Wanda - imię - Polski Serwis Naukowy

Wanda – imię żeńskie wymyślone najprawdopodobniej przez Wincentego Kadłubka, wcześniej nieznane. Według Kadłubka było to imię legendarnej władczyni Krakowa, córki Kraka. Początkowo, w XII-XIV w., zapisywane je jako Węda lub Wanda. Stało się popularne w XIX w., w związku z romantyczną modą na średniowiecze.

Cyprian Kamil Norwid, właściwie Cyprian Ksawery Gerard Walenty Norwid herbu Topór (ur. 24 września 1821 w Laskowie-Głuchach, zm. 23 maja 1883 w Paryżu) – polski poeta, prozaik, dramatopisarz, eseista, grafik, rzeźbiarz, malarz i filozof.

Wanda Polańska (ur. 29 kwietnia 1931 w Fumay we Francji) - światowej sławy polska śpiewaczka operetkowa. Uczennica profesora Józefa Gaczyńskiego w Krakowie. Jak głosi anegdota, na pierwszym spotkaniu z profesorem Józefem Gaczyńskim mistrz sprawdzał jej skalę sopranu. Polańska śpiewała coraz wyżej i wyżej, w końcu profesor zarządził: "Dziecko, przestań, bo mi klawiatury braknie!". Tak narodził się najsłynniejszy głos powojennej operetki polskiej.

Etymologia imienia Wanda nie została dotychczas jednoznacznie wyjaśniona. Może ono pochodzić od starosłowiańskiego słowa węda (czyli "wędka"; wymawianego w dawnej polszczyźnie z a nosowym: wanda; wedle Kroniki wielkopolskiej "uroda Wandy łowiła rycerzy"), litewskiego vandene ("rusałka") lub vanduo ("woda, fala"), niemieckiego Wenedka ("Łużyczanka, Słowianka") lub skrótu germańskich imion typu Wendelburg, Wendelgard. Jeszcze inna hipoteza mówi, że imię to powstało od nazwy plemienia Wandalów, lub wodza Chorwatów -Avandzy - wzmiankowanego przez X-wiecznego arabskiego kronikarza Al-Masudiego.

Wanda Felicja Katarzyna Siemaszkowa (nazwisko rodowe: Sierpińska) (ur. 30 grudnia 1867 w Lipowej k. Kobrynia, zm. 6 sierpnia 1947 w Żarnowcu) - polska aktorka, reżyser, dyrektorka teatrów.

Wanda Neumann (ur. 24 listopada 1945 w Urbanowie) - polska aktorka. W 1964 ukończyła Liceum Muzyczne w Poznaniu, następnie studiowała w łódzkiej Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej. Studia ukończyła w 1968. Żona aktora Wiesława Nowickiego, w 1978 wspólnie z mężem założyła Teatr na Przymorzu, gdzie jest dyrektorem artystycznym, reżyserem i opracowuje adaptacje sceniczne.

Imię Wanda pojawiło się najpierw w średniowiecznej literaturze polskiej (los księżniczki Wandy oprócz Kadłubka i Kroniki wielkopolskiej opisywał także Długosz). W XVII w. trafiło wraz z legendą o Wandzie do literatury francuskiej i niemieckiej. Występowało w operach Kurpińskiego (Zamek na Czorsztynie, czyli Bojomir i Wanda, 1819) i Dworzaka (Vanda, 1875) oraz w misterium Wanda Norwida (1851). Mityczna Wanda była uwieczniana przez malarzy, np. Piotrowskiego i Lessera. Imię to pojawiło się też wśród postaci literatury: Zawiszy Czarnego Słowackiego (1844-1845), Legendy Wyspiańskiego (1897), Oziminy Berenta (1911), Przedwiośnia Żeromskiego (1925), W dniu urodzin Wandy June Vonneguta (1970), Szatana z VII klasy Kornela Makuszyńskiego. Tytuł Wanda nosiło pierwsze polskie czasopismo kobiece (założone w 1818 r.). Imię to pojawiało się też w filmach, np. w Rybce zwanej Wandą, amerykańskiej komedii filmowej z 1988 r. Wanda Kraków to nazwa klubu sportowego założonego w tym mieście w 1949 r.

Kornel Makuszyński (ur. 8 stycznia 1884 w Stryju, zm. 31 lipca 1953 w Zakopanem) – polski prozaik, poeta, felietonista, krytyk teatralny i publicysta, członek Polskiej Akademii Literatury.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Jako imię chrzestne zaczęło być częściej nadawane w XIX w. W drugiej połowie XIX i w pierwszej XX w. należało do imion popularnych w Polsce. Nadawane było i jest też w innych krajach, np. w Stanach Zjednoczonych cieszyło się popularnością w latach 1930-1959 (należy do 60 imion kobiecych najczęściej nadawanych w tym czasie). W 2004 r. imię Wanda nosiło 154 998 kobiet w Polsce (39. miejsce wśród imion kobiecych pod względem popularności), niemniej jednak obecnie nadawane jest rzadko (kilkadziesiąt nadań rocznie).

1057 Wanda (1925 QB) – planetoida z grupy pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 334 dni w średniej odległości 2,89 j.a. Została odkryta 16 sierpnia 1925 roku w Obserwatorium Simejiz na górze Koszka na Krymie przez Grigorija Szajna. Nazwa planetoidy pochodzi od popularnego polskiego imienia Wanda.

Kurt Vonnegut, jr. (IPA: /ˈvɑ.nə.gət/; ur. 11 listopada 1922 w Indianapolis, USA, zm. 11 kwietnia 2007 w Nowym Jorku) – amerykański pisarz i publicysta, kojarzony z literaturą postmodernistyczną i science-fiction.

Obraz Piotrowskiego Śmierć Wandy.
Ilustracja z książki Dzieje Polski z 1909 r. zatytułowana:
Wanda, córka Krakusa, rzuca się w nurty Wisły.

Wanda imieniny obchodzi 26 stycznia, 23 czerwca.

Odpowiedniki w innych językach:

ang. – Wanda

czeski – Vanda

franc. – Wanda, Vanda

hiszp. – Vanda

łac. – Wanda, Vanda

niem. – Wanda

ros. – Wanda

węg. – Vanda

wł. – Vanda

Znane osoby o tym imieniu:

Wanda Błeńska (ur. 1911), lekarka, misjonarka

Wanda Bacewicz (1914-2011), poetka, dziennikarka

Wanda Chodkowska (1905-1944), zakonnica, żołnierz Armii Krajowej

Wanda Chotomska (ur. 1929), poetka, pisarka

Wanda Dąbrowska (1884-1974), bibliotekarka

Wanda Dobaczewska (1892-1980), pisarka, poetka

Wanda Gertz (1896-1958), żołnierz Legionów Polskich i Kedywu

Wanda Gołkowska (ur. 1925), malarka

Wanda Gosławska (ur. 1922), artystka plastyk, ceramiczka i rzeźbiarka

Wanda Jackson (ur. 1937), piosenkarka

Wanda Jakubowska (1907-1998), reżyser filmowy

Wanda Klaff (1922-1946), nadzorczyni SS, zbrodniarka wojenna

Wanda Kwietniewska (ur. 1957), piosenkarka

Wanda Landowska (1877-1959), klawesynistka, kompozytorka

Wanda Łuczycka (1907-1996), aktorka

Wanda Łyżwińska (ur. 1953), polityk

Wanda Neumann (ur. 1945), aktorka

Wanda Opęchowska (1888-1955), działaczka społeczna, instruktorka harcerska

Wanda Panfil-Gonzales (ur. 1959), lekkoatletka, maratonka

Wanda Paklikowska-Winnicka (ur. 1911-2001), artysta plastyk

Wanda Rapaczyńska (ur. 1947), polska bizneswoman

Wanda Polańska (ur. 1931), śpiewaczka operetkowa

Wanda Rewieńska (1897-1942), działaczka niepodległościowa, harcmistrzyni, geograf

Wanda Rolbieska (1876-1952), nauczycielka

Wanda Rutkiewicz (1943-1992), himalaistka

Wanda Siemaszkowa (1867-1947), aktorka, reżyser

Wanda Stanisławska-Lothe (1910-1985), aktorka

Wanda Szuman (1890-1994), działaczka społeczna, pedagog

Wanda Truszkowska (1917-2004), botanik, fitopatolog

Wanda Warska (ur. 1932), wokalistka

Wanda Wasilewska (1905-1964), działaczka komunistyczna, pisarka

Wanda Wermińska (1900-1988), śpiewaczka operowa

Wanda Wiłkomirska (ur. 1929), skrzypaczka

Wanda Zieleńczyk (1920-1943), poetka

Wanda Żółkiewska (1909-1989), autorka literatury dziecięcej

Bibliografia

J. Grzenia Słownik imion, Warszawa 2002, ISBN 83-01-13741-X

Zobacz też

Zobacz hasło Wanda w Wikisłowniku

1057 Wanda

Wanda (roślina)