Wambierzyce - Polski Serwis Naukowy

Bazylika

Wambierzyce

Wambierzyce (niem. Albendorf, czes. Vambeřice) – wieś o zabudowie przypominającej miasteczko, w gminie Radków, w powiecie kłodzkim, województwo dolnośląskie, zwana śląskim Jeruzalem. Ważny ośrodek pielgrzymkowy i turystyczny.

W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie wałbrzyskim.

Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

Województwo wałbrzyskie - istniejące w latach 1975-1998 województwo, jednostka administracyjna najwyższego szczebla, położone w południowo-zachodniej Polsce o powierzchni 4169 km², składające się z 15 gmin miejskich i 30 gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Graniczyło na zachodzie z województwem jeleniogórskim, na północy z legnickim i wrocławskim, na wschodzie z opolskim, a na południu z Czechosłowacją. Siedziba władz wojewódzkich znajdowała się w Wałbrzychu. Z dniem 1 stycznia 1999 r. terytorium województwa weszło w skład nowo powstałego województwa dolnośląskiego.

Nazwa miejscowości

Polska nazwa została nadana po II wojnie światowej i pochodzi od czeskiej nazwy miejscowości Vambeřice, używanej przez pielgrzymów z Czech i Moraw. Ta z kolei jest przyswojeniem (poprzez formę Valbeřice) najwcześniejszej formy niemieckiej Albendorf.

Historia

Powstanie w tym miejscu sanktuarium maryjnego związane jest z XII. wiecznym przekazem jakoby niewidomy Jan z Ratna w tym miejscu odzyskał wzrok, a jego oczom miała ukazać się postać Matki Bożej.

Matka Boża (skr. MB), Theotokos (gr. Θεοτόκος), pot. Matka Boska, Boża Rodzicielka, dawniej Bogurodzica a. Bogarodzica — jeden z dwóch (obok „Najświętsza Maryja Panna”) oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim i Kościołach prawosławnych. W wersji współczesnej tytuł ten brzmiałby Matka Boga.

Prowincja św. Jadwigi Zakonu Braci Mniejszych (Kuria Prowincjalna we Wrocławiu, al. Jana Kasprowicza 26) - jedna z pięciu istniejących w Polsce prowincji, należących do pierwszego zakonu św. Franciszka z Asyżu (OFM). Główną jej patronką jest św. Jadwiga Śląska, a patronami drugorzędnymi: św. Anna i św. Joachim.

Wambierzyce to ważne sanktuarium maryjne na Dolnym Śląsku. Znajduje się tu Bazylika pod wezwaniem Nawiedzenia NMP z początku XVIII wieku, wybudowana w miejscu drewnianej kaplicy z 1263, o ciekawej barokowej architekturze (krużganki dookoła owalnej nawy, 11 kaplic). We wnętrzu wykonana z drewna lipowego figurka Matki Boskiej Królowej Rodzin, datowana na XIV wiek (inne źródła XIII wiek) ukoronowana w 1980 roku. W 1936 kościołowi nadano tytuł bazyliki mniejszej. W 1945 r. wieś włączono w granice Polski, zaś jej dotychczasowych mieszkańców wysiedlono do Niemiec.

Daniel Paschazjusz von Osterberg (ur. 1634 w Opawie, zm. 1711 w Wambierzycach) – właściciel wsi Wambierzyce i fundator pomysłu rozbudowy wambierzyckiego sanktuarium maryjnego i przekształcenia całej miejscowości w "śląską Jerozolimę".

Przełęcz Srebrna (niem. Silberbergpass) – wąska przełęcz w Sudetach Środkowych położona na wysokości 586 m n.p.m. oddzielająca Góry Sowie od Gór Bardzkich jest jednym z najniższych obniżeń i najdogodniejszych przejść w całym łańcuchu Gór Sowich. W przeszłości przełęcz stanowiła strategiczne znaczenie, w związku z militarną cechą tego obniżenia na Warownej Górze (686 m) i Ostrogu (627 m) zostało wzniesionych szereg fortyfikacji Twierdzy Srebrnogórskiej (jest to największa górska twierdza w Europie) w celu obrony strategicznej drogi. Do zwiedzania został udostępniony Donjon – centralna budowla twierdzy, z wieloma ciekawostkami inżynieryjnymi i militarnymi. Prowadzi do niego żółty szlak turystyczny ze Srebrnej Góry.

Kościół góruje nad niewielkim rynkiem, z którego prowadzi do niego 57 schodów o symbolicznym znaczeniu: 9 (liczba chórów anielskich) + 33 (wiek Chrystusa w chwili ukrzyżowania) + 15 (wiek Marii w chwili poczęcia Chrystusa). Ponadto z inicjatywy Daniela Osterberga – w tym czasie właściciela Wambierzyc – od końca XVII do XIX wieku powstała tu kalwaria z około 100 kaplicami i kapliczkami oraz 12 bramami. Płynący przez wieś strumień nosi nazwę Cedron, nazwy okolicznych wzgórz nawiązują do tematyki biblijnej (Tabor, Syjon, Horeb itp). Odnosi się to w swojej symbolice do Jerozolimy z czasów, kiedy żył Chrystus i sprawia, że miejscowość, będąc od XII wieku ośrodkiem kultu maryjnego, jest odwiedzana przez liczne pielgrzymki oraz turystów. Od 25 czerwca 2007 roku w Wambierzycach posługują franciszkanie z Prowincji św. Jadwigi Zakonu Braci Mniejszych. Pierwszym kustoszem franciszkańskim był o. Damian Franciszek Stachowicz OFM, a od 6 lipca 2009 roku funkcję tę pełni o. Albert Ireneusz Krzywański OFM.

Kaplica (łac. cappa zdrobniale capella kapliczka) – niewielka chrześcijańska budowla sakralna, wolno stojąca lub połączona z większym obiektem architektonicznym; wydzielone pomieszczenie z ołtarzem lub boczna część kościoła tworząca odrębną całość, w której znajduje się ołtarz.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Ponadto: ruchoma szopka z 1882 roku z ponad 800 figurkami, wykonana przez miejscowego zegarmistrza Longinusa Wittiga. Minimuzeum regionalne, zwierzyniec.

Ciekawostki

Wambierzyce odgrywały rolę prowincjonalnego miasteczka Lutyń w filmie Wielki Szu Sylwestra Chęcińskiego. W filmie, główny bohater przybywa do Lutynia pociągiem, jednakże w rzeczywistości, Wambierzyce nie posiadają stacji kolejowej, a rolę stacji Lutyń odegrała stacja w pobliskim Radkowie.

Kapliczka – niewielka budowla kultowa, wznoszona przy drogach lub rozdrożach w celach wotywnych, dziękczynnych, obrzędowych itp., w najprostszej formie drewniana skrzynka z obrazem lub rzeźbą – świątkiem Jezusa, Matki Bożej lub świętego zawieszona na drzewie lub słupie. W formie rozbudowanej niewielka forma architektoniczna drewniana lub murowana, czasami mała kaplica.

Najświętsza Maryja Panna (w skrócie: NMP, Święta Panienka lub Maryja) – jeden z dwóch oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim w Polsce. Drugi tytuł to Matka Boża (pot. Matka Boska). Tytuły te bywają też używane w innych kościołach chrześcijańskich, zwłaszcza prawosławnych i mariawickich. Kościoły protestanckie odrzucają tytuł "Najświętsza Maryja Panna", uważając, iż jedynym "najświętszym" (jedynym "świętym" w ogóle) jest tylko Bóg.

Szlaki turystyczne

czerwony - Główny Szlak Sudecki: Przełęcz Srebrna - Słupiec - Kościelec - Ścinawka Średnia - Wambierzyce - Skalne Grzyby - Karłów

niebieski: Polanica-Zdrój - Batorówek - Skalne Grzyby - Wambierzyce - Radków - Stroczy Zakręt

Zobacz też

Daniel Paschazjusz von Osterberg – właściciel Wambierzyc.

Batorówek – osada w Polsce obecnie osiedle wchodzące w skład Szczytnej, położony w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Szczytna.

Sanktuarium – w religioznawstwie termin, którym określa się miejsce uznawane za święte, często identyfikowane ze świątynią, budowlą wzniesioną na miejscu uznawanym za święte.

Linki zewnętrzne

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi

Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

Wambierzyce na stronie "Dolny Śląsk jakiego nie znacie"

Wambierzyce - Skansen - mini ZOO