Wall Street - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy ulicy w Nowym Jorku. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Przebieg Wall Street

Budynek giełdy NYSE na Wall Street

Wall Street – ulica w Nowym Jorku, w południowej części Manhattanu – Manhattanie Dolnym. Ciągnie się od Broadwayu po South Street przy East River, przez samo centrum historycznej Dzielnicy Finansowej. Wall Street było pierwszym miejscem, w którym na stałe zadomowiła się Nowojorska Giełda Papierów Wartościowych.

Art déco – styl w sztuce: architekturze, malarstwie, grafice oraz w architekturze wnętrz, rozpowszechniony w latach 1919–1939. Nazwa wywodzi się od francuskiego art – sztuka i décoratif – dekoracyjny, w rozumieniu jakie język polski łączy z urządzaniem wnętrz (czyli "dekorowaniem"); termin décoratif nie oznacza w tym wypadku "zdobienia".
Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Ulica ta skupia główne instytucje finansowe USA, wśród nich Nowojorską Giełdę Papierów Wartościowych (NYSE), NASDAQ, AMEX – Amerykańską Giełdę Papierów Wartościowych, NYMEX – Nowojorską Handlową Giełdę Papierów Wartościowych, NYBOT – Nowojorską Komisję Handlu. Wiele nowojorskich firm finansowych nie ma już swoich siedzib na Wall Street, ale na Środkowym Manhattanie, Long Island, New Jersey, czy w Hrabstwie Fairfield.

Fortune 500 to ranking 500 największych firm na świecie według przychodów. Lista jest kompilowana i publikowana co roku przez amerykański magazyn gospodarczy Fortune. Pierwsza lista została opublikowana w roku 1955. Listę otwierała firma General Motors z przychodem (Revenues) 9.823,5 milionów $ i zyskiem (Profits) 806.0 milionów . General Motors utrzymał się na liście Fortune w roku 2005 zajmując 3. miejsce z przychodem 193.517 milionów i dochodem 2.805 milionów $.
Spółka akcyjna (forma skrócona w nazwach spółek SA) - rodzaj spółki kapitałowej. W Polsce spółki akcyjne działają obecnie na podstawie Kodeksu spółek handlowych, wcześniej regulował ją Kodeks handlowy. Kapitał zakładowy spółki akcyjnej podzielony jest na akcje o równej wartości. Akcje te mogą być notowane (kupowane i sprzedawane) na giełdzie.

Wyrażenie "Wall Street" bywa również używane w odniesieniu do całego amerykańskiego rynku finansowego.

Historia

Widok na Wall Street z rogu Broad Street, 1867.

Nazwa ulicy pochodzi od tego, że w XVII wieku Wall Street była północną granicą ówczesnego Nowego Amsterdamu. W tym miejscu początkowo znajdował się zbudowany z desek, drewniany płot. Został on zastąpiony w imieniu Holenderskiej Kompanii Zachodnioindyjskiej przez Petera Stuyvesanta w 1652 roku 4-metrową palisadą, zbudowaną z wykorzystaniem afrykańskich niewolników. Fortyfikacja była ciągle wzmacniana w obawie przed atakiem rdzennych amerykańskich plemion, mieszkańców Nowej Anglii, czy Brytyjczyków. Już w 1685 powstały pierwsze plany stworzenia na miejscu palisady ulicy. W 1699 roku Brytyjczycy rozebrali fortyfikację. Nazwa ulicy, początkowo nawiązywała do Belgów posługujących się językiem francuskim (The Wallons), którzy zasiedlili Nowy Amsterdam po jego powstaniu, jednak w późniejszym okresie zmieniono ją na podobną do obecnej.

Polityka pieniężna, polityka monetarna – systematyczne działania mające na celu zapewnienie stabilności cen. Politykę pieniężną państwa prowadzi bank centralny lub inna instytucja rządowa upoważniona do realizacji tej funkcji. Oddziałuje ona na poziom podaży pieniądza oraz na kursy walutowe.
Kolonializm - polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Początki kolonializmu wiążą się z okresem wielkich odkryć geograficznych przełomu XV i XVI wieku.

U schyłku XVIII wieku przy Wall Street rósł Platan zachodni, pod którym handlowcy i pośrednicy w handlu mogli zbierać się i robić interesy. W 1792 roku utworzyli związek – Buttonwood Agreement (Porozumienie Platana Zachodniego), był to początek Nowojorskiej Giełdy Papierów Wartościowych.

W 1889 roku gazeta gospodarcza – Customers' Afternoon Letter – przyjęła nazwę The Wall Street Journal, jako nawiązanie do nazwy ulicy. Gazeta jest obecnie wpływowym międzynarodowym dziennikiem gospodarczym publikowanym w Nowym Jorku. Przez wiele lat miała największy nakład w całych Stanach Zjednoczonych, jednak obecnie zajmuje drugie miejsce (za USA Today). Należy do firmy Dow Jones & Company.

Wiek pozłacany (ang. Gilded Age) - określenie epoki w historii Stanów Zjednoczonych, trwającej od zakończenia wojny secesyjnej do rozpoczęcia konfliktu z Hiszpanią o Kubę w roku 1898.
Teksas (ang. Texas) – stan w południowej części Stanów Zjednoczonych, położony na wybrzeżu Zatoki Meksykańskiej, sąsiadujący ze stanami Luizjana i Arkansas na wschodzie, stanem Oklahoma na północy i Nowym Meksykiem na zachodzie. Na południowym zachodzie graniczy z Meksykiem. Obszar w większości wyżynny (Wielkie Równiny), w części południowo-zachodniej niewielkie obszary górzyste, w części południowo-wschodniej Nizina Zatokowa.

Spadek znaczenia i rewitalizacja

Manhattański Okręg Finansowy jest jednym z największych w Stanach Zjednoczonych. Na przełomie XIX/XX wieku Nowy Jork był głównym miejscem, gdzie budowano drapacze chmur. Dzielnica Finansowa nawet dzisiaj tworzy własną, odrębną panoramę, oddzieloną od widoków środkowego Manhattanu.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Metro nowojorskie (ang. New York City Subway) - system podziemnej kolei miejskiej w Nowym Jorku. Ma 468 stacji, 26 linii o łącznej długości trasy 369 km i 1056 km długości toru. Dziennie przewozi ok. 5,2 mln osób (2008). Jest drugą po londyńskim metrze najdłuższą siecią metra na świecie, czwartą pod względem rocznej ilości przewożonych pasażerów (1,4 miliarda pasażerów w 2005 r.) oraz drugą najstarszą w USA (starsze jest tylko metro w Bostonie. Metro nowojorskie jest jedną z trzech sieci metra na świecie pracujących 24 godziny na dobę. Opłaty za przejazd dokonuje się za pomocą karty MetroCard. Współpracująca sieć PATH, łączy Manhattan z Jersey City, Hoboken, Harrison oraz Newark, składa się ona z 22,2 km torów.

16 września, 1920: Zamach bombowy przed siedzibą J.P. Morgan na Wall Street 23, zabitych 38, rannych 300 osób.

Zbudowany w 1914 wieżowiec, 23 Wall Street, siedziba banku J.P. Morgan, był przez dekady najważniejszym adresem w finansach USA. W południe 16 września 1920 roku, przed wejściem do banku, wybuchła bomba – zginęło 38 osób, a 300 zostało rannych. Krótko przed zamachem, do skrzynki pocztowej na rogu Cedar Street i Broadwayu, wrzucono list ostrzegający przed nim. Pomimo wielu teorii na temat tego, kto był sprawcą zamachu bombowego na Wall Street, FBI w 1940 roku, po 20 latach prowadzenia śledztwa, uznało sprawę za przedawnioną, nie odnaleziono sprawców.

Tokio ?/i (jap. 東京都, Tōkyō-to?) – stolica Japonii położona nad Oceanem Spokojnym (Zatoka Tokijska) na Honsiu – największej z Wysp Japońskich. Główny ośrodek największego zespołu miejskiego świata (metropolis Greater Tokyo Area), który, wraz z Jokohamą, Kawasaki, Saitamą i innymi miastami nad zatoką, skupia 32-43 mln mieszkańców.
Czarny czwartek – 24 października 1929 roku, dzień, w którym ceny akcji na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (ang. New York Stock Exchange) gwałtownie spadły, co obecnie uznawane jest jako jeden z objawów rozpoczynającego się Wielkiego Kryzysu.

Tłum zebrany przed Giełdą Papierów Wartościowych po krachu.

W 1929, 24 października, nastąpił krach na nowojorskiej giełdzie, został uznany za jeden z objawów rozpoczynającego się Wielkiego Kryzysu. Rozwój Dzielnicy Finansowej został zahamowany. Budowa World Trade Center była jednym z głównych projektów rozpoczętych pod koniec drugiej dekady XX wieku, z początku nie tak sukcesywna jak planowano. Budowa World Trade Center była projektem finansowanym przez rząd, wykonywanym przez Port Authority of New York and New Jersey, której celem było pobudzenie ekonomicznego rozwoju centrum miasta. Wszystkie środki konieczne do międzynarodowego handlu mieściły się w budynku, jednak mnóstwo stanowisk pozostawało wolnych.

Skarb Narodów (ang. National Treasure) – amerykański film przygodowy z 2004 roku w reżyserii Jona Turteltauba. Producentem filmu był Jerry Bruckheimer.
Rynek finansowy - miejsce, gdzie dokonuje się transakcji środkami pieniężnymi. Przedmiotem rynku finansowego są walory finansowe występujące w postaci zmaterializowanej lub zdematerializowanej.

Wiele wpływowych firm zakupiło dla siebie miejsce w World Trade Center. Takie towarzystwo przyciągnęło innych klientów. W pewien sposób World Trade Center zmieniło charakter Dzielnicy Finansowej w centrum handlu. Kiedy w atakach 11 września 2001 roku zniszczono World Trade Center, w mieście dostrzegano architektoniczną pustkę, spowodowaną brakiem budynków. Ataki przyczyniły się do spadku ruchu biznesowego na Wall Street, który częściowo przeniósł się do New Jersey, a później do Chicago, czy Bostonu.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.
Architektura (gr. αρχιτεκτονική architektonike) – czynność projektowania i konstruowania budynków oraz innych struktur przez osobę lub komputer, głównie dla zapewnienia schronienia. Szersza definicja często włącza projekt całości otoczenia od skali makro, czyli jak budynek zintegruje się z otoczeniem, do skali mikro, czyli detale architektoniczne i konstrukcyjne, czasami meble miejskie. Jako zajęcie, architektura to rola osób i komputerów zapewniających usługi architektoniczne. Jako dokumentacja, zazwyczaj bazuje na rysunkach, architektura definiuje charakter budynku. Architekci za główne zadanie mają zapewnienie potrzeb przestrzennych i mieszkaniowych w pewnych grupach przez kreatywne organizowanie materiałów oraz komponentów, biorąc pod uwagę masę, przestrzeń, formę, głośność, teksturę, strukturę, światło, cień, materiały, program oraz pragmatyczne elementy takie jak: koszt, limity technologiczne i konstrukcyjne, aby osiągnąć równowagę z funkcjonalnym, ekonomicznym oraz często z artystycznymi i estetycznymi aspektami. To odróżnia architekturę od inżynierii.

Sama Wall Street, jak i Dzielnica Finansowa są pełne wieżowców. Dodatkowo strata World Trade Center pobudziła rozwój Dzielnicy Finansowej na skalę niewidzianą od dziesięcioleci. W pewnej mierze spowodowały to ulgi podatkowe, zapewniane przez federalną, stanową i lokalną administrację. Nowy kompleks World Trade Center jest w początkowym stadium budowy. Chlubą tego projektu jest wysoka na 541 metrów Wieża Wolności. Pojawiają się nowe budynki, a te uprzednio służące za biura zmieniane są na mieszkania. Dla polepszenia dostępu do dzielnicy planowana jest budowa stacji oraz centrum komunikacyjnego na Fulton Street.

Broadway (ang. szeroka droga) – ulica w Nowym Jorku, w dzielnicy Manhattan; jedna z najdłuższych ulic na świecie. Biegnie od Manhattanu aż do miasta Albany – 150 mil (241km) na północ od Nowego Jorku. W jej środkowej części mieszczą się liczne teatry (rozrywkowe i musicalowe) stanowiące centrum teatralne USA, przyciągające wielu turystów z całego świata. Jest to także jedna z głównych ulic dzielnicy Manhattanu i jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc Nowego Jorku i Stanów Zjednoczonych.
Hudson - rzeka w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Jej długość wynosi 492 km, a powierzchnia dorzecza 35 tys km2. Rzeka Hudson wypływa z obszaru wyżynno-górskiego Adirondack, w pobliżu szczytu Marcy, następnie płynie głębokim obniżeniem przez północne pasma Appalachów, po czym uchodzi do zatoki Upper New York Bay, (Ocean Atlantycki). Rzeka Hudson posiada połączenia kanałowe z systemem Wielkich Jezior (New York State Barge Canal) i Rzeką Świętego Wawrzyńca (Champlain Canal)

Wall Street obecnie

Widok w górę Wall Street z Pearl Street

Para na rogu Wall Street i William Street

Obecnie, gdy mówimy, że spółka akcyjna jest przedsiębiorstwem na Wall Street, nie znaczy to, iż znajduje się tam fizycznie. Znaczy to raczej, że spółka zajmuje się usługami finansowymi. Takie instytucje mogą mieć swoje siedziby na całym globie. Dziś na dużą część siły roboczej Wall Street składają się specjaliści pracujący w dziedzinie prawa, finansów, zatrudnieni przez średnie lub duże korporacje. Wiele z pobliskich przedsiębiorstw to firmy lokalne i sieci sklepów zaspokajające potrzeby pracowników Wall Street. Większość osób zatrudnionych w dzielnicy finansowej dojeżdża do pracy z Long Island, Connecticut, Pensylwanii oraz dolnej Doliny Hudsonu.

World Trade Center (WTC, w języku polskim zwyczajowo, choć gramatycznie i znaczeniowo błędnie nazywany Światowym Centrum Handlu) – kompleks kilku budynków na Manhattanie w Nowym Jorku. Został zaprojektowany przez amerykańskiego architekta japońskiego pochodzenia Minoru Yamasakiego razem z Antonim Brittiochim. Budowa rozpoczęła się 5 sierpnia 1966 r., oficjalne otwarcie nastąpiło 4 kwietnia 1973 r. Kompleks składał się z 7 budynków, z których najwyższe były dwie bliźniacze wieże zwane Twin Towers. Każdego dnia pracowało w nich około 25 000 osób. 11 września 2001 r. 7 budynków WTC zostało zniszczonych w wyniku zamachu terrorystycznego przygotowanego przez Al-Kaidę. W skład zniszczonych budynków wchodzą: One World Trade Center, Two World Trade Center, WTC3, WTC4, WTC5, WTC6 oraz World Trade Center 7.
Kalifornia (ang. California) – najludniejszy, najbogatszy oraz trzeci co do wielkości (po Alasce i Teksasie) stan USA. Położony na zachodnim wybrzeżu USA, nad Oceanem Spokojnym. Na północy graniczy ze stanem Oregon, na wschodzie ze stanem Nevada, na południowym wschodzie z Arizoną, a na południu z meksykańskim stanem Baja California. Cztery największe miasta stanu to: Los Angeles, San Francisco, San Diego i San José. W Kalifornii znajduje się aż osiem z pięćdziesięciu największych miast USA. Stan znany jest ze zróżnicowanego środowiska przyrodniczego i klimatu, a także z powodu wielorasowego i wielokulturowego społeczeństwa.

Kultura Wall Street często jest krytykowana za sztywność. Ten liczący już kilka dekad stereotyp wynika z protekcjonalności wobec własnych interesów, którą kierowali się założyciele Wall Street oraz z założeniem WASP. Ostatnio krytyka koncentruje się na problemach strukturalnych i braku chęci do zmiany dawnych zwyczajów. Od założenia Wall Street odrzuca rządowy nadzór i regulacje. Nowy Jork ma również reputację miasta bardzo biurokratycznego, co wręcz uniemożliwia przedsiębiorcom z klasy średniej przedostanie się na rynek.

New Jersey ([nuːˈdʒɜ˞ːzi]) - stan w północno-wschodniej części USA, nad Oceanem Atlantyckim. Powierzchnia 20,2 tys. km²; 8,7 mln mieszkańców (2008).
Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Od założenia Systemu Bankowego Rezerw Federalnych, Bank Rezerw Federalnych w Nowym Jorku w dzielnicy finansowej jest miejscem, gdzie polityka pieniężna Stanów Zjednoczonych jest wprowadzana w życie. Jako taki, stan Nowy Jork jest unikalny, gdyż tworzy swój własny System Bankowy Rezerw Federalnych. Jest to być może częściowo wina podziału populacji Stanów Zjednoczonych. Do lat 60 XX wieku Nowy Jork był najbardziej zaludnionym stanem USA. Teraz zajmuje trzecie miejsce, za Kalifornią i Teksasem. Prezes Rezerwy Federalnej Nowego Jorku jest jedynie prezesem regionalnego Banku, ze stałym prawem głosu, według tradycji jest również wybierany na wiceprezesa Banku krajowego. Bank w Nowym Jorku ma największy na świecie skarbiec, umiejscowiony 25 metrów pod ulicą.
Stereotyp (z gr. stereos – "przestrzenny", typos – "wzorzec", "odcisk") – konstrukcja myślowa, zawierająca komponent poznawczy (zwykle uproszczony), emocjonalny i behawioralny, zawierająca pewne fałszywe przeświadczenie, dotyczące różnych zjawisk, w tym innych grup społecznych.
Wielki kryzys, określany też mianem wielkiej depresji – najprawdopodobniej największy kryzys gospodarczy w XX wieku, który, według większości historyków, miał miejsce w latach 1929-1933 i objął, zgodnie z opinią większości ekspertów, praktycznie wszystkie kraje (oprócz ZSRR) oraz praktycznie wszystkie dziedziny gospodarki.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)