Wełniakowe - Polski Serwis Naukowy

Puchowiec pięciopręcikowy

Wełniakowe (Bombacoideae Burnett) – podrodzina roślin w obrębie ślazowatych w jednych systemach klasyfikacyjnych lub samodzielna rodzina wełniakowate (Bombacaceae) w innych. Zalicza się tu 16 do 28 rodzajów (w zależności od ujęcia systematycznego) obejmujących 90–200 gatunków. Rośliny tu zaliczane preferują suche lasy w strefie międzyzwrotnikowej. Mają okazałe kwiaty. Wolne działki kielicha i płatki korony osadzone są na rozszerzonym dnie kwiatowym tworzącym szeroki kubek. Charakterystycznymi przedstawicielami rodziny są tzw. drzewa butelkowe o napęczniałych pniach z miękiszem wodnym (np. baobab afrykański Adansonia digitata).

Puchowiec (Ceiba P. Miller) – rodzaj roślin tropikalnych z rodziny ślazowatych i podrodziny wełniakowych, obejmujący 48 gatunków. Gatunkiem typowym jest C. pentandra (Linnaeus) J. Gaertner.

System Cronquista – system klasyfikacji roślin okrytonasiennych. Został opracowany przez amerykańskiego botanika Arthura Cronquista (1919-1992) i opublikowany w jego dziełach: An Integrated System of Classification of Flowering Plants (1981) i The Evolution and Classification of Flowering Plants (1968, 2. wyd. 1988).

Systematyka

Pozycja i podział rodziny wg APweb (2001...) (aktualizowany system APG II)

Takson w randze podrodziny stanowi grupę siostrzaną dla podrodziny ślazowych Malvoideae. W stosunku do dawniejszych podziałów (np. system Cronquista z 1981, system Reveala z 1993) APweb wyłącza rodzaj durian Durio wraz z większością przedstawicieli niegdysiejszego plemienia Durioneae w odrębną podrodzinę ślazowatych – Helicteroideae.

Miękisz wodny, miękisz wodonośny, tkanka wodna - tkanka wyspecjalizowana w gromadzeniu i przechowywaniu wody, zbudowana z cienkościennych komórek zawierających duże wakuole z zawartymi wewnątrz substancjami śluzowymi i pektynami, które pęczniejąc pod wpływem wody zatrzymują dużą jej ilość i zmniejszają szybkość jej oddawania. Występuje najczęściej u sukulentów, może znajdować się w różnych częściach rośliny: łodygach (kaktusy i niektóre wilczomlecze), liściach (Aloes, Agawa, Grubosz), rzadziej w korzeniach.

Ślazowce, malwowce (Malvales Dumort.) – rząd roślin okrytonasiennych z kladu różowych. W dawniejszych systemach (np. w systemie Cronquista z 1981) rząd obejmował pięć blisko spokrewnionych z sobą rodzin. W XXI wieku systematycy traktują ten rząd bardziej obszernie, włączając doń ponad 6 tysięcy gatunków roślin pochodzących od wspólnego przodka. W różnych ujęciach rośliny te łączone są w taksony różnych rang; w systemie Reveala z 2007 wyróżnionych zostało aż 21 rodzin (w tym wydzielane wcześniej przez Cronquista), podczas gdy w systemie APweb szereg wydzielanych tak rodzin łączonych w jedną rodzinę ślazowatych (Malvaceae), a w sumie rodzin w rzędzie jest 10.

Podział na rodzaje wg GRIN

rodzaj: Adansonia L. – baobab

rodzaj: Aguiaria Ducke

rodzaj: Bernoullia Oliv.

rodzaj: Bombax L.

rodzaj: Camptostemon Mast.

rodzaj: Catostemma Benth.

rodzaj: Cavanillesia Ruiz & Pav.

rodzaj: Ceiba Mill. – puchowiec

rodzaj: Chiranthodendron Larreat.

rodzaj: Eriotheca Schott & Endl.

rodzaj: Fremontodendron Coville

rodzaj: Gyranthera Pittier

rodzaj: Huberodendron Ducke

rodzaj: Lagunaria (DC.) Rchb.

rodzaj: Matisia Humb. & Bonpl.

rodzaj: Neobuchia Urb.

rodzaj: Ochroma Sw.

rodzaj: Pachira Aubl.

rodzaj: Patinoa Cuatrec.

rodzaj: Pentaplaris L. O. Williams & Standl.

rodzaj: Phragmotheca Cuatrec.

rodzaj: Pseudobombax Dugand

rodzaj: Quararibea Aubl.

rodzaj: Rhodognaphalon (Ulbr.) Roberty

rodzaj: Scleronema Benth.

rodzaj: Septotheca Ulbr.

rodzaj: Spirotheca Ulbr.

rodzaj: Uladendron Marc.-Berti

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist, podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Malvanae Takht., rząd ślazowce (Malvales Dumort.), podrząd Malvineae Rchb., rodzina wełniakowate (Bombacaceae Kunth in Malvac., Büttner., Tiliac.: 5. 20 Apr 1822, nom. cons.).

Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).

Ślazowate, malwowate (Malvaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu ślazowców (Malvales). Są to rośliny zielne, krzewy i drzewa szeroko rozprzestrzenione na kuli ziemskiej, we wszystkich niemal strefach klimatycznych. Większość gatunków występuje w strefie tropikalnej. W Polsce występują dziko lub jako rośliny uprawiane lub dziczejące gatunki z rodzajów: anoda (Anoda), ketmia (Hibiscus), malwa (Alcea), prawoślaz (Althaea), ślaz (Malva), ślazówka (Lavatera), ślęzawa (Malope), zaślaz (Abutilon).

Wykaz rodzajów w ujęciu Reveala wg Crescent Bloom

Adansonia L. – baobab

Aguiaria Ducke

Bernoullia Oliv.

Bombax L.

Bombacopsis Pittier

Boschia Korth.

Camptostemon Mast.

Catostemma Benth.

Cavanillesia Ruiz & Pav.

Ceiba Mill. – puchowiec

Chorisia Kunth

Coelostegia Benth.

Durio Rumph. ex Adans. – durian

Eriotheca Schott & Endl.

Gyranthera Pittier

Huberodendron Ducke

Kostermansia Soegeng

Lahia Hassk.

Matisia Bonpl.

Neesia Blume

Neobuchia Urb.

Ochroma Sw. – ogorzałka

Pachira Aubl.

Patinoa Cuatrec.

Phragmotheca Cuatrec.

Pseudobombax Dugand

Quararibea Aubl.

Rhodognaphalon (Ulbr.) Roberty

Scleronema Benth.

Septotheca Ulbr.

Przypisy

Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-19].
Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
United States Department of Agriculture Agricultural Research Service: Family: Malvaceae Juss. (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-22].
↑ Crescent Bloom: Bombacaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-02-22].