Wejherowo - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: Wejherowo – stacja kolejowa w tym mieście.

Wejherowo Wejherowo (kaszb. Wejrowò lub Nowé Miasto, niem. Neustadt in Westpreussen, dawniej Weihersfrey), to miasto i gmina w województwie pomorskim, położone na pograniczu Pojezierza Kaszubskiego i Pradoliny Redy–Łeby, nad rzeką Redą. Stanowi element Małego Trójmiasta Kaszubskiego, jest również częścią aglomeracji gdańskiej. Siedziba powiatu wejherowskiego i gminy Wejherowo. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego, obszar bezpośrednio przylegający do niego tworzy gminę wiejską. Jako jedna z gmin wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.
Zbór to określenie stosowane m.in. w Polsce, Czechach (czes. Sbor) i na Białorusi (biał. Збор) w odniesieniu do lokalnej wspólnoty wiernych Kościołów protestanckich (gmina, zgromadzenie, kongregacja) oraz niektórych ugrupowań nieprotestanckich, historycznie wywodzących się z protestantyzmu, np. świadków Jehowy.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, wydany w 1880 roku, uznaje miasto Wejherowo za stolicę Kaszub.

Według danych z 31 grudnia 2010 roku miasto miało 47 794 mieszkańców.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 Wejherowo ma obszar 25,65 km², w tym:

użytki rolne: 20%

użytki leśne: 47%

Miasto stanowi 2% powierzchni powiatu.

Miejski Zakład Komunikacji Wejherowo (MZK Wejherowo) - publiczny zakład komunikacyjny świadczący usługi w zakresie pasażerskiego transportu zbiorowego w Wejherowie i okolicach. Jest częścią MZKZG.
Droga krajowa nr 6 – droga krajowa w północnej części kraju prowadząca od przejścia granicznego Kołbaskowo do Łęgowa o długości ok. 351 km. Droga nr 6 przebiega przez województwa zachodniopomorskie i pomorskie. Jest połączeniem niezbędnym dla ruchu osobowo-towarowego między dwoma najważniejszymi ośrodkami miejskimi w północnej Polsce, tzn. Szczecinem wraz z aglomeracją oraz Trójmiastem.

Historia

Jakub Wejher, założyciel miasta

Wejherowo – założone w 1643 roku przez wojewodę Jakuba Wejhera – prawa miejskie uzyskało w 1650 roku. Początkowo nazywane też było Wejherowską Wolą i Nowym Miastem (w odróżnieniu od "starego miasta" – czyli Pucka). Po 1676 roku przeszło na własność lokalnych rodzin magnackich (przez pewien czas należało także do Sobieskich). W wyniku I rozbioru (1772 rok) przyłączono je do Prus. W 1818 roku zostało miastem powiatowym w rejencji gdańskiej (Prusy Zachodnie), stając się też siedzibą diecezji wejherowskiej Kościoła Ewangelicko-Unijnego, która istniała do 1945 r. W 1870 roku Wejherowo otrzymało połączenie kolejowe z Gdańskiem i Słupskiem. W owym czasie miasto zamieszkane było w większości przez Niemców i Kaszubów. Na przełomie XIX i XX wieku intensywnie rozwijało się gospodarczo.

Rezerwat "Lewice" (zwany też Bagno Biała) utworzony w granicach Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego w celu ochrony dobrze zachowanych torfowisk torfowisk wysokich i torfowisk przejściowych z roślinnością mszarną położonych w wytopiskach moreny dennej. Najcenniejszym elementem, założonego w 1988 roku na powierzchni 22,90 ha (5,33 ha objęte ochroną całkowitą), rezerwatu są trzy zespoły roślinne na niezadrzewionej części torfowiska: mszar dolinkowy (Caricetum limosae), mszar przygiełkowy (Rhynchosporetum albae), wysokotorfowiskowy mszar kępowy (Sphagnetum magellanici). Aktem prawnym tworzącym rezerwat jest Zarządzenie Ministra Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych z dnia 18 stycznia 1988 r. (MP Nr 5, poz. 48). Teren rezerwatu jest zarządzany przez Nadleśnictwo Gdańsk, nadzór sprawuje Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. Rezerwat, wraz z sąsiednią „Gałęźną Górą” tworzy Specjalny Obszar Ochrony (siedlisk) Natury 2000 Mawra-Bagno Biała].
Bernard Szczęsny (ur. 27 października 1919 w Berlinie, zm. 19 grudnia 1999) - członek Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski", więzień KL Stutthof, działacz kaszubski, w 1947 r. członek Komitetu Rozwoju Gospodarczego Ziemi Kaszubskiej, burmistrz Wejherowa, Honorowy Obywatel Miasta Wejherowa.

W 1920 roku wróciło do Polski (mimo protestów części lokalnej ludności). Stało się siedzibą powiatu morskiego w województwie pomorskim (który obejmował również Puck i Hel). Wkrótce struktura demograficzna zaczęła się powoli zmieniać na korzyść Polaków. W dwudziestoleciu międzywojennym był tu jeden z głównych ośrodków regionalizmu (postulowano autonomizację regionu Pomorza w ramach państwa polskiego).

Groty Mechowskie (Grota Mechowska, Jaskinia w Mechowie) – jaskinia sufozyjna, we wsi Mechowo w gminie Puck. Jedyna tego typu w Polsce i w Europie Północnej, osobliwość geologiczna, udostępniona do zwiedzania za opłatą.
Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.

We wrześniu 1939 roku Wejherowo zajęte przez Niemców powtórnie przemianowano na Neustadt in Westpreußen, zaś zasłużony burmistrz Teodor Bolduan został natychmiast aresztowany i rozstrzelany. Krótko po zakończeniu działań wojennych miasto odwiedził gauleiter Pomorza Albert Forster, który publicznie pogroził antyniemiecko nastawionym mieszkańcom Wejherowa. W okresie okupacji działała tu konspiracyjna organizacja TOW "Gryf Pomorski". Na przełomie 1939 i 1940 roku Niemcy rozstrzelali w lasach piaśnickich 12–14 tys. ludzi (w tym wielu wejherowian).

Twoja Telewizja Morska, TTM – lokalna stacja telewizyjna w Wejherowie, którego nadawcą jest Twoja Telewizja Morska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Premierowe programy emitowane są codziennie o godzinie 17.15. Materiały premierowe oraz archiwalne są ogólnodostępne na stronie internetowej telewizji.
Szemud (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Szëmôłd) – duża wieś położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Szemud przy drodze wojewódzkiej nr 224.

W marcu 1945 roku do miasta wkroczyły wojska radzieckie. W 1975 roku Wejherowo utraciło status powiatu, by w 1999 roku ponownie go odzyskać (w ramach województwa pomorskiego). W latach 2006–2008 przeprowadzono pierwszą od czasów powstania Kalwarii Wejherowskiej gruntowną renowację tego zabytkowego kompleksu. Od roku 2003, przeciwnie do większości miast w Polsce, liczba mieszkańców Wejherowa systematycznie rośnie. Aktualnie (2008 rok) liczba mieszkańców miasta jest najwyższa w historii Wejherowa.

Kościół Zielonoświątkowy w Rzeczypospolitej Polskiej – chrześcijański wolny kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym nurtu zielonoświątkowego; drugi, pod względem wielkości Kościół protestancki w Polsce (po Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP), posiadający ponad 23 tysięcy wiernych zrzeszonych w ramach 217 zborów; największy polski Kościół protestancki nurtu ewangelicznego; największa, choć nie jedyna, wspólnota zielonoświątkowców w Polsce, związana z pentekostalną tradycją amerykańskich Zborów Bożych i przyjmująca ustrój kongregacjonalno-synodalny. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest członkiem Europejskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej, Światowej Wspólnoty Zborów Bożych, Towarzystwa Biblijnego w Polsce oraz Aliansu Ewangelicznego w RP. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik Chrześcijanin. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa. Podstawą prawną działalności Kościoła jest Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 20 lutego 1997. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest wpisany do rejestru Kościołów i związków wyznaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dziale A, pod numerem 15. Obecnym Przewodniczącym Naczelnej Rady Kościoła i Prezbiterem Naczelnym Kościoła jest bp Marek Kamiński.
Trójmiejski Park Krajobrazowy (kaszb Trzëmiejsczi Park Krajòbrazny) – park krajobrazowy o powierzchni 19 930 ha położony w woj. pomorskim. Obejmuje tereny leśne (90% powierzchni) z enklawami rolniczymi wsi Gniewowo, Zbychowo, Nowy Dwór Wejherowski, Reszki i Bieszkowice. Park obejmuje część terenów Gdyni, Rumi, Szemudu i Wejherowa oraz fragmenty terenów Sopotu i Gdańska.

Ratusz miejski

pomnik Jakuba Wejhera

W skrócie:

VII-IX w. – osada słowiańska i gród na Górze Zamkowej

1. połowa XIV w. – pierwsze udokumentowane wzmianki o osadach Naniec i Śmiechowo (dzisiejsze dzielnice Wejherowa)

1576 – w posiadaniu starosty puckiego Ernesta Wejhera

1643 – lokacja osady zwanej Wejherowską Wolą na gruntach wsi Śmiechowo (obecnie dzielnica miasta)

1644 – fundacja kościoła św. Trójcy przez Jakuba Wejhera

1649–1655 – budowa Kalwarii Wejherowskiej, ufundowanej przez Jakuba Wejhera i jego krewnych

1650 – Wejherowska Wola otrzymała prawa miejskie chełmińskie od króla Jana II Kazimierza Wazy

1676 – miasto odkupił książę M.K. Radziwiłł

1685 – własność Jana III Sobieskiego

1772 – miasto pod zaborem pruskim, przemianowane na Neustadt in Westpreußen

1796 – miasto kupił hrabia Keyserlingk

1870 – uzyskanie połączenia kolejowego z Gdańskiem i Koszalinem

1920 – po 148 latach miasto wraca do Polski

7–8 IX 1939 – w pobliżu Wejherowa ciężkie walki obronne toczył 1 Morski Pułk Strzelców

1939–1945 – miasto zaanektowane przez III Rzeszę Niemiecką, powtórnie przemianowane na Neustadt in Westpreußen

12 III 1945 – opanowanie miasta przez wojska radzieckie i polskie, wyzwolenie spod okupacji niemieckiej i przywrócenie w granice powojenne Polski

1975 – utracenie statusu miasta powiatowego w wyniku reformy administracyjnej

1999 – przywrócenie statusu siedziby powiatu w wyniku kolejnej reformy administracyjnej, Wejherowo w województwie pomorskim

Burmistrzowie, naczelnicy i prezydenci:

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Państwowy Rejestr Muzeów – spis najistotniejszych polskich muzeów prowadzony przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, oparty na jakości prezentowanych zbiorów jak i na wartościach merytorycznych przedstawianych przez instytucję jako taką.

Augustyn Dybowski, 1919–1920

Alfons Chmielewski, 1920–1921

Jan Bieliński, 1921–1922

Władysław Kruczyński, 1922–1928

Stanisław Gąsowski, 1928–1929

Karol Biliński, 1929–1932

Jan Owiński, 1932–1933

Teodor Bolduan, 1933–1939

Bernard Szczęsny, 1945–1949

Władysław Szutta, 1949–1981

Zbigniew Pranga, 1982–1990

Jerzy Budnik, 1990–1998

Krzysztof Hildebrandt, 1998 – do teraz

Demografia

Osobny artykuł: Ludność Wejherowa.

Dane z 30 czerwca 2008 wg GUS:

Mechowo (kaszb. Mechòwa, niem. Mechau, dawniej Mechowo, Miechaw) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Puck, na skraju Puszczy Darżlubskiej.
Ratusz w Wejherowie - mieści się przy południowej pierzei Rynku (Plac Jakuba Wejhera). Jest to trzeci budynek ratusza, poprzednie zostały rozebrane. Obecny budynek został wzniesiony w 1908 roku. Architektura budowli nawiązuje do stylu empire. Posiada niewielką wieżyczkę. Obecnie siedziba Urzędu Miejskiego.

1 października 2006 roku po raz drugi w historii liczba mieszkańców miasta przekroczyła 47 000. Po raz pierwszy stało się to w 1992 roku. Związane jest to z bardzo dużym przyrostem mieszkań w mieście, dodatnim saldem migracji oraz znacznym przyrostem naturalnym.

Klimat

Położenie blisko Bałtyku sprawia, że Wejherowo znajduje się pod wpływem klimatu morskiego. Klimat kontynentalny ma znacznie mniejsze oddziaływanie niż w innych regionach kraju. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec, w którym średnia temperatura waha się od +13 °C do +22 °C. Najzimniejszym miesiącem jest styczeń (temperatura waha się od -6 °C do 1 °C). Średnia roczna temperatura wynosi ok. +7 °C. Średnia roczna suma opadów wynosi 660 mm. Najbardziej deszczowym miesiącem jest sierpień (90 mm), najmniej opadów przypada na marzec (20 mm).

Kaszubsko-Pomorska Szkoła Wyższa w Wejherowie powstała w 2002 r. wyższa uczelnia zawodowa. Pierwsza tego typu placówka w swoim mieście. Na trzyletnich studiach, wykładane są zarządzanie, socjologia, pielęgniarstwo i ochrona środowiska.
Akordeon (fr. Accordéon) – instrument muzyczny zaliczany do grupy aerofonów bądź idiofonów dętych (patrz niżej). Jest rodzajem harmonii, opartym na stroikach przelotowych. Prąd powietrza, zagęszczony przez ręcznie poruszany miech, wywołuje dźwięk, wprawiając w drganie stroik. Początkowo działał przy użyciu miechów nożnych, które z czasem zostały zastąpione przez miech ręczny. Instrument ten z prawej strony ma klawiaturę klawiszową (lub guziki w przypadku akordeonu guzikowego), a z lewej guziki (dźwięki basowe, akordy oraz – choć nie zawsze – specjalny manuał melodyczny zwany barytonem).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)