Wczesne szkoły buddyjskie - Polski Serwis Naukowy

Wczesne szkoły buddyjskie – nazwa nadana szkołom buddyjskim, które pojawiły się po schizmie na II soborze w Vesali (lub Vaishali, Wajśali) za panowania króla Kalasoki około roku 386 p.n.e.

Sobór ten zwany jest też "Soborem 700 Mnichów", gdyż siedmiuset mnichów recytowało na nim fragmenty świętych tekstów. Na tym soborze powstał rozłam na szkoły sthaviravady i mahāsaṃghiki.

Spór na tym soborze dotyczył zmiany dyscypliny przez niektórych mnichów: przechowywania soli, jedzenia po południu i przyjmowania złota i srebra od wiernych. Za zmianą "niepraktycznych" zasad dyscypliny głosowali mnisi z klanu Vajji. Ze strony ortodoksyjnych mnichów wystąpił mnich Yasa nie godzący się na nową interpretacją Dziesięciu Wskazań i zmianie niektórych zasad dyscypliny. Propozycje mnichów z klanu Vajji zostały odrzucone i określone jako "Dziesięć Nieprawych Czynów". Wtedy 10 000 mnichów Vajji ogłosiło własny sobór i określili się mianem mahāsaṃghików (Członkowie Wielkiego Zgromadzenia). Po rozpadzie buddyzm wszedł w okres sektaryzmu – powolnego dzielenia się na różne sekty (szkoły).

Birma (Myanmar, Mianma, Związek Birmański – Związek Myanmar) – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej, nad Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Chińską Republiką Ludową, Laosem i Tajlandią. Większe miasta: Rangun, Mandalaj, Basejn.

Dharmaguptaka (pali. Dhammaguttika, chin. 法蔵部) – jedna z osiemnastu szkół wczesnego buddyzmu. Kierunek ten wyłonił się ze szkoły mahīśāsaka na przełomie II i I wieku p.n.e.. Założycielem był cejloński mnich Dharmagupta. Jednak za swego największego nauczyciela uważają ucznia Buddy – Mahamaudgalyayanę (pali. Mahamoggallana) Szkoła ta miała wielki wkład w kształtowanie się wczesnego buddyzmu w Chinach i Centralnej Azji. Ich dyscyplina klasztorna jest wciąż przestrzegana w niektórych krajach Wschodniej Azji.

Dwie główne szkoły, jakie powstały po schizmie, uległy dalszemu podziałowi, dając początek szkołom i tradycjom z których niewiele dotrwało do dzisiejszych czasów.

Sthaviravada

Wczesne szkoły buddyjskie, które powstały po schizmie i pozostały wierne tradycji nosiły nazwę sthaviravada. Ta sanskrycką nazwę można tłumaczyć jako Nauka Starszych. Słowo "starsi" odnosi się do 500 arahantów (oświeconych) – bezpośrednich uczniów Buddy, którzy zawiązali I sobór w Rajagaha (Radżagricha) na kilka dni po śmierci Buddy. Obecnie bardzo często nazwę "hinayana" przypisuje się wszystkim szkołom sthaviravady co jest niewłaściwe.

Laos (Lao, Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna - Sathalanalat Paxathipatai Paxaxôn Lao) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Indochińskim. Stolica Wientian (180 tys. mieszkańców), główna rzeka Mekong. Na północy Laos graniczy z Birmą i Chinami, na wschodzie z Wietnamem, na południu z Kambodżą, a na zachodzie z Tajlandią.

Vibhajjavāda - (pali. Vibhajja - analiza + vada - nauka, szkoła, doktryna). Całą nazwę można rozumieć jako "nauka analizy" lub jako "szkoła analizy". To zbiorcza nazwa buddyjskich szkół promujących analizę jako podstawowe narzędzie rozwijania wglądu. Zwano ich także "Rozróżniającymi".

Wczesne szkoły buddyjskie w tradycji sthaviravady:

Pudgalavāda (personaliści) (ok. 280 p.n.e.)

Dharmottarīya

Bhadrayānīya

Sannāgarika

Vatsīputrīya (za panowania króla Aśoki) później znana jako: saṃmitīya

Avantaka

Kurukulla

Sarvāstivāda (ok. 237 p.n.e.) te szkoły określano jako "hinayana"

Samkrantivada

Mūlasarvāstivāda (III i IV wiek n.e.)

Sautrāntika (pomiędzy 50 i ok. 100 rokiem n.e.)

Darstantika

Haimavata

Vibhajjavāda (za panowania króla Aśoki)

Kāśyapīya (po 232 p.n.e.)

Mahīśāsaka (po 232 p.n.e.)

Dharmaguptaka (po 232 p.n.e.)

Theravāda (ok. 240 p.n.e.) obecnie uważana za kontynuację sthaviravādy i vibhajjavādy – w III wieku p.n.e rozwijała się głównie na Sri Lance

Mahavihara

Sagaliya

Mahaviharavasa (X wiek n.e)

Vajraparvata (I poł. IX wieku n.e)

Dhammaruci

Pamsukulika (IX wiek n.e)

Obecnie jedyną szkołą, jaka pozostała spośród wszystkich szkół sthaviravady, jest theravada występująca na Tajlandii, Sri Lance, Birmie, Kambodży, Laosie i Bangladeszu. Bardzo często theravada jest utożsamiana z "hinajaną", lecz nie jest to słuszny pogląd, gdyż theravada nie była określana jako "hinajana".

Sarvāstivāda (dosł. "Nauka głosząca, że wszystko istnieje" - od słów "sarvam asti") – nazwa jednej ze wczesnych buddyjskich szkół, głosząca, że wszystkie dharmy istnieją w każdym czasie (przyszłość, przeszłość i teraźniejszość). Są uważani za panrealistów.

Aśoka (Asioka, Ashoka) (304-232 p.n.e.), władca indyjskiego imperium Maurjów (dynastii, której po raz pierwszy udało się zjednoczenie znacznych obszarów subkontynentu indyjskiego. Maurjowie to dynastia panująca w państwie Magadha w latach od ok. 320 do ok. 185 p.n.e. Stolicą kraju była Pataliputra (dziś Patna w stanie Bihar), w pobliżu rzeki Son i jej ujścia do Gangesu), panujący między, wedle różnych ustaleń 274-264 r. p.n.e. a 239 - 226 r. p.n.e.

Mahāsaṃghika

Szkoła ta dała początek tradycji mahajany. Podział szkół:

Ekavyahārika

Golulika lub Gokutika

Bahuśrutīya

Prajñaptivāda

Cetiyavāda

Caitika – dała początek czterem szkołom śaila około I wieku n.e.

Purvasaila

Aparaśaila

Rajagirika

Siddhartika

Bibliografia

Mapa rozwoju szkół wczesnego buddyzmu