Walki o Przemyśl w 1918 roku - walki toczone w czasie wojny polsko-ukraińskiej w dniach od 3/4 listopada do 12 listopada 1918 o zdobycie Przemyśla.

Tło wydarzeń

Na wieść o mianowaniu komendantem wojskowym Przemyśla Polaka - gen. Stanisława Puchalskiego i jego przybyciu 29 października, ukraińska grupa spiskowa (podlegająca UHWK) z batalionu zapasowego 9 Pułku Piechoty, liczącego około 600 żołnierzy-Ukraińców, a kwaterującego w Żurawicy, zdecydowała uprzedzić objęcie przez niego dowodzenia i zająć miasto. 30 października 1918 o 6 rano zajęto koszary i internowano żołnierzy pochodzenia nieukraińskiego. Później zajęto Żurawicę i czekano na polecenia od Ukraińskiej Rady Narodowej. Jednak po groźbie gen. Puchalskiego wysłania przeciw zbuntowanym żołnierzom jednostki węgierskiej, przedstawiciele URN zwołali wiec, na którym ogłosili, że pogłoski o upadku Austrii są nieprawdziwe i, że należy odwołać bunt. Spiskowcy nie potrafili zatrzymać ukraińskich, żołnierzy, którzy, po prostu rozeszli się do domów, tak, że 1 listopada nie było już w Żurawicy żołnierzy ukraińskich.

Natomiast w nocy z 31 października na 1 listopada warty polskie obsadziły Przemyśl, a o godzinie 13 przybyła do Przemyśla delegacja Polskiej Komisji Likwidacyjnej (hr. Aleksander Skarbek, hr. Zygmunt Lasocki oraz poseł Grzędzielewski), która nie mogąc przedostać się do Lwowa, zatrzymała się w Przemyślu. Po południu dotarł rozkaz polskiego szefa sztabu z Warszawy - gen. Tadeusza Rozwadowskiego, o mianowaniu gen. Puchalskiego dowódcą wszystkich sił polskich w Galicji. Jednak okazało się, że po obrabowaniu magazynów żołnierze austriackich pułków rozeszli się do domów, tak, że pod jego komendą pozostało 28 żołnierzy z 45 pp oraz kilkunastu ochotników.

Wieczorem rozpoczęły się rokowania polsko-ukraińskie, w których ze strony ukraińskiej uczestniczyli przedstawiciele Ukraińskiej Rady Narodowej: Wołodymyr Zahajkewycz, Iwan Żołnir, Andrij Aliśkewycz i Wołodymyr Demczuk, a ze strony polskiej Aleksander Skarbek, Zygmunt Lasocki, adwokaci Tarnawski, Przyjemski, Błażewski oraz Lieberman. Generał Puchalski i płk Janda byli obserwatorami.

W wyniku rokowań 2 listopada podpisano ugodę, w której zadeklarowano przekazanie władzy w mieści 9-osobowej mieszanej komisji polsko-żydowsko-ukraińskiej, natomiast porządku pilnować miała mieszana polsko-ukraińsko-żydowska milicja.

W tym samym czasie, co rokowania, w ukraińskim Narodnym Domu odbywał się wiec, na którym uchwalono wotum nieufności dla działających władz URN i wybrano nową - Komitet Dwóch, do którego dokooptowano później porucznika Ukarmę. Właśnie ten Komitet podjął decyzję o opanowaniu miasta.