Walter Późny - Polski Serwis Naukowy

Walter Późny (ur. 22 lutego 1910 w Dębowcu) – polski działacz narodowy na Mazurach, dziennikarz i polityk, poseł na Sejm PRL II i III kadencji (1957–1965).

Życiorys

Ukończył seminarium nauczycielskie w Działdowie, po czym studiował jako stypendysta Światowego Związku Polaków w Wyższej Szkole Dziennikarskiej w Warszawie. Był członkiem i aktywnym działaczem okręgu mazurskiego ZPwN. W 1939 wziął udział w kampanii wrześniowej, za co został w 1940 osadzony na Pawiaku (do grudnia 1940). Po wyjściu na wolność brał udział w ruchu oporu na Lubelszczyźnie i Mazowszu. W 1943 wraz z m.in. Bohdanem Wilamowskim organizował Związek Polaków z Warmii i Mazur (tzw. Związek Mazurów).

Pawiak – Położone w samym centrum Warszawy więzienie śledcze, popularnie zwane Pawiakiem (nazwa pochodzi od ulicy Pawiej, przy której znajdowała się brama wjazdowa) zostało zbudowane w latach 1830-1836 wg projektu znanego warszawskiego architekta Henryka Marconiego.

Mazowsze (łac. Mazovia) – kraina historyczna położona w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce. Historyczną Stolicą Mazowsza jest Płock, który jest także najstarszym miastem tego regionu – prawa miejskie – 1237.

Po 1945 pełnił obowiązki pierwszego polskiego starosty powiatowego w Szczytnie. W 1949 odsunięty od funkcji w administracji publicznej stanął na czele lokalnego muzeum, został również nauczycielem. Przez kilka miesięcy więziony w Olsztynie za tzw. odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne. W 1951 mianowano go dyrektorem zespołu szkół zawodowych nr 1 na terenie powiatu szczycieńskiego. Po tzw. odwilży październikowej został posłem na Sejm PRL z okręgu Mrągowo z ramienia ZSL z okręgu Mrągowo. Zasiadał w Komisji Nadzwyczajnej Ziem Zachodnich. W 1961 ponownie uzyskał mandat parlamentarzysty (w okręgu Olsztyn).

Dębowiec (do 1945 Eichenau) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Jedwabno. Miejscowość znajduje się w odległości 2 km od wsi Kot.

Związek Polaków w Niemczech T.z. (ZPwN, niem. Bund der Polen in Deutschland e.V.) – organizacja polonijna w Niemczech, istniejąca od 1922 roku.Celem organizacji była reprezentacja prawna Polaków, obywateli Niemiec, oraz polskich stowarzyszeń wobec władz niemieckich. Główne zadania związku to zdobycie dla ludności polskiej pełnych praw mniejszości narodowej i obrona jej interesów we wszystkich dziedzinach życia społecznego. Mniejszość polska (2 mln ludzi) od dekretów wydanych przeszło 65 lat temu nie ma przywróconego statusu mniejszości narodowej w Niemczech, w przeciwieństwie do mniejszości niemieckiej w Polsce (150 tys. ludzi). Związek Polaków w Niemczech podkreśla swe przywiązanie do religii katolickiej. Patronką mniejszości polskiej w Niemczech jest Matka Boska Radosna.

Przez krótki okres był redaktorem naczelnym pisma "Warmia i Mazury" (1957–1958). Po odejściu z Sejmu objął mandat radnego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie (do 1972 był wiceprzewodniczącym jej Prezydium). Aktywnie działał w Towarzystwie Rozwoju Ziem Zachodnich, pełnił funkcję prezesa Zarządu Wojewódzkiego i wiceprezesa Rady Naczelnej. Współzakładał również Stowarzyszenie "Pojezierze", którego był wiceprezesem. W latach 1986–1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Zjednoczone Stronnictwo Ludowe (ZSL) – chłopska partia polityczna w Polsce powstała 27 listopada 1949 z połączenia "lubelskiego" Stronnictwa Ludowego z resztkami rozbitego przez komunistów PSL "mikołajczykowskiego". ZSL realizowało politykę PZPR wobec wsi. Partia satelicka PZPR.

Na emeryturze pracował m.in. jako olsztyński przewodnik PTTK. W maju 2006 został laureatem Odznaki Honorowej za Zasługi dla Województwa Warmińsko-Mazurskiego.

Jest synem działacza narodowego Bogumiła Późnego (1874–1945) oraz wujem Janusza Kijowskiego. Miał brata Fryderyka (1912–1981), również zaangażowanego w walkę o polskość Mazur.

Przypisy

Źródła

Tadeusz Oracki, Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla XIX i XX wieku (do 1945 roku), Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1983

99 lat Waltera Późnego, "Kartki mazurskie", Biuletyn Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Olsztynie, Nr 1/2 (67–68) Rok X, styczeń–luty 2009

Życzenia dla jubilata, "Kurek Mazurski", 9 marca 2005

100 lat starosty, "Kurek Mazurski", 16 lutego 2010

Agnieszka Wróblewska, Zgoda na wyjazd, Warszawa 1989