Oprócz świątyń jednonawowych występują dwu-, trzy-, pięcio- oraz siedmionawowe.

Targ - sprzedaż i kupno towarów odbywające się na wydzielonej przestrzeni, w określonym czasie oraz związane pewną tradycją lub formalnymi zasadami handlowymi. Miejsce gdzie odbywa się targ nazywane jest targowiskiem lub również targiem.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Walim.

Nazwa

Pierwotnie Walim nosił nazwę Waltersdorf (wieś Waltera). Wojna trzydziestoletnia, susze i zarazy spowodowały znacznie wyludnienie wsi, wtedy nastąpiła zmiana nazwy na Wüstewaltersdorf (pusta wieś Waltera). Nazwa ta zachowała się do 1945, wtedy władze polskie przyjęły nazwę Łokietek, którą następnie zmieniono na Walim.

Wieża – w architekturze konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym[1]. Wieże miały różne funkcje, szczególnie popularne były w architekturze średniowiecznej, przede wszystkim jako wieże obronne i kościelne – zarówno wolno stojące (kampanile, dzwonnice), jak i stanowiące część budynku kościoła. W średniowiecznym zamku występowała tzw. wieża ostatniej obrony (donżon).

Województwo wałbrzyskie - istniejące w latach 1975-1998 województwo, jednostka administracyjna najwyższego szczebla, położone w południowo-zachodniej Polsce o powierzchni 4169 km², składające się z 15 gmin miejskich i 30 gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Graniczyło na zachodzie z województwem jeleniogórskim, na północy z legnickim i wrocławskim, na wschodzie z opolskim, a na południu z Czechosłowacją. Siedziba władz wojewódzkich znajdowała się w Wałbrzychu. Z dniem 1 stycznia 1999 r. terytorium województwa weszło w skład nowo powstałego województwa dolnośląskiego.

Historia

Ruiny zakładów włókienniczych

Wieś założona na początku XIV wieku. W XVII i XVIII wieku wieś stała się ośrodkiem produkcji i handlu płótnem.

Od 1765 w Walimiu co tydzień organizowane były targi płótna i przędzy. Na bazie utworzonych w 1848 i 1864 dwóch tkalni mechanicznych powstały tu zakłady Websky, Hartmann & Wiesen AG, po II wojnie światowej przejęte przez Państwo. W czasach PRL w Zakładach Przemysłu Lniarskiego "Walim" rocznie wytwarzano do 12,5 mln mb tkanin (ręczniki, obrusy, tkaniny żakardowe, drukowane, powlekane, pościelowe). Do przedsiębiorstwa należał zakład terenowy w Wałbrzychu, ośrodki wczasowe w Sławie nad jeziorem i Międzyzdrojach, dom kultury, żłobek i przedszkole. Zakłady upadły w 1992. Ich dawne budynki są obecnie w stanie ruiny.

Prezbiterium (w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

W 1914 r. do wsi doprowadzono z Jugowic linię kolei elektrycznej. Była to jedna z pierwszych zelektryfikowanych linii kolejowych na obecnym obszarze Polski. Linię tę zamknięto w 1959r., a następnie rozebrano.

W czasie II wojny światowej m.in. w okolicach Walimia hitlerowcy postanowili wybudować system podziemnych korytarzy, być może - fabryk zbrojeniowych, aby ustrzec się przed ewentualnymi nalotami aliantów. Celem prowadzonych na dużą skalę prac górniczych i budowlanych było wykonanie połączonego ze sobą systemu obiektów – kompleksów składających się z części podziemnej i nadziemnej.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Województwo dolnośląskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw ze stolicą we Wrocławiu. Zostało utworzone w 1999 roku z ziem poprzednich województw wrocławskiego, legnickiego, jeleniogórskiego, wałbrzyskiego i części leszczyńskiego oraz kaliskiego. Województwo to jest położone na południowym zachodzie kraju, obejmując znaczną część historycznego Śląska (Dolny Śląsk) i wschodnie Łużyce.

Osobny artykuł: Riese.

Podział

W administracyjnych granicach Walimia znajdują się 4 osiedla, które wcześniej stanowiły oddzielne wsie: Walim, Sędzimierz, Grządki, Dalków.

Zabytki

Kościół parafialny św. Barbary z 1548, z wieżą dobudowaną w 1777. Przebudowywany na początku XIX wieku oraz w 1969. Kościół jednonawowy z wydzielonym prezbiterium

kościół pomocniczy pw. św. Jadwigi z 1771

kaplice grobowe z początku XIX w.

zabytkowe podziemia i sztolnie Riese

Przypisy

Informator dla studentów i absolwentów wyższych uczelni, Zjednoczenie Przemysłu Lniarskiego, 1975
Jan Harasimowicz: Dolny Śląsk. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2007. ISBN 83-7384-313-4.

Linki zewnętrzne

Urząd Gminy w Walimiu

Muzeum Sztolni Walimskich

Podziemne Miasto Walim

Walim