Waruna - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy boga. Zapoznaj się również z: planetoida Waruna.

Waruna

Waruna (dewanagari वरुण) – hinduistyczny bóg nieba i wód.

Formy kultowe

Imię Waruna

Słowo Waruna wywodzi się od wara znaczącego w sanskrycie rozległość . Jego imię oznacza tego który wszystko przykrywa i jest powiązane z niebem i wodą. Taka forma imienia jest etymologiczne tożsama z greckim imieniem Uran(os) (Oυράνος - niebo).

Noc – część doby, w czasie której Słońce znajduje się poniżej linii horyzontu. Można też ją określić jako okres od zmierzchu do świtu. Zjawisko to występuje na planetach krążących wokół gwiazd – czyli ich satelitach, w tym również na Ziemi. Przeciwnym pojęciem jest dzień.

Bóg lub bóstwo – pojęcie istoty nadprzyrodzonej leżące u podstaw większości wierzeń religijnych. Zajmuje się nim teologia, a także filozofia i jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję. Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez popularne religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm. Wśród religii monoteistycznych należy wyróżnić monoteizm trynitarny.

Epitety

Literatura wedyzmu określa następująco Warunę: bogowie idą za jego wolą, bohater , czarodziej, hojny, król, król, łaskawy, mędrzec, mierzący przestrzenie, miłosierny, niezgłębiony, o cudownej mocy, o nieodpartej mocy, odsunął niebo i słońce, ogromny buhaj, pełen mocy , ponad wszystkim, poznaje ponad niebem i ziemią, przedziwny, przemądry władca, przemyślny, rozpostarł ziemię, rozsnuł podniebne przestworza, rozsnuł ziemię własnym prawem, sławny, spełniający prawo , strzeże prawa , surowy, syn nieskończoności, ugruntował dwa światy, umieścił na niebie słońce, utrwalił niebo, wielki mędrzec, wierny prawu , wieszcz nad wieszcze, włada ludem najświetniejszej rasy, władca ziemi, władca, władczy majestat , wymierza ziemię, wysnuł i dzierży obydwa światy, wyżłobił drogi dla słońca, złotolity, zna drogi wielkiego wichru, zna dwanaście miesięcy

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Indra (sanskr. इन्द्र lub इंद) - w mitologii indyjskiej najważniejszy z bogów panteonu wedyjskiego, najczęściej wymieniane w Rygwedzie bóstwo, król bogów. Był panem wojny, uosobieniem odważnego wojownika, bohatera, ale także hulaki, który nadużywał somy, zwielokrotniającej jego moc. Władał deszczem, burzą, błyskawicą i gromem, a ponieważ zsyłał życiodajne deszcze uważano go także za boga płodności. Jego bronią był piorun (sankr. - wadźra). Najbardziej zasłynął jako pogromca demona suszy Wrytry. W mitach często rywalizuje z mędrcami podejmującymi ascezę, dzięki której uzyskiwali nadzwyczajne, niemalże boskie moce. Małżonką Indry jest Indrani zwana też Sachi Devi - piękna bogini gniewu i zazdrości o tysiącu oczu.

Ikonografia

Pokazywano go w złotej zbroi, ujeżdżającego Makarę, wodnego potwora. Dzierży lasso z ciała węża.

Rodzina i postacie powiązane

Waruna jest jednym z asurów, jego pochodzenie wywodzi się z okresu, gdy asurowie byli jeszcze postrzegani jako mniej demoniczne, a bardziej boskie istoty.

Jest powiązany szczególnie z Mitrą, mniej z Agnim, Somą i potworem Wrytrą.

Recepcja w pismach hinduistycznych

Wedy

Poświęcono mu wiele hymnów w Rygwedzie .

Był jednym z najważniejszych bogów okresu wedyjskiego oraz prawedyjskiego w Indiach. Był przedstawiany jako wszechmocny i wszechwiedzący.

Odpowiedzialny był za wędrówkę słońca po niebie, rozdzielność dnia i nocy, zachowanie formy przez Ziemię, znał lot każdego ptaka i każdą ludzką myśl.

Chronił on kosmiczne wody, otwierając niebo by wypuścić deszcz. Władza Waruny została podważona przez Indrę, wkrótce potem gdy pokonał on Wrytrę, smoczego złodzieja kosmicznych wód.

Jest to odległe echo wydarzeń, które miały miejsce w Indiach wraz z najazdem Ariów, a także zmiany panteonu bogów.

Wisznu (hindi: विष्णु) – jeden z najpopularniejszych dewów w hinduizmie, Bóg jedyny w wisznuizmie (największym wyznaniu hinduistycznym). Jeden z Trimurti (trójcy hinduistycznej) tworzonej wraz z Brahmą i Śiwą. Symbolizuje utrzymujący aspekt Boga, najczęściej identyfikowany z dwoma swoimi Awatarami: Kryszną i Ramą.

Wedyzm (religia wedyjska) - najstarsza względnie poznana religia Indii, henoteistyczna, wywodząca się prawdopodobnie z okresu między połową drugiego tysiąclecia p.n.e. a początkiem pierwszego p.n.e. Jej zręby ukazują teksty Wed, w szczególności najstarsze zbiory - sanhity. Była to religia ahierarchiczna, koncentrująca się wokół rozbudowanego ceremoniału ofiary wedyjskiej (jadźńa, śrauta); w mniejszym stopniu obecne były także praktyki magiczne i rytuały związane z ogniskiem domowym (patrz: Atharwaweda). Przebieg ofiary wedyjskiej był dla jej uczestników odtworzeniem aktu kosmogonicznego i zarazem czynnością podtrzymującą harmonijne istnienie wszechświata, co za tym, pomyślność życia ludzkiego - dlatego tak niezwykle ważny był jej prawidłowy przebieg. Świątynie i zwyczaj czczenia wizerunków bogów pojawia się w wedyzmie znacznie później, prawdopodobnie w efekcie obcych wpływów (być może drawidyjskich).

To strażnik siły zwanej ryta, odpowiedzialnej za istnienie wszystkiego zgodnie ze swym porządkiem, również porządku moralnego. Jest surowym strażnikiem porządku, stosującym dość drastyczne metody karania tych którzy go naruszają. Dzieli przez to swą pozycję z Jamą, bogiem śmierci, jednak może też zsyłać nieśmiertelność.

Purany

Rola Waruny osłabła razem z wzmocnieniem się kultu Śiwy i Wisznu.

Makara - w mitologii indyjskiej stwór wodny przedstawiany z paszczą krokodyla i ogonem ryby. Może mieć cztery bądź dwie łapy. W ikonografii hinduskiej często występuje jako wahana (symboliczny wierzchowiec) bóstw związanych z wodą, np. Gangi, bogini rzeki Ganges lub boga wód Waruny. Motyw makary jest często wykorzystywany jako element zdobniczy.

Agni (dewanagari अग्नि , trl. agni , ogień ) – w mitologii indyjskiej wedyjski bóg ognia (często identyfikowany z samym ogniem, wiązany także z „ogniem niebiańskim” – słońcem, błyskawicą), jedno z najważniejszych bóstw panteonu indyjskiego.

Przypisy

Hinduski panteon. W: Herbert Ellinger: Hinduizm. Gezegorz Sowiński (tł.). Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997, s. 19, seria: Krótko i węzłowato. ISBN 83-7006-407-8.
Epoka brązu - zwycięstwo patriarchatu i zanikanie matriarchatu / Ariowie w Indiach. W: Zygmunt Krzak: Od matriarchatu do patriarchatu. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2007, s. 284. ISBN 978-83-7436-136-1.