Wczesne średniowiecze - Polski Serwis Naukowy

Europa w 814

Wczesne średniowiecze – okres średniowiecza, trwający od końca V do połowy (lub końca) XI wieku. Powszechnie za początek okresu uważa się detronizację Romulusa Augustulusa w 476, ostatniego cesarza cesarstwa zachodniorzymskiego. Mniej zwolenników mają: klęska cesarza Walensa pod Adrianopolem w 378 roku lub początek rządów Teodozjusza Wielkiego na Zachodzie (394). Za koniec dość powszechnie obiera się rok 1000, ta data, nie związana z żadnym konkretnym wydarzeniem, symbolizuje proces przemian zapoczątkowany w czasach karolińskich (rozwój feudalizmu, odrodzenie Kościoła), a rozpoczynających nową epokę pełnego średniowiecza.

Cesarstwo zachodniorzymskie – umowna nazwa zachodniej części cesarstwa rzymskiego po podziale dokonanym po śmierci cesarza Teodozjusza Wielkiego w 395.
Ludy tureckie (~ turkijskie) zamieszkują północną i centralną Azję i Wschodnią Europę, mówią językami należącymi do tureckiej grupy językowej. Są zróżnicowane kulturowo i religijnie. Języki tureckie są grupą należącą do ałtajskiej rodziny językowej i są jedną z grup o największym zasięgu geograficznym, będąc w użyciu na olbrzymim terytorium rozciągającym się wschodniej Europy po Syberię. Ludy tureckie (dziś obejmujące ok. 150 milionów ludzi) to najprawdopodobniej potomkowie jednej z trzech najważniejszych (obok Mongołów i Hunów) grup etnicznych pochodzących z Wielkiego Stepu.

Kultura

Zapoczątkowany w okresie późnego antyku proces degradacji kultury antycznej, został znacznie przyspieszony przez najazdy ludów barbarzyńskich. Z racji powszechnej zapaści kulturalnej okres ten nazywany jest również Wiekami Ciemnymi. Pojawiające się w niektórych okresach zwiastuny odrodzenia kulturalnego (np. renesans karoliński lub okres panowania Alfreda Wielkiego w Anglii) były przerywane przez kolejne najazdy barbarzyńców.

Wandalowie – grupa plemion wschodniogermańskich, zamieszkująca przed Wielką wędrówką ludów Europę Środkową. W noc sylwestrową 406 roku wraz ze Swebami i Alanami przekroczyli zamarznięty Ren w pobliżu Moguncji, po czym przez trzy lata pustoszyli Galię. W trakcie dalszej wędrówki po Cesarstwie dotarli do Północnej Afryki, gdzie po zdobyciu Kartaginy założyli swoje własne państwo (429). Przetrwało ono sto lat i zostało ostatecznie podbite przez Cesarstwo Bizantyjskie w latach 533-534.
Raszka – państwo utworzone w II poł. X wieku we wschodniej części pierwszego państwa serbskiego w dorzeczu Tary, Pivy, Limu, Zachodniej Morawy i Ibaru. Od nazwy rzeki Raszki i położonego nad nią miasta Ras, będącego głównym ośrodkiem państwa otrzymała w XII wieku nazwę Raszki. Jej serbskich mieszkańców zaczęto nazywać Rascianami. Objęcie władzy przez Nemaniczów na przełomie XII i XIII wieku – uniezależnienie państwa od Bizancjum,zjednoczenie ziem serbskich, a potem utworzenie królestwa, spowodowały, że nazwa Raszki została porzucona na rzecz Serbii. Przez Węgry nazwa ta dotarła w XV-XVI wieku do Polski i stąd w literaturze polskiej tego okresu można się spotkać z nazwą Raców na określenie Serbów.

Przede wszystkim trzy ośrodki w szczególny sposób zasłużyły się w dziele zachowania antycznego dziedzictwa: celtycka Irlandia, Bizancjum oraz podbita przez Arabów Hiszpania.

W tym okresie wyjątkowo dobrze rozwijała się historiografia. Dzieła Grzegorza z Tours (Historia Francorum, ok. 528 – 594), Bedy Czcigodnego (Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum, 731), Nenniusza (Historia Britonum, ok. 810), zainspirowana przez Alfreda Wielkiego Kronika anglosaska lub pochodzące z kręgu niemieckiego Res Gestae Saxoniae Widukinda z Korbei i Chronicon Thietmara dały, żywy przez całe średniowiecze, wzorzec kompozycji kroniki. Natomiast Żywot Karola Wielkiego Einharda stała się przykładem wzorowego speculum principis.

Ostrogoci, Goci wschodni lub Greutungowie (dosł. "ludzie stepu") – jedno z plemion germańskich. W 378 r. n.e. Ostrogoci wspomogli Wizygotów w bitwie pod Adrianopolem, w wyniku której zginął cesarz rzymski Walens. Nowy cesarz zgodził się na zamieszkanie przez Ostrogotów Dacji i Mezji pod warunkiem, że nie będą nękać Konstantynopola.
Państwo wschodniofrankijskie - jedno z trzech państw powstałych na mocy traktatu z Verdun z 843 r. Jego królem został Ludwik II Niemiecki. Na terenie tego państwa wykształcało się przez wieki państwo niemieckie. Państwo wschodniofrankijskie określane od XI wieku mianem regnum teutonicorum, było poprzednikiem Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Do początku XII wieku nazywało się oficjalnie regnum francorum orientalium, czyli Królestwo Wschodnich Franków.

Gorzej rozwijały się inne dziedziny nauki. Najwybitniejsze osiągnięcia miał VI-wieczny matematyk, filozof i logik Boecjusz. Godna wyróżnienia jest również postać Izydora z Sewilli, autora Etymologiae..., summy wiedzy chrześcijańskiej VII wieku. Pewne odrodzenie przyniosło panowanie Karola Wielkiego, na którego dworze działał m.in. Alkuin (735 – 804), wiązany z powrotem do łaciny klasycznej w literaturze i liturgii.

Ebro (łac. Hiberus, hiszp. Ebro, wym. [ˈeβɾo]; arag., bask. Ebro; katal. Ebre, wym. [ˈeβɾə] lub [ˈeβɾe]) – jedna z głównych rzek Hiszpanii, przepływa przez północną część tego kraju.
Wizygoci, Goci zachodni lub Terwingowie (dosł. "leśni ludzie") – lud germański, odłam Gotów. W IV wieku przyjęli arianizm (dzięki Biblii przetłumaczonej przez Wulfilę na język gocki).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)